Nơi làm việc nào có liên quan đến nghề luật sư?

386

Chào mừng bạn đã quay trở lại với chuyên mục quản trị công ty luật của tôi sau khi bạn có thể đã đọc qua những chủ đề thú vị khác trong quyển sách Hướng dẫn khởi nghiệp với nghề luật sư của tôi. Xin mời bạn tiếp tục tham khảo một chủ đề khác cũng rất thú vị của quyển sách này nhé.

Khi mới tốt nghiệp đại học với chuyên ngành luật, nếu chọn luật sư là nghề của mình, đa số sinh viên tốt nghiệp như bạn đều mơ ước được làm việc cho một công ty luật có uy tín , đặc biệt là chi nhánh hay công ty con tại Việt Nam của các công ty luật nước ngoài, có danh tiếng, thu nhập cao, địa điểm làm việc lý tưởng, có điều kiện cọ xát với công việc pháp lý phức tạp, hấp dẫn và có tính thử thách cao. Tuy nhiên, nếu sau này muốn thành lập công ty luật độc lập của mình thì bạn cần phải biết rằng mỗi nơi làm việc đều có những thuận lợi và bất lợi riêng đối với việc hành nghề luật sư của bạn sau này. Vì thế, bạn cần cân nhắc một cách cẩn thận trước khi đưa ra quyết định quan trọng cho nghề nghiệp luật sư của mình.

Trên thực tế, không có nơi làm việc nào được xem là lý tưởng và hoàn hảo tuyệt đối, thậm chí ngay cả ở những công ty luật danh tiếng có yếu tố nước ngoài vì mỗi nơi có những thuận lợi và bất lợi riêng. Bạn cần xác định ngay từ đầu công việc có liên quan đến pháp luật nào bạn dự định sẽ làm trong tương lai để rồi từ đó chọn ra cho mình một nơi làm việc phù hợp. Dưới đây là bảng phân tích sơ lược về nơi làm việc trong các môi trường công ty luật khác nhau để bạn tham khảo.

2.3.1. Làm việc cho công ty luật nước ngoài tại Việt Nam

Làm việc cho công ty luật nước ngoài tại Việt Nam có thể là ưu tiên số một trong dự định ban đầu của bạn và nếu bạn có cơ hội làm việc cho họ khi mới tốt nghiệp đại học thì đó thật sự là một khởi đầu tốt đẹp đối với bạn. Hiện nay, có gần 30 công ty luật nước ngoài đã mở chi nhánh hay có công ty con đang hoạt động tại Việt Nam.

Các công ty luật nước ngoài tại Việt Nam thường có chế độ huấn luyện nhân viên bài bản, từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp với sự hỗ trợ kỹ thuật và công nghệ từ công ty mẹ và các công ty liên kết của họ ở nước ngoài. Họ chú trọng huấn luyện bạn từ những công việc đơn giản nhất trong văn phòng, ví dụ như sao chụp giấy tờ, đánh máy vi tính, lưu hồ sơ khách hàng, cách viết biên bản cuộc họp đến những công việc phức tạp hơn, ví dụ như soạn thư tư vấn, tham dự họp với khách hàng và thậm chí là các công việc khó khăn và phức tạp hơn nữa, chẳng hạn như tham gia tư vấn pháp lý các giao dịch mua bán, sáp nhập có giá trị cao, làm luật sư bảo vệ quyền lợi của khách hàng trong các tranh chấp pháp lý phức tạp.

Họ không chỉ huấn luyện bạn dựa trên công việc được giao (on the job training) mà còn cử bạn theo học các khóa huấn luyện nghiệp vụ và kỹ năng mềm ở bên ngoài (soft skill training courses) hay thậm chí là đưa bạn đi tu nghiệp ở nước ngoài cũng như tạo điều kiện cho bạn làm việc tại một trong các văn phòng của họ ở nước ngoài để bạn có điều kiện tích lũy kinh nghiệm hành nghề trước khi quay về Việt Nam tiếp tục làm việc cho họ ở vị trí làm việc cao hơn.

