7 mẹo đọc nhanh nốt nhạc trên bản nhạc piano

5595

Trước hết, bạn cần biết rằng những đường kẻ ngang trên bản nhạc được gọi là khuông nhạc và khuông nhạc có đến năm dòng kẻ ngang song song, và khoảng cách (được gọi là khe) giữa chúng luôn đều nhau. Tất cả các dòng kẻ và các khe đều được đặt theo số thứ tự 1 2 3 4 5 từ thấp (đáy của khuông nhạc) đến cao (đỉnh của khuông nhạc) để dễ nhớ.

Bản nhạc dành cho đàn piano có cấu tạo gồm hai phần và mỗi tay của bạn sẽ đảm nhiệm một phần. Khuông nhạc ở phía trên được gọi là khóa Sol được dùng để thể hiện các nốt của bản nhạc mà tay phải của bạn sẽ chơi ví dụ như các nốt giai điệu, nốt hoa mỹ, chạy ngón, lót câu. Còn khuông nhạc bên dưới được gọi là khóa Fa và được dùng để thể hiện các nốt cơ bản mà tay trái của bạn sẽ chơi ví dụ như âm Bass và phần mẫu âm hình đệm.

Khi lần đầu học đọc bản nhạc phổ cho đàn piano, chắc chắn bạn sẽ lúng túng khi đọc các nốt nhạc ở cả khóa Sol và khóa Fa. Thực ra, cách học đọc nốt nhạc như vậy không phải là quá khó nếu bạn biết mẹo. Mặc dù không có mẹo nào được giới thiệu bên dưới được xem là chính quy, đúng hoặc sai, nhưng trên thực tế chắc chắn sẽ có một vài mẹo nào đó trong số các mẹo đó lại có xu hướng làm bạn dễ nhớ vị trí của các nốt nhạc nhất so với các mẹo khác, cũng như đôi khi bạn lại không sử dụng các mẹo đó một cách riêng lẽ mà sẽ hợp chúng lại với nhau tùy từng tình huống cụ thể hoặc tùy vào sở thích riêng của bạn.

Dưới đây là bảy mẹo phổ biến để bạn học nhanh cách đọc nốt trên hai khuông nhạc khóa Sol và khóa Fa.

  • Học thuộc lòng các nốt cơ bản

Đối với các nốt nằm trên khóa Sol, khi bạn đọc tới nốt nào thì tay phải của bạn sẽ đàn tới nốt đó. Mẹo để nhớ các nốt này là ban đầu bạn sẽ ghi nhớ tên của năm nốt nhạc nằm trên dòng kẻ là Đô – Mi – Sol – Si – Rê, hoặc bạn sẽ ghi nhớ năm nốt nhạc nằm trong khe giữa hai dòng kẻ là: Rê- Fa – La – Đô – Mi. Bạn nên cố gắng học thuộc lòng và luyện tập chăm chỉ cho đến khi bạn nhìn vào vị trí của nốt là có thể suy ra được ngay nốt đó là nốt gì.

Đối với các nốt nằm trên khóa Fa, để tránh lẫn lộn với các nốt của khóa Sol, các nốt cơ bản trên khóa Fa được quy ước ngầm là được dịch chuyển lên một quãng ba so với các nốt của khóa Sol. Điều này có nghĩa rằng các nốt thực tế lúc chơi trên đàn piano của khóa Fa sẽ được dịch chuyển lên trên một dòng kẻ so với các nốt của khóa Sol. Tiếp theo đó, khi đã hiểu được việc dịch chuyển các nốt như thế thì tay trái của bạn sẽ chơi các nốt đó trên đàn piano. Mẹo để nhớ các nốt là nếu nốt nào nằm trên dòng kẻ thì phải ngầm hiểu là phải dịch chuyển nốt đó lên một dòng kẻ ở phía trên, còn nếu nốt đó nằm ở trong khe thì phải tự hiểu nốt đó phải được dịch chuyển lên khe tiếp theo ở phía cao hơn.

