Nên lên dây đàn cho đàn piano cơ khi nào?

1250

Nói chung, lên dây đàn piano là việc điều chỉnh lại độ căng dây của đàn piano cơ làm sao để dây đàn phát ra âm thanh với cao độ chuẩn xác nhất có thể. Việc điều chỉnh không chỉ tuân theo một hệ thống cao độ có sẵn mà còn phải xét đến sự tương tác về độ rung giữa các nốt mà việc đó sẽ tùy thuộc vào đặc điểm riêng của từng cây đàn piano. Do đó, ai muốn lên dây đàn piano thì phải chuyên nghiệp và thành thạo cả về lý thuyết lẫn thực hành, cộng với một đôi tai nhạy cảm với các cao độ âm thanh cho dù là nhỏ nhất.

  • Tại sao phải lên dây đàn piano

Có khá nhiều lý do phải lên dây đàn piano nếu như bạn muốn có được tiếng đàn đúng với cao độ chuẩn như được liệt kê dưới đây:

  • Sự sai lệch về cao độ

Với hơn 200 dây đàn được căng trên một khung kim loại với lực căng tổng thể có thể lên tới 30 tấn, sự sai lệch về cao độ của dây đàn là điều khó tránh khỏi. Với những cây đàn piano mới, dây đàn và chốt giữ dây thường chưa thật sự ổn định và điều này làm cho dây đàn mau bị chứng, gây ảnh hưởng tới âm thanh của tiếng đàn. Những cây đàn piano đã được sử dụng lâu năm cũng thường gặp vấn đề tương tự khi chốt giữ dây đàn không còn đủ chắc chắn để chịu được lực căng của dây đàn.

Bên cạnh đó, tác động vật lý trong quá trình vận chuyển đàn piano từ nơi này sang nơi khác bằng các phương tiện giao thông ví dụ như xe chở hàng hóa hoặc sự rung, lắc, va chạm khi bưng, bê, vác, kéo, đẩy, v.v…, cũng sẽ làm cho các bộ phận bên trong cây đàn piano bị dịch chuyển vị trí, từ đó tác động lên dây đàn làm cho cao độ của dây đàn bị thay đổi. Bạn sẽ khó phát hiện những thay đổi như vậy nhưng thường khi đàn piano đã trải qua quá trình vận chuyển thì bạn nên nhờ kỹ thuật viên lên lại dây đàn để đưa cao độ của dây đàn trở về với độ chuẩn xác nhất có thể.

Ngoài ra, khí hậu cũng là một trong những yếu tố phổ biến nhất gây ra sự sai lệch cao độ của dây đàn, nhất là ở những quốc gia có khí hậu nóng ẩm như Việt Nam. Sự thay đổi về độ ẩm sẽ khiến cho bảng cộng hưởng của đàn piano bị nở ra, dẫn đến sự kéo dãn dây đàn mà làm cho tiếng đàn trở nên the thé. Nhiệt độ cao, nhất là vào những ngày hè nóng và oi bức, có tác động khá lớn tới các bộ phận được làm bằng gỗ của đàn piano. Phần lớn các cây đàn piano hiện nay được làm bằng gỗ ép cao cấp nên sự tác động của nhiệt độ lại càng thật sự rõ nét hơn.

Không dừng lại ở đó, cũng như các lực tác động vật lý khác, lực tác động từ hai bàn tay của bạn trong một thời gian dài chơi đàn hoặc nếu bạn chơi đàn với cường độ cao thì cũng góp phần không nhỏ trong việc gây ra sai lệch cao độ của các dây đàn. Do đó, đàn piano nào được chơi trong các buổi biểu diễn đều phải được lên dây thường xuyên hơn những đàn piano được sử dụng cho các mục đích thông thường khác.

  • Giảm thiểu hư hại nghiêm trọng nhằm tiết kiệm chi phí

Đàn piano là một nhạc cụ phức tạp nên khi một bộ phận nào đó của nó bị trục trặc thì sẽ có ảnh hưởng nhất định đến các bộ phận khác. Do đó, nếu bạn cứ để dây đàn bị sai lệch cao độ lâu ngày thì nó sẽ làm hư hại các bộ phận khác và chi phí cho việc thay thế các bộ phận đó là không nhỏ. Việc lên dây đàn định kỳ cũng giúp các dây đàn luôn có độ căng chính xác mà gián tiếp giúp các bộ phận khác được hoạt động trơn tru và bền hơn.

