Đường đi của nốt Bass và âm hình đệm tay trái piano

2237

Nguyễn Hữu Phước biên soạn dựa trên kinh nghiệm học piano của mình

Phần đệm tay trái có 2 phần chính đó là phần nốt bass và phần âm hình đệm (bao gồm các nốt có trong hợp âm).

  1. Nốt bass
    1. Những tác phẩm âm nhạc hay chắc chắn không thể thiếu được âm thanh của tiếng bass. Tiếng Bass có thể được xem như cái sườn của giai điệu và nhịp điệu trong âm nhạc. Nó cho ra âm thanh sâu, căng, tròn, êm, chặt chẽ, chính xác, nhanh và có lực. Nói chung thì âm bass thường là nốt gốc của hợp âm (ở các phách mạnh hay mạnh vừa) nhưng đôi khi nốt bass lại không có trong các nốt của hợp âm khi muốn nối dẫn bass giữa các hợp âm lại với nhau sao cho có hòa thanh. Có thể nói một cách ngắn gọn là nếu Bass là dẫn dắt và Mid (giai điệu) là hài hòa thì Bass và Mid kết hợp lại với nhau sẽ làm nền cho Treble biểu diễn.
    2. Muốn cho nốt bass được dày thì có thể đánh chồng quãng 8 hay đánh bass tách ra khỏi phần đệm ít nhất là 1 quãng 8 để tạo ra âm thanh có độ trầm hơn. Tuy nhiên, khoảng cách giữa nốt bass và phần âm hình đệm không nên cách nhau quá 2 quảng 8.
    3. Nốt bass đi từ hợp âm này sang hợp âm kia sẽ hay hơn nếu được di chuyển theo hình sin và nên đi ngược với chiều đi của các nốt giai điệu dù không phải luôn luôn là như vậy vì khi các nốt giai điệu và các nốt bass đi ngược thì càng ngày càng gần mà có thể chạm vào nhau hay càng ngày càng xa hơn tạo khoảng trống lớn ở giữa làm cho phần đệm và giai điệu bị rời rạc. Vì thế cho nên khi càng gần thì phải tìm cách tách chúng ra lần lược hay đồng thời và khi chúng ở quá xa nhau thì phải tìm cách kéo chúng lại lần lược hay đồng thời.
    4. Có hai cách nối nốt bass từ hợp âm này sang hợp âm kia mà có hòa âm là:
      1. Cách 1: sử dụng các thể đảo của các hợp âm. Chú ý là khi hết một đoạn hay từ phiên khúc vào điệp khúc A thì nên về nốt bass gốc của hợp âm chủ. Trong thực tế, sẽ có trường hợp là các nốt giai điệu ở tay phải lại trùng với nốt bass ở tay trái và như vậy sẽ không có hòa âm giữa nốt bass và nốt giai điệu tại đó cho nên nốt bass nên tránh nốt giai điệu (nhưng không phải là bắt buộc) bằng cách dịch chuyển một quảng 3 để thành bè 3 (tốt nhất vì phân biệt được trưởng thứ) hay quảng 5 thành bè quảng 5. Việc sử dụng các thể đảo của các hợp âm giúp cho bè bass được liền lạc với nhau hơn qua việc các nốt bass của hai hợp âm trùng với nhau hay gần với nhau hơn. Bên cạnh đó, nó cũn giúp tạo thêm sắc thái mới lạ, phong phú hơn so với khi đánh ở thể nguyên vị mà có thể sử dụng các thể đảo này dựa vào ý nghĩa của ca từ của ca khúc.

Lưu ý 1: khi nốt bass ở vị trí nào trong các nốt hợp âm ví dụ như ở vị trí nguyên vị thì các nốt còn lại của hợp âm trong phần âm hình đệm dù có nằm ở vị trí nguyên vị hay ở các thể đảo nào khác thì màu sắc âm thanh phát ra cũng đều như nhau cả. Chỉ khi đổi vị trí của nốt bass đi thì màu sắc âm thanh ở phần âm hình đệm mới thay đổi theo. Như vậy, khi muốn chuyển vị trí của phần đệm hợp âm đầu đến vị trí âm hình đệm của hợp âm sau ở nơi bạn muốn mà vị trí âm hình đệm của hợp âm sau không nằm gần vị trí của âm hình đệm của hợp âm đầu thì có thể dịch chuyển vị trí âm hình đệm ban đầu miễn sao là nốt bass vẫn nằm nguyên ở vị trí ban đầu (sẽ không làm thay đổi màu sắc âm thanh) cho đến gần với vị trí âm hình đệm mà bạn muốn của hợp âm sau rồi chuyển qua nốt bass của hợp âm sau cho gần.

