-Advertisment-spot_img
25 C
Ho Chi Minh City
Trang ChủÂm Nhạc4 mẹo hay về đường đi âm trầm (bass) khi chơi piano

4 mẹo hay về đường đi âm trầm (bass) khi chơi piano

spot_img

Những tác phẩm âm nhạc hay chắc chắn không thể thiếu được âm thanh của âm bass. Âm bass thường được xem như sườn của giai điệu và nhịp điệu trong âm nhạc. Nó tạo ra âm thanh sâu, căng, tròn, êm, chặt chẽ, chính xác, nhanh và có lực. Nói chung âm bass thường sẽ là nốt gốc của hợp âm (nó nằm ở các phách mạnh hay mạnh vừa) nhưng đôi khi âm bass lại không có trong các nốt có trong hợp âm khi bạn muốn nối, dẫn các âm bass của các hợp âm trong bản nhạc lại với nhau sao cho có tính chất hòa âm. Có thể nói một cách ngắn gọn đó là nếu bass (âm trầm) là dẫn dắt và mid (giai điệu) là hài hòa thì khi bass và mid kết hợp lại với nhau sẽ làm nền cho treble biểu diễn.

  • Muốn cho âm bass được dày, sâu, căng, tròn thì bạn có thể chơi chồng quãng tám hay có thể chơi âm bass tách ra khỏi phần đệm ít nhất là một quãng tám để tạo ra âm thanh có độ trầm nhiều hơn. Tuy nhiên, lưu ý rằng khoảng cách giữa âm bass và phần âm hình đệm cũng ở bên tay trái không nên cách nhau xa hơn 02 quãng tám vì như vậy sẽ làm cho âm thanh bị rỗng ở giữa.
  • Âm bass đi từ hợp âm này sang hợp âm kia sẽ hay hơn nếu nó di chuyển theo sơ đồ hình sin có lúc lên có lúc xuống và nếu có thể được thì nên cho âm bass đi ngược với chiều đi của nốt giai điệu nhưng không phải lúc nào cũng phải là như vậy bạn nhé vì khi các nốt giai điệu và các âm bass đi ngược chiều nhau thì càng ngày chúng sẽ gần nhau hơn và đến một lúc nào đó thì hai bên có thể sẽ chạm vào nhau hoặc nếu hai bên càng đi xa nhau ra thì sẽ tạo ra khoảng trống càng lớn ở giữa chúng và kết quả của việc đó là làm cho phần bass và phần giai điệu rời nhau, không thể hòa quyện với nhau. Vì thế, khi các âm bass và các nốt giai điệu càng gần với nhau thì bạn phải tìm cách tách chúng ra một cách đồng thời hay lần lượt và khi cả hai cách nhau quá xa thì bạn phải tìm cách kéo chúng lại gần với nhau một cách đồng thời hay lần lượt.Có 4 cách phổ biến để nối âm bass từ hợp âm này sang hợp âm kia mà có hòa âm đó là:
  • Cách 1: sử dụng các thể đảo của hợp âm. Chú ý là khi hết một đoạn hay từ đoạn phân khúc A vào đoạn điệp khúc B chẳng hạn thì bạn nên trở về âm bass gốc của hợp âm chủ. Trên thực tế, sẽ có trường hợp nốt giai điệu ở tay phải của bạn lại trùng với âm bass ở tay trái (dù cả hai cách nhau từ một quãng tám đến hai quãng tám) và trong tình huống như vậy thì sẽ không có hòa âm giữa âm bass và nốt giai điệu tại điểm trùng nhau đó cho nên bạn phải tìm cách làm sao để âm bass có thể tránh nốt giai điệu (nhưng không phải lúc nào cũng như vậy nhé) bằng cách di chuyển âm bass đến một vị trí khác, ví dụ như di chuyển âm bass một quãng ba để nó trở thành bè quãng ba (đây là khoảng cách tốt nhất vì chúng có thể phân biệt được hợp âm trưởng hay hợp âm thứ) hay di chuyển âm bass đi xa một quãng năm để trở thành bè quãng năm. Việc sử dụng các thể đảo của hợp âm sẽ giúp cho câu âm trầm (bè bass) được liền lạc với nhau hơn qua việc các âm bass của hai hợp âm sẽ trùng với nhau hay gần với nhau hơn. Bên cạnh đó, nó cũng giúp tạo ra sắc thái mới lạ, phong phú hơn so với trường hợp lúc nào bạn cũng chơi hợp âm ở thể nguyên vị.