Đối với một cây đàn piano không được lên dây từ hai năm trở lên thì việc lên dây đàn thường là sẽ không mang lại hiệu quả như mong muốn mà khi đó nó sẽ cần được sửa chữa, và điều này sẽ khiến cho việc bảo dưỡng đàn piano trở nên đắt đỏ hơn bình thường. Hơn nữa, việc lên dây đàn là bắt buộc vì dù có được bảo quản tốt đến mấy thì không sớm thì muộn cây đàn piano của bạn cũng sẽ bị lệch dây đàn và nếu bạn cố tình trì hoãn việc lên dây đàn thì tiếng đàn sẽ ngày càng thô, gây khó khăn và bất tiện cho cả người chơi và người nghe. Với một cây đàn piano được lên dây thường xuyên, mỗi lần lên dây đàn sẽ nhanh chóng và dễ dàng hơn so với việc lên dây đàn cho một cây đàn piano để lâu ngày mới được lên dây vì trong trường hợp đó tất cả dây đàn đều cần được lên dây để đưa chúng trở về với cao độ chính xác, chi phí cho dịch vụ lên dây đàn vì lý do đó cũng tăng lên theo. Ngoài ra, việc lên dây đàn thường xuyên còn giúp kỹ thuật viên phát hiện sớm những hỏng hóc khác (nếu có) để có các biện pháp khắc phục kịp thời trước khi chúng trở nên nghiêm trọng hơn, và trong tình huống xấu nhất, những hỏng hóc đó sẽ khiến cho cây đàn piano của bạn không bao giờ đạt được cao độ tiêu chuẩn như ban đầu nữa

  • Đảm bảo quá trình học nhạc

Việc sử dụng đàn piano có cao độ bị sai lệch không những gây khó chịu và phiền toái không đáng có đối với người chơi đàn piano lâu năm, mà còn khiến cho những người mới chơi đàn piano, đặc biệt là trẻ em, hình thành một quán tính nghe cao độ bị sai lệch rất khó sửa và sẽ ảnh hưởng đến cách chơi đàn piano của chúng sau này. Do đó, việc lên dây đàn là cần thiết nhằm đem tới sự trải nghiệm chơi đàn piano tuyệt vời cũng như đảm bảo cho việc học nhạc của bạn được diễn ra đúng cách.

  • Ngăn ngừa hỏng hóc bên trong cây đàn

Khi đàn piano được lên dây thường xuyên, tất nhiên các bộ phận còn lại của đàn piano sẽ hoạt động tốt hơn, không bị chệch khỏi các âm sẵn có hay bị hao mòn. Thông thường, thay thế các bộ phận của đàn piano như dây đàn, búa, bộ gõ, v.v… sẽ tốn khá nhiều chi phí. Vì thế, việc lên dây đàn thường xuyên sẽ khiến các bộ phận của đàn piano sẽ hỗ trợ nhau và hoạt động trong tình trạng tốt nhất có thể, giảm thiểu việc hỏng hóc kéo theo từ các bộ phận của đàn piano.

  • Kiểm soát được chất lượng của đàn piano

Thông thường, bạn sẽ không thể tự mình lên dây đàn vì việc này cần những kỹ thuật viên chuyên nghiệp, có kỹ thuật và hiểu biết sâu rộng về cơ cấu của đàn piano. Do đó, khi thuê một kỹ thuật viên nào đó lên dây đàn thường xuyên cho cây đàn piano của bạn, họ sẽ có thể phát hiện những hỏng hóc mà bạn không tài nào có thể nhận ra trong lúc chơi đàn. Bạn cũng cần chú ý rằng không phải ai là kỹ thuật viên cũng đều là thợ lên dây đàn chuyên nghiệp, và vì thế, bạn cần tìm những kỹ thuật viên đáng tin cậy, có kinh nghiệm lâu năm có sự hiểu biết và cẩn trọng. Trong lúc lên dây đàn, họ đồng thời sẽ kiểm tra luôn chất lượng của cây đàn piano của bạn để phát hiện những hỏng hóc (nếu có) và thông báo cho bạn biết để kịp thời bảo trì nó.