Lưu ý 2: Khi hết một đoạn hay kết bài thì thường phải đặt hợp âm ở thể nguyên vị (theo kiểu kết trọn). Tuy nhiên, nếu không phải là kết trọn mà giai điệu lại đi tiếp thì vẫn có thể sử dụng các thể đảo của hợp âm.

  1. Cách 2: di chuyển theo bước lần lên hay xuống các quãng 2 hay di chuyển lên hay xuống theo các quãng 3, 4, 5 (tức là theo các nốt có trong hợp âm) hay có thể nhảy xa đến tối đa 1 quãng 8 (trong trường hợp nốt bass và phần đệm quá gần giai điệu hay quá trầm).

Việc di chuyển nốt bass giữa các hợp âm theo bước lần và theo các quãng 3, 4, 5 sẽ có những cách sau đây:

  1. Di chuyển theo các nốt có trong hợp âm. Lưu ý là cách di chuyển này thường vướng vào nốt 3 của hợp âm. Vì đây là nốt quyết định tính chất trưởng hay thứ của hợp âm cho nên đôi khi nó lại bị chỏi với các nốt của giai điệu. Khi gặp trường hợp như vậy thì bạn nên tránh, đặc biệt là ở các hợp âm thứ;
  2. Chuyển theo các nốt có trong hợp âm nhưng chỉ sử dụng cho âm 1 và âm 5 mà thôi, bao gồm: 1 rồi 1 hay 5 rồi 1 (cho một số điệu đặc thì ví dụ như điệu Pop);
  3. Di chuyển theo dạng diatonic (âm giai). Khi di chuyển nốt bass theo dạng diatonic hay chromatic thì chúng không nhất thiết phải liền bật với nhau mà có thể ở vị trí khác mà gần với vị trí nốt bass của hợp âm tiếp theo, miễn sao không quá một quãng 8 giữa hai nốt bass. Có thể đánh mạnh toàn bộ các nốt bass chạy theo âm giai để làm rõ ràng hơn đường đi của nốt bass.
  4. Cách 3: di chuyển lên hay xuống theo Chromatic ½ cung. Lưu ý là bạn phải làm sao để việc di chuyển này nằm ở các phách yếu để các nốt nằm ngoài các nốt có trong âm giai chỉ lướt qua mà thôi, để không làm ảnh hưởng đến các nốt có trong âm giai của ca khúc.
  5. Cách 4: Cách tốt nhất là đánh luân phiên 3 cách đã nói ở trên hay trộn các cách đó lại với nhau trong một ô nhịp để làm cho phần đệm thêm phong phú và làm cho người nghe không đoán được nhạc công sắp chơi kỹ thuật piano gì ở tay bass mà giúp tạo ra sự tò mò cho người nghe. Bạn cũng không nên di chuyển nốt bass ở tất cà các ô nhịp trong ca khúc mà chỉ nên ở những nơi hợp lý mà thôi bao gồm:
    1. Từ nốt sau cùng của đoạn Intro ở hợp âm 7 át lấy đà để trở về chủ âm;
    2. Từ hợp âm 7 át về hợp âm chủ giữa các câu trong 1 đoạn với mục đích nối 2 câu lại với nhau (không nên dẫn bass nếu có hợp âm 7 át về hợp âm chủ ở giữa của 1 câu);
    3. Từ phiên khúc đi vào điệp khúc (nên thay đổi tiết tấu đường đi của các nốt bass để tạo sự khác biệt với tiết tấu điệu chính của ca khúc);
    4. Các nốt bass dẫn của cách 2 và 3 có thể ít hay nhiều nốt, tùy theo tiết điệu của ca khúc và thường có từ 1 đến 3 nốt, nên được sử dụng luân phiên nhau;
    5. Các nốt bass phụ không nhất thiết phải nằm trong các nốt có trong hợp âm mà có thể là các nốt có trong âm giai mà thôi; và
    6. Cũng có thể thay đổi vị trí của các nốt bass hay thêm các nốt bass phụ vào các nốt bass chính.

Lưu ý 1: Khi chạy 1 đoạn câu bass làm chức năng nối dẫn thì không nên đánh ở quãng quá trầm vì nó làm ồn và do quá trầm nên sẽ làm cho âm thanh của giai điệu bass không được rõ ràng.