Một thế mạnh khác khi làm việc cho các công ty luật nước ngoài tại Việt Nam là nó giúp bạn có được tư duy theo kiểu phương Tây, được trao đổi, giao tiếp với đồng nghiệp và khách hàng bằng tiếng Anh – ngôn ngữ thông dụng nhất trên thế giới hiện nay. Nếu bạn có định hướng rằng các khách hàng mục tiêu của bạn trong tương lai là khách hàng nước ngoài thì đây sẽ là yếu tố vô cùng thuận lợi cho bạn.

Một thế mạnh khác nữa khi làm việc cho các công ty luật nước ngoài là họ thường có nhiều công việc pháp lý của khách hàng liên quan đến những giao dịch thương mại lớn, có tính phức tạp cao, tác động pháp lý xuyên quốc gia. Bên cạnh đó, khi được thực hiện những công việc như thế, bạn sẽ có cơ hội cọ xát với những công việc chuyên môn phức tạp, có nhiều tình huống pháp lý hay, giúp bạn tích lũy nhiều kiến thức về pháp luật quốc tế hữu ích. Sau cùng, làm việc cho công ty luật nước ngoài tại Việt Nam thường sẽ được trả lương cao hơn mặt bằng chung về lương, thưởng, phúc lợi của các công ty luật trong nước.

Tuy nhiên, điểm bất lợi chính khi làm việc cho công ty luật nước ngoài tại Việt Nam là họ chỉ muốn chuyên môn hóa bạn, họ sẽ cố gắng huấn luyện để bạn chỉ thông thạo ở một hay một vài lĩnh vực pháp luật chuyên môn đặc thù nào đó, hay thậm chí là chỉ giỏi một phần nào đó của lĩnh vực pháp luật chuyên môn đó. Ví dụ, họ sẽ huấn luyện bạn trở thành một luật sư chuyên về pháp luật lao động nhưng bạn chỉ tập trung chuyên sâu vào vấn đề đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động và sa thải, còn các vấn đề pháp lý khác có liên quan đến pháp luật lao động thì bạn chỉ biết qua một cách chung chung mặc dù nó cũng là những vấn đề chính yếu trong pháp luật lao động.

Điều này sẽ tốt cho bạn nếu bạn được làm việc trong một môi trường hành nghề luật sư chuyên nghiệp với đội ngũ luật sư đông đảo, có phân chia phòng, ban, bộ phận một cách rõ ràng, dựa trên sự chuyên môn hóa cao để gia tăng hiệu quả công việc. Tuy nhiên, nó lại gây bất lợi cho bạn nếu sau này bạn muốn thành lập công ty luật riêng của mình vì khi đó bạn phải tự mình thực hiện tất cả các loại dịch vụ pháp lý mà khách hàng yêu cầu. Bởi lẽ, bạn sẽ khó có thể từ chối một công việc pháp lý nào đó mà khách hàng giao cho công ty luật của bạn, đặc biệt là trong giai đoạn ban đầu mới khởi nghiệp với nghề luật sư khi công ty luật của bạn chưa có nhiều khách hàng và bạn phải luôn trong tư thế sẵn sàng chấp nhận thực hiện bất kỳ công việc pháp lý nào mà khách hàng giao phó để làm sao công ty luật của bạn có được doanh thu để chi trả chi phí hoạt động.

Bất lợi thứ hai xuất phát từ mục tiêu chính của các công ty luật nước ngoài tại Việt Nam là sẽ cố gắng nhanh chóng huấn luyện bạn trở thành một luật sư giỏi để bạn có thể làm việc tạo ra doanh thu ngay cho họ thay vì phải tốn thời gian huấn luyện bạn trở thành một người có năng lực quản lý trong công ty luật của họ vì họ đâu biết chắc là sẽ tiếp tục hoạt động kinh doanh lâu dài ở Việt Nam hay không, có thể chính sách nhân sự toàn cầu của họ không khuyến khích việc nội địa hóa nhân sự quản lý cấp cao hoặc họ cho rằng bạn sẽ không muốn gắn bó lâu dài với công ty luật của họ. Do đó, nói chung họ sẽ không trang bị cho bạn những kỹ năng mềm cần thiết phục vụ cho việc quản trị công ty luật ví dụ như kế toán, thuế, thu hồi công nợ khách hàng, nhân sự, tiếp thị, phát triển kinh doanh mà những kỹ năng mềm đó thật sự là không thể thiếu trong công việc quản lý và điều hành công ty luật của bạn sau này.