  • Tiết kiệm tài chính

Thông thường, đối với một cây đàn piano mới, bạn nên lên dây đàn khoảng 6 tháng/lần trong năm đầu tiên, còn đối với những năm tiếp theo khi bộ máy của đàn piano đã dần dần đi vào ổn định thì thời gian lên dây đàn sẽ là khoảng 12 tháng/lần. Nếu sử dụng đàn piano trong thời gian này mà không lên dây đàn đều đặn, bạn sẽ tốn một khoản tiền khá lớn để sửa chữa các lỗi hỏng hóc lâu năm về sau. Do đó, dây đàn nên được lên dây thường xuyên để không phải tốn một khoản chi phí khá lớn sau này mà lẽ ra bạn có thể chủ động phòng tránh chuyện đó ngay từ đầu.

  • Nâng cao tuổi thọ cho đàn piano

Việc lên dây đàn piano thường xuyên sẽ làm cho chất lượng cây đàn piano của bạn luôn được duy trì trong tình trạng hoạt động tốt và từ đó làm cho tuổi thọ của nó được nâng cao đáng kể so với những cây đàn piano không được chăm sóc thường xuyên. Bạn sẽ dễ dàng nhận thấy cây đàn piano của bạn không bị lệch âm nhiều như trước và sẽ dùng được thời gian dài và bền hơn. Mặc dù vậy, không phải cứ lên dây đàn thường xuyên thì cây đàn piano của bạn sẽ được bảo trì lâu bền mà vấn đề đó còn phụ thuộc vào những nhiều yếu tố khác, ví dụ như môi trường, độ ẩm, không gian trong căn phòng của bạn.

  • Nên lên dây đàn piano bao nhiêu lâu một lần

Bao lâu thì nên lên dây đàn một lần sẽ tùy thuộc vào nhiều yếu tố ví dụ như mục đích sử dụng của bạn, tình trạng cây đàn piano của bạn là mới hay cũ, trình độ chơi đàn của bạn như thế nào và môi trường bảo quản.

Đối với những cây đàn piano mới hoặc những cây đàn piano dù đã cũ nhưng được thay dây đàn mới, nó sẽ cần được lên dây 3-4 lần trong năm đầu tiên sử dụng do độ căng dây và các chốt giữ dây đàn hoạt động chưa được ổn định. Còn đối với những cây đàn piano đã được sử dụng trên 01 năm thì bạn chỉ cần lên dây đàn ít nhất 2 lần/năm là được.

Bên cạnh đó, do đàn piano được làm khá nhiều từ những nguyên liệu có từ thiên nhiên ví dụ như gỗ, lông cừu, vải nỉ, v.v… nên chúng rất nhạy cảm với thời tiết và chịu sự ảnh hưởng của độ ẩm và nhiệt độ. Để cây đàn piano của bạn có được âm thanh hay và giữ được độ bền thì vấn đề bảo quản cũng khá là quan trọng. Đàn piano thường được bảo quản một cách lý tưởng ở nhiệt độ trong khoảng từ 15oC – 25oC, và với độ ẩm từ 40% – 70%. Nếu bạn duy trì được độ ẩm và nhiệt độ thích hợp như vậy thì việc lên dây đàn 2 lần/năm được cho là hợp lý. Như vậy, lịch lên dây đàn sẽ còn phụ thuộc vào điều kiện khí hậu ở nơi đặt đàn piano và cường độ chơi đàn của bạn. Ở những nơi có khí hậu quanh năm thất thường như Miền Bắc Việt Nam thì đàn piano nên được lên dây đàn thường xuyên hơn so với những nơi có khí hậu tương đối ổn định như Miền Nam. Đối với những cây đàn piano được chơi thường xuyên, hay được sử dụng cho mục đích biểu diễn thì chúng cần được lên dây thường xuyên và nhiều lần để bảo đảm có được cao độ chính xác khi biểu diễn.