Lưu ý 1: khi âm bass ở vị trí nào trong các nốt có trong hợp âm, ví dụ như ở vị trí nguyên vị chẳng hạn thì các nốt còn lại của hợp âm trong phần âm hình đệm dù có nằm ở vị trí nguyên vị hay ở các thể đảo nào khác của hợp âm thì màu sắc âm thanh phát ra của chúng cũng đều như nhau. Chỉ khi nào có sự thay đổi vị trí âm bass khỏi vị trí nguyên vị của nó thì màu sắc âm thanh ở phần âm hình đệm mới thay đổi theo. Như vậy, khi muốn dịch chuyển vị trí của phần đệm hợp âm đầu đến vị trí âm hình đệm của hợp âm sau ở nơi mà bạn muốn mà vị trí của âm hình đệm của hợp âm sau lại không nằm gần vị trí của âm hình đệm của hợp âm đầu thì bạn có thể dịch chuyển vị trí âm hình đệm ban đầu đi miễn sao âm bass vẫn nằm nguyên ở vị trí ban đầu (điều này sẽ không làm thay đổi màu sắc của âm thanh) cho đến gần với vị trí của âm hình đệm mà bạn muốn của hợp âm sau rồi chuyển từ âm bass của hợp âm đầu qua âm bass của hợp âm sau cho gần.

Lưu ý 2: Khi hết một đoạn hay kết của bản nhạc thì bạn thường phải sử dụng hợp âm ở thể nguyên vị (theo kiểu kết trọn). Tuy nhiên, nếu đó không phải là kết trọn mà giai điệu lại tiếp tục di chuyển đi tiếp đâu đó thì bạn vẫn có thể sử dụng các thể đảo của hợp âm như đã nói ở trên.

  • Cách 2: di chuyển âm bass theo bước lần (walking bass), tức là âm bass sẽ đi lên hoặc đi xuống theo các quãng hai hay di chuyển xuống quãng ba, rồi đi lên quãng bốn và rồi lại đi xuống quãng năm (tức là theo các nốt có trong hợp âm) hay có thể nhảy xa đến tối đa một quãng tám (nếu như âm bass và phần đệm có khoảng cách quá gần với giai điệu hay ở vào vị trí quá trầm) trong âm giai của bản nhạc.

Việc di chuyển âm bass giữa các hợp âm theo bước lần và theo các quãng 3, quãng 4, quãng 5 như nói ở trên sẽ thường theo một trong những cách sau đây:

  • Âm bass sẽ di chuyển theo các nốt có trong hợp âm. Lưu ý rằng cách di chuyển âm bass này thường sẽ bị vướng vào nốt thứ 3 của hợp âm và vì nốt thứ 3 là nốt quyết định tính chất trưởng hay tính chất thứ của hợp âm cho nên đôi khi nó lại bị chỏi với các nốt của giai điệu. Khi gặp phải trường hợp như vậy thì bạn nên tránh chúng đi, đặc biệt là ở các hợp âm thứ;
  • Di chuyển âm bass theo các nốt có trong hợp âm nhưng chỉ sử dụng cho âm 1 và âm 5 của hợp âm mà thôi, bao gồm: âm 1 rồi âm 1 hay âm 5 rồi âm 1 (thường dùng cho một số điệu nhạc đặc trưng ví dụ như điệu Pop có tính chất đơn giản, mộc mạc); và
  • Di chuyển âm bass theo dạng diatonic (âm giai) hoặc chromatic. Khi di chuyển âm bass theo dạng diatonic hoặc chromatic thì âm bass không nhất thiết phải liền bật với nhau mà có thể ở vị trí khác nhưng mà phải gần với vị trí âm bass của hợp âm tiếp theo, miễn sao cả hai âm bass sẽ cách nhau không quá một quãng tám. Trong trường hợp này, âm bass có thể đi từ nốt bậc I của hợp âm trước bắt cầu sang nốt bậc II hoặc nốt bậc VII của hợp âm sau để rồi từ đó sẽ đi về âm bass gốc của hợp âm sau, lý do của việc đi bắt cầu qua nốt bậc II hoặc nốt bậc VII của hợp âm sau là vì các nốt bậc II và nốt bậc VII của hợp âm sau là các nốt có âm không ổn định và có khuynh hướng được giải quyết bằng cách hút dẫn về các âm tựa liền kề với nó (là các nốt có trong hợp âm sau) có tính chất ổn định, nốt bậc VII chỉ cách nốt bậc I của hợp âm sau có ½ cung còn nốt bậc II thì cũng chỉ cách nốt bậc I của hợp âm sau có 1 cung cho nên sẽ có xu hướng hút dẫn về nốt gốc của hợp âm sau. Việc chọn lựa giữa nốt bậc II hoặc nốt bậc VII của hợp âm sau sẽ tùy thuộc vào vị trí của chúng so với âm bass gốc của hợp âm sau, vị trí nào gần với âm bass gốc của hợp âm sau hơn thì sẽ được ưu tiên lựa chọn vì sẽ tạo ra hòa âm tốt nhất.
  • Cách 3: di chuyển âm đi bass lên hoặc xuống theo dạng chromatic ½ cung. Lưu ý, bạn phải làm sao để việc di chuyển này phải nằm ở các phách yếu để các nốt nằm ngoài các nốt có trong âm giai chỉ được nghe lướt qua mà thôi, để không làm ảnh hưởng đến các nốt có trong âm giai của bản nhạc.
  • Cách 4: Cách tốt nhất là chơi luân phiên 3 cách đã nêu ở trên hay sẽ là trộn cả 3 cách đó lại với nhau trong một ô nhịp để làm cho phần đệm của bạn thêm phong phú và làm cho người nghe không đoán được bạn sắp chơi kỹ thuật gì ở âm bass nhằm giúp tạo ra sự tò mò cho họ. Bạn cũng không nên lúc nào cũng di chuyển âm bass một cách máy móc như trên ở tất cả các ô nhịp trong bản nhạc mà chỉ nên sử dụng ở những vị trí hợp lý mà thôi bao gồm:
  • Từ nốt sau cùng của Đoạn dạo đầu ở hợp âm 7 át lấy đà để trở về hợp âm chủ;
  • Từ hợp âm 7 át về hợp âm chủ giữa các câu trong 1 đoạn với mục đích là nối 2 câu lại với nhau (không nên dẫn âm bass nếu có hợp âm 7 át về hợp âm chủ ở giữa của 1 câu);
  • Từ đoạn phân khúc A đi vào đoạn điệp khúc B (nên thay đổi tiết tấu đường đi của các âm bass sao cho có thể tạo ra sự khác biệt với tiết tấu điệu chính của bản nhạc);
  • Các âm bass dẫn của cách 2 và cách 3 nói trên có thể có ít hoặc nhiều nốt, tùy theo tiết điệu của bản nhạc và thường sẽ có từ 1 đến ba nốt, nên chúng có thể được sử dụng luân phiên nhau;
  • Các âm bass phụ sẽ không nhất thiết phải nằm trong các nốt có trong hợp âm mà có thể là các nốt có trong âm giai của bản nhạc; và
  • Cũng có thể thay đổi vị trí của các âm bass hay thêm các âm bass phụ vào các âm bass chính.