  • Tập ghi nhớ vị trí của nốt nằm trên dòng kẻ hoặc nằm giữa dòng kẻ

Đối với các nốt của khóa Sol thì nốt nào nằm trên dòng kẻ của khuông nhạc từ dưới đếm lên theo thứ tự sẽ là E (Mi), G (Sol), B (Si), D (Re), F (Fa). Từ đó, bạn sẽ đặt một cái tên nào đó cho từng chữ cái rồi nối chúng lại với nhau sao cho có nghĩa và dễ nhớ nhất. Ví dụ: “Em Gọi Bạn Đi Fượt”. Tương tự, cũng trên khuông nhạc của khóa Sol, các nốt nào nằm giữa hai dòng kẻ (khe) từ dưới đếm lên theo thứ tự là F (Fa), A (La), C (Đô), E (Mi). Trong trường hợp này, bạn cũng đặt một cái tên nào đó cho từng chữ cái đó rồi nối chúng lại với nhau sao cho có nghĩa và dễ nhớ nhất đó là “Fải Ăn Cùng Em” hoặc không cần đặt tên cho từng chữ cái như ví dụ ở trên mà bạn sẽ nối bốn chữ cái đó lại với nhau vì các chữ cái này khi nối lại sẽ có nghĩa trong tiếng Anh là FACE (là gương mặt).

Đối với các nốt của khóa Fa thì các nốt nào nằm trên dòng kẻ của khuông nhạc từ dưới đếm lên theo thứ tự là G B D F A. Từ đó, bạn sẽ đặt một cái tên nào đó cho từng chữ cái đó rồi nối chúng lại sao cho có nghĩa và dễ nhớ nhất. Ví dụ: “Gọi Bạn Đi Fượt À”. Tương tự, cũng trên khuông nhạc của khóa Fa, các nốt nào nằm giữa hai dòng kẻ (khe) từ dưới đếm lên theo thứ tự sẽ là A C E G (“Ăn Cùng Em Gái.”).

  • Vị trí của nối Đô giữa (C4) và đối xứng nhau

Cách của mẹo này là bạn sẽ lấy vị trí của nốt Đô giữa (C4) làm điểm tham chiếu khởi đầu và cố gắng học thuộc lòng và xem nốt C giữa là nốt nhạc trung tâm để từ đó bạn sẽ xòe mười ngón tay của mình vào phím đàn thì những ngón tay nào đi về phía bên phải sẽ là các nốt của khóa Sol còn các ngón tay nào đi về phía bên trái sẽ là các nốt của khóa Fa. Khi hai bàn tay của bạn được đặt vào phím đàn theo cách như vậy, từng ngón của bàn tay này sẽ có một ngón tay phản chiếu đối xứng với bàn tay đối diện và các nốt tương ứng trên các dòng kẻ cũng phản chiếu nhau. Ví dụ, ngón tay số hai trên bàn tay trái nằm trên nốt B và ngón tay số hai trên bàn tay phải nằm ở nốt D, vậy hai nốt này là hình ảnh phản chiếu của nhau khi được ghi ký hiệu.

Trên thực tế, có nhiều người học đàn piano nhớ được vị trí của nốt C giữa vì chỉ có 9 nốt (F-G-A-B-C-D-E-F-G) trên mười ngón tay để theo dõi và có thể nhìn thấy một cách rõ ràng tất cả 9 nốt này nên chúng có ý nghĩa quan trọng trong việc nhận dạng các nốt. Khi mở rộng ra ngoài vị trí của nốt C giữa thì việc suy luận tương tự như trên cũng vẫn được tiếp tục như vậy.

Bạn sẽ nhận ra rằng tất cả các nốt C trên khuông nhạc đều phản chiếu đối xứng với nhau. Ngoài nối C giữa, các nốt C ở bên tay trái (C3, C2, C1) và các nốt C ở bên tay phải (C5, C6, C7) cũng là tấm gương đối xứng nhau vì nốt C bên tay phải là 2 nhìn lên và nốt C bên tay trái là 2 nhìn xuống. Hơn nữa, B là tấm gương phản chiếu của D, A là tấm gương phản chiếu E và G là tấm gương phản chiếu của F.