Khoảng thời gian làm việc của bạn cho công ty luật nước ngoài tại Việt Nam lý tưởng là từ 04 đến 06 năm miễn là bạn đừng nhảy việc quá nhiều từ công ty luật này sang công ty luật khác trong khoảng thời gian đó vì trong thực tế không có công ty luật nào lại muốn giao những công việc pháp lý có độ khó và phức tạp cao cho luật sư mới ra trường hay những người dù có kinh nghiệm hành nghề nhưng mới chỉ làm việc cho họ một khoảng thời gian ngắn từ 01 đến 02 năm.

2.3.2. Làm việc cho công ty luật có uy tín trong nước

Một chọn lựa khác là bạn sẽ làm việc cho một công ty luật trong nước có uy tín nào đó. Theo thống kê của Liên đoàn Luật sư Việt Nam, có khoảng trên 30 công ty luật Việt Nam có uy tín trên toàn quốc hiện na. Như vậy, nếu thật sự có thực lực cộng thêm một chút may mắn, bạn sẽ được nhận vào làm việc cho một trong các công ty luật Việt Nam có uy tín ở các tỉnh, thành phố lớn.

Vì các công ty luật tại Việt Nam vẫn còn đang trong giai đoạn phát triển và đa số họ là các công ty luật mới được thành lập trong vòng 20 năm trở lại đây cho nên một trong những thuận lợi khi bạn làm việc cho họ là họ có chính sách huấn luyện dài hạn dành cho những nhân viên có tiềm năng như bạn nhằm mục đích phát triển đội ngũ kế cận của họ sau này. Do đó, bạn sẽ có được cơ hội là một trong những ứng viên tiềm năng kế thừa công việc của cấp quản lý cấp cao của họ trong tương lai. Điều đó có nghĩa là bạn sẽ sớm được giao đảm nhận các công việc pháp lý quan trọng của khách hàng và chịu trách nhiệm cũng như áp lực cao hơn so với những công việc mà bạn làm cho các công ty luật nước ngoài.

Bên cạnh đó, vì đa số các công ty luật trong nước không có xu hướng chuyên môn hóa sâu nhân viên nên bạn sẽ có cơ hội được giao các công việc ở nhiều lĩnh vực pháp luật khác nhau, tùy theo nhu cầu khách hàng tại từng thời điểm và vì thế bạn sẽ có điều kiện tích lũy kiến thức pháp luật, trình độ chuyên môn và kỹ năng hành nghề cần thiết để có thể hành nghề luật sư độc lập sau này. Các công ty luật trong nước hiện đã chuyên nghiệp hơn so với thời kỳ Việt Nam vừa mới mở cửa chào đón đầu tư nước ngoài cách đây hơn 25 năm nên họ cũng đã bắt đầu chú trọng đến công tác đào tạo nguồn nhân lực, đặc biệt là huấn luyện nhân viên các kỹ năng mềm cần thiết cho công việc, và đây thật sự là yếu tố quan trọng giúp bạn thành công với việc hành nghề luật sư của bạn sau này.

Điểm bất lợi chính khi làm việc cho các công ty luật trong nước là tư duy của bạn, trong một chừng mực nào đó, vẫn theo kiểu cách của người Việt Nam, tức là chỉ bó hẹp trong phạm vi lãnh thổ Việt Nam. Rõ ràng, tư duy pháp lý theo kiểu “một chiều” là hạn chế lớn khi bạn phải tiếp cận và xử lý những vấn đề pháp lý phức tạp có liên quan đến nhiều hệ thống pháp luật khác nhau. Bạn sẽ không thể có được một tầm nhìn rộng và bao quát về một vụ việc pháp lý cụ thể nào đó, đặc biệt là các giao dịch, tranh chấp có tính chất xuyên quốc gia và có sự giao thoa, xung đột pháp luật của nhiều quốc gia khác nhau.

