12 kỹ thuật bàn tay trong đệm piano

1705

Nguyễn Hữu Phước biên soạn dựa trên kinh nghiệm học piano của mình

Khi chơi piano, việc chăm chút cho 2 bàn tay là rất quan trọng để làm cho tiếng đàn được rõ ràng, tư thế chơi được đẹp, sang trọng, vị trí các ngón tay phải thuận lợi cho việc di chuyển, không làm bàn tay bị mau mỏi. Để làm được điều đó thì người chơi cần lưu ý các vấn đề sau:

  • Khi đánh các nốt đen trên bàn phím thì người chơi nên sử dụng các ngón 2, 3, 4, tránh sử dụng các ngón 1, 5 vì: (i) ngón 5 thường có lực yếu hơn các ngón khác nên lực đánh nhẹ, không vang, dễ bị trượt; (ii) khi sử dụng ngón 1, 5 để chơi các phím đen, người chơi sẽ khó xoay bàn tay để bấm các nốt kế tiếp và nếu làm như thế thì làm cho bàn tay không được đẹp.
  • Khi di chuyển ngón tay thì bàn tay nên thẳng 90 độ với bàn phím, tránh xoay tay vì làm như vậy thì tay sẽ không đẹp, làm chậm đi khi di chuyển qua lại các nốt nhạc, khi xoay tay thì được xem như là đánh rướn nên âm thanh bị lép và cũng vì khi chuyển sang nốt khác thì phải mất thời gian để rút ngón tay về cho bàn tay thẳng lại rồi mới có thể đánh tiếp được nên sẽ không kịp đánh các nốt khác khi giai điệu có tiết tấu nhanh.
  • Đàn piano được chia làm 4 phân khu chính là phần Bass trầm nằm sát bên tay trái, phần đệm cũng ở bên tay trái nhưng nằm cao hơn phần Bass một quãng 8. Phần giai điệu nằm ở giữa và lệch về phía tay phải. Xa hơn phần giai điệu là phần treble tay phải được dùng để lót câu, chạy ngón. Lý do cho sự tách biệt giữa phần Bass trầm và phần đệm là vì nếu đánh âm hình đệm dùng bass trầm mà không tách ra với phần đệm thì khi đánh sẽ bị ồn nên chỉ cần phần bass dày thôi, còn phần âm hình đệm thì tốt nhất là nên dời lên 1 quãng 8. Nếu không cần Bass dày (thường là ở đoạn đầu của ca khúc) thì người chơi có thể đánh Bass ở ngay phần đệm luôn. Về phần giai điệu thì ở đoạn A người chơi có thể đánh ở phần giữa vì nó trầm, từ từ, không cần chạy ngón… nhưng khi đến phần cao trào, điệp khúc thì nên dời lên 1 đến 2 quãng 8 để có thể nghe được âm thanh treble (sáng) và cũng là để một khoảng trống hợp lý để có thể chạy ngón và lót câu… Chú ý là phần đệm và phần giai điệu không được cách nhau quá 2 quãng 8 vì nếu như vậy thì sẽ làm cho khu vực ở giữa của hai phần bị trống và loãng.
  • Khi đệm hát, không nên để ngón cái của bàn tay trái lệch ra bên ngoài bàn phím vì làm như vậy sẽ không đẹp cho bàn tay đánh đàn và làm chậm đi sự di chuyển của ngón tay tử hợp âm nảy sang hợp âm khác trong ca khúc.
  • Ngón tay đánh vào bàn phím nên thẳng, người chơi sẽ đánh bằng đầu ngón tay chứ không phải đánh bằng cổ tay vì nếu đánh bằng cổ tay thì người chơi sẽ dễ bị mỏi tay khi đánh lâu (trừ ngón cái) và làm chậm các thao tác.
  • Sau khi đánh xong nốt nào thì người chơi cần giữ ngón tay lại ở nốt đó cho đến hết trường độ của nốt đó trước khi nhấc ngón tay đó lên để chuyển sang nốt khác vì khi làm như vậy thì sẽ tạo độ vang và âm thanh giữa các nốt sẽ hòa quyện với nhau (trừ kỹ thuật staccato).