  • Vị trí của nốt C

Vị trí nốt C còn là điểm khởi đầu thường gặp nữa trên đàn piano. Theo đó, mỗi tay của bạn sẽ bắt đầu ở một nốt C nhưng lại ở các vị trí khác nhau. Ngón một (cái) của tay phải sẽ chơi nốt C giữa (C4), trong khi ngón 5 (út) của tay trái cũng chơi nốt C nhưng sẽ cách nốt C giữa một quãng tám bên phía tay trái tức là C3. Tiếp theo, một ngón tay trong mỗi tay được đặt trên các phím liên tiếp theo sau nốt C đó là: C, D, E, F, G.

Đây cũng là một cách khác nữa cũng dễ tiếp thu để bắt đầu đọc các nốt nhạc vì chỉ có mười nốt nhạc là (G-F-E-B-C-C-D-E-F-G) trên mười ngón tay để học, trong đó năm nốt nhạc (G-F-E-B-C) nằm ở bên tay trái và năm nốt nhạc (C-D-E-F-G) nằm ở bên tay phải. Sau đó, từ vị trí của nốt C ban đầu bạn sẽ nhanh chóng mở rộng sang các nốt nhạc khác nằm bên ngoài vị trí của C ban đầu.

Một nhược điểm của vị trí các nốt C, so với vị trí của nốt C giữa (C4), là các nốt nhạc ở bên tay trái của bạn sẽ có vẻ rất độc lập so với các nốt nhạc bên phía tay phải. Chúng trông có vẻ hoàn toàn khác nhau về vị trí trên các dòng kẻ, vì vậy bạn sẽ phải theo dõi nhiều hơn.

Một khi các nốt ở năm vị trí của nốt C được nắm rõ ở mỗi tay, bạn sẽ dễ dàng di chuyển ra các nốt ngay bên ngoài vị trí của nốt C, và sẽ nhanh chóng cung cấp cho bạn một loạt các các nốt quen thuộc để bạn luyện tập.

  • Ghi chú cột mốc để nhớ

Học cách nhận diện các nốt nổi bật khuông nhạc cũng là cách hữu hiệu để đọc nốt nhạc. Với các nốt đã được làm nổi bật trên khuông nhạc, bạn chỉ cần ghi nhớ một vài nốt nổi bật và tất cả các nốt còn lại trên khuông nhạc sẽ nằm xung quanh ở trên hoặc ở dưới các nốt nổi bật đó và bạn sẽ dễ dàng suy ra chúng là những nốt gì.

Đối với khóa Sol thì cách nhận diện các nốt nổi bật sẽ như sau:

Ví dụ 1: Vì đây là khóa Sol nên bạn sẽ sử dụng nốt G làm nốt nổi bật và từ đó suy ra các nốt khác.

Ví dụ 2: bạn chỉ cần nhớ ba nốt ở ba mốc chính tại ba vị trí trên khuông nhạc đó là nốt dưới cùng, nốt ở ngay giữa và nốt trên cùng của khuông nhạc theo thứ tự như sau: C, B, A.

Ví dụ 3: bạn chỉ cần nhớ ba nốt ở ba mốc chính tại ba vị trí trên khuông nhạc đó là dòng kẻ dưới cùng, dòng kẻ giữa và dòng kẻ trên cùng của khuông nhạc theo thứ tự như sau: E, B, F.

Ví dụ 4: bạn chỉ cần nhớ năm nốt ở năm mốc chính tại năm vị trí trên khuông nhạc đó là dòng kẻ dưới cùng, dòng kẻ nằm giữa dòng kẻ dưới cùng và dòng kẻ giữa, dòng kẻ giữa, dòng kẻ nằm giữa dòng kẻ giữa và dòng kẻ trên cùng, và dòng kẻ trên cùng của khuông nhạc theo thứ tự như sau: E, G, B, D, F.

Đối với khóa Fa thì cách nhận diện các nốt nổi bật sẽ như sau:

Ví dụ 1: Vì đây là khóa Fa nên bạn sẽ sử dụng nốt F làm nốt nổi bật và từ đó suy ra các nốt khác.

Ví dụ 2: bạn chỉ cần nhớ ba nốt nhạc ở ba mốc chính tại ba vị trí trên khuông nhạc đó là nốt dưới cùng, nốt ngay giữa và nốt trên cùng của khuông nhạc theo thứ tự như sau: E, D, C.