Một điểm bất lợi khác khi làm việc cho các công ty luật trong nước là thu nhập của bạn sẽ không cao bằng thu nhập khi bạn làm việc cho các công ty luật nước ngoài vì thu nhập mà khách hàng trả cho các công ty luật trong nước thường không cao bằng mức họ trả các công ty luật nước ngoài. Một điều rõ ràng rằng việc tích lũy tài chính để hỗ trợ cho việc hành nghề luật sư của bạn sau này sẽ bị hạn chế và do đó bạn sẽ phải mất khá nhiều thời gian cho việc chuẩn bị khởi nghiệp với nghề luật sư của mình.

2.3.3. Làm việc cho công ty luật vừa và nhỏ trong nước

Một chọn lựa khác là bạn làm việc cho các công ty luật vừa và nhỏ trong nước. Theo thống kê của Bộ Tư pháp, có gần 5.000 công ty luật đang hoạt động ở khắp 63 tỉnh thành trong cả nước tính đến tháng 6/2021.

Ưu điểm nổi bật khi làm việc cho các công ty luật vừa và nhỏ trong nước là bạn sẽ được đảm nhận các công việc pháp lý của khách hàng ngay khi bạn mới vừa vào nhận việc, và do đó tính cọ xát công việc pháp lý của khách hàng của bạn được hình thành ngay từ đầu và sẽ được cải thiện đáng kể trong thời gian ngắn. Bạn cũng sẽ được đảm nhận một số công việc quản lý nội bộ văn phòng và vì thế bạn sẽ tích lũy cho mình một số kinh nghiệm về quản lý và điều hành công ty luật. Sau cùng, do các công ty luật vừa và nhỏ trong nước thường tập trung chuyên sâu ở các lĩnh vực dân sự, ví dụ như hôn nhân gia đình, đất đai, hình sự cũng như thực hiện các dịch vụ tuân thủ pháp luật nên họ thường rất giỏi trong những lĩnh vực pháp luật loại này và vì thế bạn nên làm việc cho họ nếu bạn có ý định khởi nghiệp ở những lĩnh vực pháp luật đó sau này.

Tuy nhiên, làm việc cho các công ty luật vừa và nhỏ trong nước lại có một số bất lợi ví dụ như quy mô văn phòng của họ tương đối nhỏ, chỉ từ 5 đến 10 người nên sẽ không có nhiều điều kiện thuận lợi để bạn làm việc theo mô hình đội, nhóm cũng như cơ hội làm việc với nhiều luật sư trong những lĩnh vực chuyên môn khác nhau. Thêm vào đó, công tác huấn luyện nhân viên của họ cũng chỉ chủ yếu dựa trên công việc pháp lý của khách hàng là chính hơn là có những chương trình huấn luyện bài bản từ thấp đến cao, từ chuyên môn phần cứng đến các kỹ năng mềm cần thiết cho công việc do các nhà cung cấp dịch vụ huấn luyện chuyên nghiệp bên ngoài thực hiện. Bên cạnh đó, một số công ty luật vừa và nhỏ trong nước cũng chưa có nhiều vụ việc pháp lý của khách hàng có giá trị giao dịch cao, tranh chấp lớn, có tính chất phức tạp nên bạn sẽ khó có thể tiếp cận các loại công việc pháp lý để nâng cao năng lực chuyên môn của mình.

2.3.4. Các việc làm nào có liên quan đến nghề luật sư?

Khi mới tốt nghiệp đại học, nếu được làm các công việc có liên quan đến nghề luật sư và được làm việc trong một công ty luật nước ngoài hay công ty luật có uy tín trong nước là bạn đã quá may mắn hơn nhiều người khác có cùng xuất phát điểm như bạn. Nếu không được như vậy, bạn nên tìm kiếm công việc nào đó tại một công ty luật vừa và nhỏ của Việt Nam ở các thành phố lớn. Tuy nhiên, nếu vì bất kỳ lý do nào đó mà chưa có cơ hội làm việc ở những công ty luật như thế thì bạn nên tranh thủ học thêm để bổ sung kiến thức pháp luật cho mình. Theo đó, bạn có thể học cao học luật hay học các môn hỗ trợ cho nghề luật sư ví dụ như ngoại ngữ, kế toán, vi tính văn phòng và nếu được, bạn nên tạm thời chưa nộp đơn xin ngay một vị trí luật sư nội bộ trong doanh nghiệp hoặc một công việc trái nghề nào khác vì khi đã làm những công việc như thế thì bạn sẽ gặp khá nhiều khó khăn khi muốn quay lại với nghề luật sư chuyên nghiệp.