  • Khi chơi solo paino thì người chơi cần tôn trọng giai điệu. Theo đó, giai điệu phải to và rõ ràng, không bị lem mà làm mất đi vẻ đẹp vốn có của giai điệu. Các kỹ thuật (chèn, nối, tô điểm…) chỉ nhằm mục đích nâng cao, tôn lên vẻ đẹp của giai điệu mà thôi cho nên người chơi không nên đánh âm thanh của chèn, nối, tô điểm to bằng hay lớn hơn âm thanh của giai điệu trừ những đoạn ở Intro, giang tấu, Ending không có giai điệu. Người chơi có thể đánh phần chèn, nối, tô điểm cao lên phía trên hay thấp xuống phía dưới của phần giai điệu. Nếu người chơi muốn đánh gần các nốt giai điệu vì tiết tấu bài hát nhanh mà không kịp để di chuyển tay đi xa thì nên đánh âm thanh của phần chèn, nối, tô điểm nhỏ hơn âm thanh của các nốt giai điệu ít nhất là ¼ phần để tạo sự khác biệt giữa nốt giai điệu và phần hỗ trợ giai điệu.
  • Khi tay trái cần đánh nốt bass xa quãng 8 thì người chơi không cần liết mắt quá xa về phía tay trái để tìm vị trí phù hợp vì nếu làm như vậy thì sẽ làm cho sự di chuyển các ngón tay trên các nốt nhạc bị chậm lại. Thay vào đó, người chơi chỉ cần nhìn vào nốt tương tự ở quãng 8 gần làm sao cho ngón cái của bàn tay trái chạm vào rồi xòe bàn tay ra là chắc chắn ngón út sẽ bằng với nốt đó ở quãng 8 xa.
  • Nếu đến hợp âm nào thì tay trái của người chơi lại nhấc lên dời về thể nguyên vị của hợp âm đó và đánh vào âm gốc của nó thì sẽ làm chậm đi thao tác và lại không được hay vì phần đệm không có hòa thanh. Để cho việc di chuyển hợp âm được gần nhau và dễ hòa quyện thì ngón cái để ở vị trí âm gốc của hợp âm (ví dụ nếu C là nốt gốc thì các ngón tay còn lại của tay trái sẽ nằm trên các nốt Si (trỏ), La (giữa), Sol (áp út), Fa (út). Khi chuyển qua hợp âm khác ví dụ như Am thì ngón giữa sẽ đánh ở hợp âm chủ của hợp âm Am là La. Nếu hợp âm kế tiếp là F thì ngón áp út sẽ đánh nốt Fa. Tiếp đến, nếu hợp âm kế tiếp là Em thì trong trường hợp này nốt Mi nằm ngoài vị trí của 5 ngón tay theo thứ tự ban đầu cho nên người chơi phải dướn ngón út sang bên phía tay trái để đánh nốt Mi, lúc này thứ tự mới của 5 ngón tay sẽ là Mi (út), Fa (áp út), Sol (giữa), La (trỏ), Si (cái). Nếu hợp âm kế tiếp là C thì người chơi sẽ cân nhắc vì nốt C nằm ngoài vị trí mới của 5 ngón tay nên người chơi nên: (i) dịch ngón tay út quãng 2 đúng về phía tay trái; hay (ii) dịch nốt Mi lên 1 quãng 8 để từ đó bàn tay có vị trí mới là Mi (ngón cái), Rê (ngón trỏ), Đô (ngón giữa), Si (ngón áp út), La (ngón út). Việc dịch chuyển này ngoài việc giúp các ngón tay được trở về với vị trí thuận lợi vốn có của nó mà còn giúp người chơi điểu chỉnh hướng đi lên đi xuống của phần đệm tay trái phù hợp với phần giai điệu của tay phải.
  • Đối với tay phải mà người chơi di chuyển từ hợp âm này sang hợp âm khác thì cũng nên tìm vị trí thuận lợi 1-3-5 hay 1-2-4 để khỏi phải dịch chuyển nhiều làm chậm thao tác tay.
  • Khi chạy ngón, người chơi nên dùng các ngón 1 – 3 – 5 tay phải hay 5 – 3 -1 tay trái hay 1 – 2 – 4 tay phải và 4 – 2 – 1 tay trái. Người chơi nên tránh dùng ngón 4 vì sẽ gặp trở ngại khi gặp hợp âm có nốt đen. Khi chạy ngón tay phải, người chơi cần nhớ là các ngón 2- 3 – 4 thường được sử dụng cho các nốt đen vì sẽ dễ chạy ngón hơn các ngón 1 và 5.
  • Người chơi cần phân biệt giữa 2 kỹ thuật piano là Ritenuto (Rit.): chậm lại và Rallentando (Rall.): Chậm dần.