Ngoài ra, tần số âm thanh còn phụ thuộc rất nhiều vào độ căng của dây đàn mà độ căng lại rất dễ bị thay đổi, và sự thay đổi đó lại khác nhau ở từng dây đàn, phụ thuộc vào mức độ sử dụng phím đàn bị tác động như thế nào. Tuy nhiên, những sự thay đổi như vậy thường rất khó để bạn nhận biết trừ khi nó quá lệch so với cao độ chuẩn. Dù không chơi đàn, dây đàn vẫn bị thay đổi nên bạn vẫn phải lên dây đàn khi sử dụng dù đã không sử dụng đàn piano trong một khoảng thời gian dài.

Dưới đây là những trường hợp cụ thể để bạn biết được bao lâu thì nên lên dây đàn một lần để tiếng đàn piano của bạn phát ra âm thanh hay nhất.

  • Lịch lên dây đàn tiêu chuẩn

Lịch lên dây đàn lý tưởng nhất đối với đàn piano là 4 lần/năm. Có thể bạn cho rằng việc lên dây đàn 4 lần/năm là quá nhiều so với mức tiêu chuẩn nhưng bạn biết đấy, đàn piano là loại nhạc cụ dây nên thường chịu ảnh hưởng khá nhiều bởi thời tiết, độ ẩm cũng như nhiệt độ không khí bên ngoài. Lên dây đàn piano cơ 3 tháng/lần giúp cây đàn piano của bạn quay trở lại trạng thái ban đầu và sẽ kéo dài tuổi thọ cho nó.

Thời gian lên dây đàn tốt nhất là mỗi mùa trong năm nếu bạn ở khu vực có khí hậu 4 mùa rõ ràng như ở Miền Bắc Việt Nam, hoặc chia đều ra 4 lần/12 tháng. Nếu không thể duy trì lịch lên dây đàn như vậy thì ít nhất bạn cũng nên lên dây đàn 2 lần/năm. Có thể nói, 2 lần/năm là lịch lên dây tiêu chuẩn cho đa số các loại đàn piano khác nhau nhưng nó cũng còn tùy thuộc vào độ tuổi của từng cây đàn piano, khí hậu của khu vực nơi bạn sinh sống và số giờ bạn chơi piano hàng ngày mà có thể phải tăng số lần lên dây đàn cho phù hợp. Nói chung, lên dây đàn 2 lần/năm chỉ dành cho những vùng, miền nào không có sự biến động nhiều về thời tiết và độ ẩm không quá cao.

  • Lên dây với đàn piano mới

Tuy nhiên, với những cây đàn piano mới được sản xuất thì việc lên dây đàn và cân chỉnh làm sao để dây đàn đạt được sự ổn định là cần thiết trước khi người bán giao đàn piano cho bạn. Tuy nhiên, khi mới mua đàn piano, bạn nên cho lên dây đàn từ 3 đến 4 lần trong năm đầu tiên sử dụng để đàn piano của bạn đạt được sự ổn định cao nhất. Với những cây đàn piano đã cũ và đã được thay lại dây đàn mới thì số lần lên dây đàn cũng sẽ tương tự như thế.

  • Lên dây đàn với đàn piano mới

Tuy nhiên, đối với những cây đàn piano mới được sản xuất thì việc lên dây đàn và cân chỉnh làm sao để dây đàn có thể đạt được sự ổn định là cần thiết trước khi người bán giao đàn piano cho bạn. Tuy nhiên, khi mới mua đàn piano về nhà thì bạn nên cho lên dây đàn từ 3 đến 4 lần trong năm đầu tiên sử dụng để đàn piano của bạn đạt được sự ổn định cao nhất. Còn đối với những cây đàn piano nào đã cũ và đã được thay lại dây đàn mới thì số lần lên dây đàn cũng tương tự như thế.

  • Lên dây đàn với đàn piano cũ

Nếu tần suất chơi đàn của bạn chỉ là 1-2 giờ/ngày, cây đàn piano của bạn sẽ chỉ cần được lên dây ít nhất 1 lần/năm, còn nếu như tần suất chơi đàn của bạn nhiều hơn thế thì cũng chỉ cần lên dây đàn 2 lần/năm.