Ví dụ 3: bạn chỉ cần nhớ ba nốt nhạc ở 3 mốc chính tại 3 vị trí trên khuông nhạc đó là dòng kẻ dưới cùng, dòng kẻ giữa và dòng kẻ trên cùng của khuông nhạc theo thứ tự như sau: G, D, A.

Ví dụ 4: bạn chỉ cần nhớ năm nốt nhạc ở năm mốc chính tại năm vị trí trên khuông nhạc đó là dòng kẻ dưới cùng, dòng kẻ nằm giữa dòng kẻ dưới cùng và dòng kẻ giữa, dòng kẻ giữa, dòng kẻ nằm giữa dòng kẻ giữa và dòng kẻ trên cùng, và dòng kẻ trên cùng của khuông nhạc theo thứ tự như sau: G, B, D, F, A.

  • Định vị các nốt nhạc nằm trên các dòng kẻ

Một mẹo khác cũng khá dễ nhớ là định vị tất cả các nốt nằm trên các dòng kẻ của cả khóa Sol và khóa Fa. Theo đó, bạn xòe hai bàn tay ra, các ngón tay của bàn tay trái sẽ đại diện cho các nốt nằm trên các dòng kẻ của khóa Fa và các ngón tay của bàn tay phải sẽ đại diện cho các nốt nằm trên các dòng kẻ của khóa Sol.

Bên phần của khóa Fa, ngón út của bàn tay trái sẽ là G (Sol), ngón áp út là B (Si), ngón giữa là D (Rê) ngón trỏ là F (Fa), và ngón cái là A (La). 

Còn bên phần của khóa Sol, ngón út của bàn tay phải sẽ là E (Mi), ngón áp út là G (Sol), ngón giữa là B (Si) ngón trỏ là D (Re), ngón cái là F (Fa). 

Khi đã định vị được các nốt nhạc nằm trên các dòng kẻ của cả hai khuông nhạc của khóa Sol và khóa Fa thì bạn sẽ dễ dàng suy ra các nốt nằm ở các khe là những nốt gì.

  • Đọc theo khoảng cách của quãng

Đọc nốt nhạc theo khoảng cách quãng (là khoảng cách giữa hai nốt) cũng là một trong những cách hiệu quả nhất để học cách đọc các nốt trôi chảy.

Khi học cách đọc nốt theo quãng, bạn sẽ học được cách xác định khoảng cách của quãng giữa các nốt để di chuyển từ nốt này sang nốt kia. Mẹo này thú vị ở chỗ nó cho phép bạn đọc các nốt bằng cách quan sát các mẫu và hình dạng, thay vì bằng cách xác định các nốt riêng lẻ. Nếu bạn xác định được nốt bắt đầu, sau đó xác định được quãng giữa các nốt, bạn sẽ dễ dàng di chuyển từ nốt này sang nốt kia.

Mỗi quãng đều có một hình dáng độc đáo khi ghi nốt. Các quãng chẵn sẽ đi từ một dòng đến một khe và các quãng lẻ hoặc là hai nốt trên dòng kẻ hoặc hai nốt trong khe. Bạn sẽ thấy rằng khi khoảng cách của các quãng trở nên lớn hơn, hai nốt sẽ cách xa nhau hơn.

Mẹo đọc nốt theo quãng kết hợp với các mẹo khác ở trên sẽ giúp bạn đọc nốt được dễ dàng. Ví dụ, sử dụng các vị trí trên đàn piano là một mẹo tốt để neo mình vào các phím đàn. Thật hữu ích khi bạn xác định được các quãng trong các vị trí đó.

Tóm lại, bạn cần có sự hiểu biết chung về khuông nhạc và vị trí mà một số nốt nhất định nào đó được xếp vào đó để có thể đọc được các quãng. Vì vậy, hãy khoanh lại và ghi nhớ tên các nốt nằm xung quanh khuông nhạc và điều này sẽ giúp bạn đọc được quãng của các nốt.

Tóm lại, hãy nhớ rằng, sẽ không có mẹo nào ở trên được xem là đúng hoặc sai khi bạn học cách đọc nốt trên đàn piano, nhưng sự kết hợp các mẹo trên sẽ giúp bạn hiểu một cách đầy đủ hơn cách ký hiệu của nốt trên các khuông nhạc lớn.