Lưu ý 1: Khi chạy 1 đoạn câu các âm bass làm chức năng nối dẫn thì không nên chơi chúng ở quãng quá trầm vì âm thanh của chúng ở quãng quá trầm sẽ bị ồn và sẽ làm cho âm thanh giai điệu của câu các âm bass nhòe đi, không được rõ ràng.

Lưu ý 2: Khi di chuyển từ âm bass gốc của hợp âm trước sang âm bass gốc của hợp âm sau thì sẽ xảy ra một trong hai trường hợp đó là: âm bass sẽ đi lên hoặc sẽ đi xuống. Âm bass gốc của hợp âm sau mà gần với âm bass gốc của hợp âm trước thì sẽ ưu tiên được chọn. Tuy nhiên, cũng có 2 trường hợp ngoại lệ đó là: (1) nếu âm bass và phần âm hình đệm làm theo hướng dẫn như trên lại quá gần với phần nốt giai điệu thì bạn nên thục lùi về phía sau và tìm âm bass gốc của hợp âm tương tự nhưng mà cách một quãng tám hay đi lùi về nốt có trong hợp âm để tiến gần hơn về âm bass gốc của hợp âm sau; và (2) âm bass và phần đệm nếu đi theo hướng dẫn như trên mà làm cho âm bass bị tuột xuống vào vị trí quãng quá trầm thì bạn có thể tiến lên phía trước tìm âm bass gốc của hợp âm sau nhưng cách một quãng tám hay đi lên về nốt có trong hợp âm trước để tiến gần về âm bass của hợp âm sau.

Lưu ý 3: Các âm bass có thể được lặp lại giống nhau trước khi di chuyển qua 1 âm bass khác.

Lưu ý 4: Không được cho âm bass đi lên hay đi xuống 2 lần quãng 4 hay 2 lần quãng 5 liên tiếp vì khi làm như vậy thì âm bass sẽ có thể bị chạm với nốt giai điệu hoặc làm cho âm bass ở vị trí quá trầm sẽ bị ồn.

Lưu ý 5: Không được cho âm bass di chuyển đi lên hoặc đi xuống cùng chiều 2 lần liên tiếp để rồi có tổng 2 quãng thành quãng 7 hay quãng 9. Tuy nhiên, nếu âm bass cũng vẫn di chuyển 2 lần nhưng trong đó lần đầu thì đi lên hoặc đi xuống còn lần sau thì đi ngược lại với lần đầu mà có tổng 2 quãng thành quãng 7 hay quãng 9 thì vẫn được chấp nhận.