  • Lên dây đàn cho đàn piano sử dụng tại nhà

Nếu đàn piano của bạn chỉ được chơi ở nhà thì việc lên dây đàn nên từ 3 đến 4 lần trong năm đầu tiên sử dụng để đàn piano của bạn được ổn định. Trong những năm tiếp theo, đàn piano của bạn nên được lên dây 6 tháng/lần với những nơi có thời tiết thay đổi nhiều theo các mùa trong năm ví dụ như Miền Bắc Việt Nam. Với các tỉnh Miền Nam, trong năm thời tiết chỉ có hai mùa là mùa mưa và mùa nắng cũng như không có nhiều sự thay đổi lớn về thời tiết thì lên dây đàn 01 lần/năm vẫn đảm bảo đàn piano của bạn luôn ở trong tình trạng hoạt động tốt.

  • Lên dây đàn cho những buổi biểu diễn

Với những buổi biểu diễn piano chuyên nghiệp thì cần có sự khắt khe trong việc cân chỉnh và chính xác cao độ nên việc lên dây đàn cần được thực hiện một cách thường xuyên hơn.

Trước khi biểu diễn, đàn piano của bạn thường được đặt ở một vị trí cố định nào đó trước đó và nó sẽ được lên dây đàn để gắn kết vào hệ thống âm thanh chung của ban nhạc cũng như chúng được dùng để những người biểu diễn diễn tập trước. Sau đó, trước khi buổi biểu diễn chính thức bắt đầu thì việc lên dây đàn lại được thực hiện thêm một lần nữa để bảo đảm cao độ chuẩn của nó.

  • Bạn có thể tự lên dây đàn không?


Dĩ nhiên là được nhưng bạn cần cân nhắc kỹ trước khi quyết định vì một vài lý do sau đây: Thứ nhất, để dây đàn được lên chính xác, lỗ tai của bạn có thể nghe được cao độ một cách thành thục. Đây là khả năng không chỉ phụ thuộc vào năng khiếu mà còn cần sự tiếp xúc, luyện tập lâu dài mới có được. Thứ hai, kỹ thuật viên là người đã trải qua một quá trình đào tạo kỹ thuật nhất định và họ cũng phải tập lên dây đàn rất nhiều lần để có được tay nghề thành thạo. Thứ ba, đàn piano là loại nhạc cụ phức tạp với rất nhiều bộ phận tinh vi trong đó, kỹ thuật viên không chỉ đơn giản chỉnh lại cao độ cho dây đàn mà còn phải am hiểu một cách tường tận các bộ phận trong đó cũng như đưa ra những lời lời khuyên hữu ích cho bạn. Thứ tư, để lên dây đàn, bạn cần một bộ dụng cụ lên dây đàn chuyên dụng mà chỉ có những người có kỹ năng và kinh nghiệm mới sử dụng bộ dụng cụ đó một cách thành thạo.cụ lên dây đàn chuyên dụng mà chỉ có người có kỹ năng và kinh nghiệm mới có thể sử dụng bộ dụng cụ đó một cách thành thạo.

  • Giá dịch vụ lên dây đàn piano là bao nhiêu?


Giá dịch vụ trung bình cho mỗi lần lên dây đàn hiện nay vào khoảng 500.000 cho đàn upgright piano và 1.000.000 đồng cho đàn grand piano. Tuy nhiên, mức giá dịch vụ này còn tùy thuộc vào các yếu tố khác chẳng hạn như bạn là khách quen với kỹ thuật viên hay không, tình trạng đàn piano của bạn như thế nào, đó là đàn cũ hay đàn mới và chỗ của kỹ thuật viên gần hay xa nơi đặt đàn piano của bạn.

Bài viết này của tôi được viết trên cơ sở dựa vào những kiến thức âm nhạc mà tôi đã được học cũng như những kinh nghiệm tập chơi đàn piano trong nhiều năm qua. Nếu bạn thấy những thông tin chia sẻ của tôi ở trên là hữu ích cho việc học đàn piano của bạn, xin hãy ủng hộ tôi bằng một cú click chuột vào website này nhé www.phuoc-partner.com. Cám ơn bạn rất nhiều và chúc bạn thành công chinh phục loại nhạc cụ khó tính này nhé. Xin chào bạn.