Kinh nghiệm cho thấy, nếu bạn vừa tốt nghiệp đại học và đi làm ngay công việc pháp lý nội bộ trong các doanh nghiệp thì khả năng quay lại với nghề luật sư chuyên nghiệp của bạn sẽ gặp khó khăn hơn nhiều so với làm việc ngay cho một công ty luật có uy tín và trên thực tế chỉ có những người thật sự có ý chí và quyết tâm cao mới có thể quay lại và thành công với nghề luật sư chuyên nghiệp.

Trên thực tế, sau thời gian dài làm công việc pháp lý trong nội bộ doanh nghiệp, bạn thường chỉ tập trung vào một số vấn đề pháp lý đặc thù nào đó của doanh nghiệp, ví dụ như lao động, hợp đồng, thương mại, thuế mà trong các vấn đề đó thì bạn chỉ tập trung vào các vấn đề có liên quan đến việc tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, trong công ty mà bạn làm việc thường sẽ không có ai có kinh nghiệm về pháp luật cao hơn bạn để hướng dẫn cho bạn, và điều này, trong một chừng mực nào đó, sẽ khiến cho bạn không phải chịu nhiều áp lực trong công việc, từ đó không có cơ hội học hỏi kinh nghiệm của người đi trước có nhiều kinh nghiệm. Do đó, như một lẽ tất yếu, khi quay trở lại với con đường hành nghề luật sư chuyên nghiệp, bạn sẽ gặp phải không ít khó khăn vì cách suy nghĩ, lập luận, tư duy, óc phân tích pháp lý của bạn đã khác đi nhiều so với cách thức mà một luật sư hành nghề chuyên nghiệp thường làm và những thói quen mà bạn đã tích lũy được theo thời gian sẽ khó có thể được thay đổi trong thời gian ngắn hoặc cũng có thể là bạn sẽ không bao giờ thay đổi được những thói quen đó.

Còn nếu bạn đã quyết định làm một công việc trái nghề ví dụ như nhân viên của phòng hành chính hay phòng nhân sự trong doanh nghiệp, thì một điều khá chắc chắn rằng, khả năng sau này bạn quay trở lại với nghề luật sư chuyên nghiệp là rất khó khăn vì những kiến thức pháp luật mà bạn đã học ở trường đại học sẽ dần rời xa tâm trí của bạn trong khoảng thời gian này do bạn không có điều kiện sử dụng và cập nhật chúng một cách thường xuyên.

Tuy nhiên, thực tế vẫn có một vài trường hợp ngoại lệ. Đã có không ít người có quyết tâm cao, chịu khó phấn đấu, nhạy bén với công việc thì họ vẫn có thể gặt hái thành công khi quay trở lại với nghề luật sư chuyên nghiệp dù họ phải làm công việc trái nghề hay công việc pháp lý trong nội bộ doanh nghiệp ngay khi vừa mới tốt nghiệp đại học.

Bài viết này của tôi được viết chủ yếu dựa vào những kiến thức pháp luật bao quát mà tôi đã được học ở trường đại học cũng như những kinh nghiệm hành nghề luật sư chuyên sâu của tôi trong gần 25 năm qua. Nếu bạn thấy rằng những thông tin chia sẻ của tôi ở trên là hữu ích cho việc theo đuổi đam mê với nghề luật sư của bạn, xin hãy ủng hộ tôi bằng một cú click chuột vào website này nhé www.phuoc-partner.com. Cám ơn bạn rất nhiều và chúc bạn thành công chinh phục nghề luật sư của mình. Xin chào bạn.