Lưu ý 6: Quãng của âm bass trong âm giai trưởng từ hợp âm này sang hợp âm kia không được ở các quãng 2#, quãng 4# và quãng 5# vì các quãng này cho âm thanh căng thẳng cần phải được giải quyết. Thay vào đó, bạn nên sử dụng kỹ thuật đảo quãng tức là: quãng 2# sẽ được đảo quãng thành quãng 7b, quãng 4# sẽ được đảo quãng thành quãng 5b, quãng 5# sẽ được đảo quãng thành quãng 4b thì sẽ được chấp nhận.

Lưu ý 7: Mặc dù chức năng chính của âm bass là làm nền móng và giữ nhịp cho bản nhạc nhưng đôi khi để tạo thêm màu sắc cho phần đệm thì bạn cũng có thể sử dụng một đoạn bass tự soạn (hay còn gọi là độc tấu bass) để đảm nhiệm cùng một lúc cả 4 chức năng sau đây: (i) làm bè bass cho giai điệu; (ii) làm tiết tấu của điệu ở phần đệm; (iii) nối các đoạn/câu lại với nhau; (iv) dẫn (ví dụ như dẫn từ đoạn phân khúc A vào đoạn điệp khúc B). Chú ý, câu bass có nhiều chức năng như trên không nên ở vị trí quãng quá trầm vì chúng sẽ không làm rõ giai điệu của âm bass. Bên cạnh đó, cũng cần lưu ý rằng khi di chuyển âm bass từ hợp âm này sang âm bass của hợp âm tiếp theo thì phải về nốt gốc của hợp âm sau (không được qua các nốt còn lại trong hợp âm sau).

Lưu ý 8: Không có cách nào trong các cách được nêu ở trên được cho là hay nhất mà sẽ tùy thuộc vào điệu của bản nhạc để bạn quyết định xem âm bass nên di chuyển như thế nào là phù hợp nhất. Có một số bản nhạc ví dụ như ở điệu Pop thì chơi các nốt bậc 1 của âm bass là hay nhất vì điệu Pop cần sự mộc mạc, chân thành. Tuy nhiên, nếu đó là bản nhạc Bolero thì bạn nên sử dụng các nốt ở bậc 5 để tạo sự nối kết, uyển chuyển. Bên cạnh đó, đối với các bản nhạc có chủ đề về miền quê Việt Nam thì lại có tính chất bình dị, mộc mạc nên thường sẽ sử dụng các nốt ở bậc 1, bậc 5. Đối với các bản nhạc có hơi hướng nhạc tây thì nên sử dụng các nốt theo dinatonic (âm giai), chromatic hay kết hợp cả 2 cách đó lại với nhau.

Lưu ý 9: Cũng có khi âm bass lại được tác giả bản nhạc cố ý không cho di chuyển về phách mạnh (đó là trong trường hợp nhịp dỡ, nghịch phách, đão phách) trong 1 ô nhịp nào đó của bản nhạc với chủ ý tạo một hiệu ứng gì đó theo ý đồ riêng của tác giả bản nhạc thì sau đó bạn phải tìm cách di chuyển bước lần về ngay âm bass ở phách mạnh của ô nhịp sau. Lý do của việc này là vì nhiệm vụ chính của âm bass là giữ nhịp cho bản nhạc mà nó lại không làm như vậy, lại đi lang thang rồi lại không tìm được lối về thì các nốt khác làm sao có thể giữ được nhịp thay cho âm bass được. Khi âm bass không rơi đúng nhịp thì tay phải của bạn phải giúp âm bass làm chức năng giữ nhịp, hoặc khi tay phải của bạn bận phải chơi giai điệu hay chạy ngón, lót câu gì đó thì chân trái của bạn phải làm chức năng giữ nhịp cho vững bạn nhé.

Lưu ý 10: khi giai điệu di chuyển theo chiều đi lên thì bè bass nên di chuyển đi xuống và ngược lại.

Bài viết này của tôi được viết trên cơ sở dựa vào những kiến thức âm nhạc mà tôi đã được học cũng như những kinh nghiệm tập chơi đàn piano trong nhiều năm qua. Nếu bạn thấy những thông tin chia sẻ của tôi ở trên là hữu ích cho việc học đàn piano của bạn, xin ửng hộ tôi bằng một cú click chuột vào website này nhé www.phuoc-partner.com. Cám ơn bạn rất nhiều và chúc bạn thành công chinh phục loại nhạc cụ khó tính này nhé. Xin chào bạn.

spot_img
RELATED ARTICLES
- Advertisment -spot_img
spot_img

Most Popular

Recent Comments