Lưu ý 2: Khi di chuyển từ nốt bass gốc của hợp âm này sang nốt bass của hợp âm kia thì sẽ xảy ra hai trường hợp là hoặc là đi lên hay là đi xuống. Nốt bass gốc của hợp âm sau mà gần với nốt bass gốc của hợp âm trước thì sẽ được ưu tiên chọn. Tuy nhiên, cũng có 2 trường hợp ngoại lệ đó là: (1) nếu nốt bass và phần âm hình đệm mà làm theo hướng dẫn trên sẽ bị quá gần phần nốt giai điệu cho nên bạn nên thục lùi về phía sau và tìm nốt bass gốc của hợp âm tương tự nhưng cách 1 quãng 8 hay đi lùi về nốt có trong hợp âm để tiến gần về nốt bass gốc của hợp âm sau; và (2) nốt bass và phần đệm nếu đi theo cách hướng dẫn trên làm cho bị xuống ở quãng quá trầm thì bạn nên cân nhắc tiến lên phía trước tìm nốt bass gốc của hợp âm sau nhưng cách 1 quãng 8 hay đi lên về nốt có trong hợp âm để tiến gần về nốt bass của hợp âm sau.

Lưu ý 3: Các nốt bass có thể được lập lại giống nhau trước khi qua nốt bass khác.

Lưu ý 4: Không nên đánh nốt bass đi lên hay đi xuống 2 lần quảng 4 hay 2 lần quảng 5 vì như vậy nốt bass có thể bị đụng với nốt giai điệu hay bị quá trầm.

Lưu ý 5: Mặc dù chức năng chính của nốt bass là làm nền móng và giữ nhịp cho ca khúc nhưng đôi khi để có thêm màu sắc cho phần đệm thì bạn cũng có thể sử dụng một đoạn bass tự soạn (hay còn gọi là solo bass) đảm nhiệm vừa cả 4 chức năng sau cùng một lúc: (i) bè bass cho giai điệu; (ii) tiết tấu của điệu ở phần đệm; (iii) nối các đoạn/câu lại với nhau; (iv) dẫn (ví dụ như dẫn từ phiên khúc vào điệp khúc). Chú ý là đoạn bass nhiều chức năng này không nên ở quãng quá trầm vì sẽ không làm rõ được giai điệu của bass. Bên cạnh đó, cũng cần lưu ý là khi di chuyển nốt bass từ hợp âm này sang nốt bass của hợp âm tiếp theo thì phải về nốt gốc của hợp âm sau (không được qua các nốt còn lại trong hợp âm sau).

Lưu ý 6: Quãng của bass trong âm giai trưởng từ hợp âm này sang hợp âm kia không được ở quãng 2#, 4# và 5# vì nghe cảm thấy căng thẳng cần giải quyết. Thay vào đó, 2# sẽ thay bằng 7b, 4# thay bằng 5b, 5# thay bằng 4b.

Lưu ý 7: Không có cách nào trong các cách được nêu ở trên là hay hơn cả mà tùy theo tính chất điệu nhạc của ca khúc để quyết định nốt bass đi thế nào được cho là phù hợp nhất. Có một số ca khúc ví dụ như ở điệu Pop thì đánh các nốt bậc 1 của bass là hay nhất vì điệu Pop cần sự mộc mạc. Nếu đó là các ca khúc bolero thì thường bạn nên sử dụng các nốt bậc 5 để tạo sự nối kết, uyển chuyển. Các ca khúc đồng quê Việt Nam thường có tính chất bình dị, mộc mạc thường sử dụng các nốt bậc 1, bậc 5 mà thôi. Các ca khúc có hơi hướng nhạc tây thì nên sử dụng các nốt theo dinatonic (âm giai), chromatic hay kết hợp cả 2 cách trên.

Lưu ý 8: Cũng có đôi khi nốt bass được nhạc sĩ cố ý không cho về phách mạnh (đó là trong trường hợp nhịp dỡ, nghịch phách, đão phách) trong 1 ô nhịp nào đó để tạo hiệu ứng gì đó theo ý đồ riêng của tác giả thì sau đó bạn phải tìm cách đi dồn lần về ngay nốt bass ở phách mạnh ở ô nhịp sau. Lý do của việc này là vì nhiệm vụ chính của bass là giữ nhịp mà lại đi lang thang không tìm được lối về thì các nốt khác làm sao giữ được nhịp, phách cho được. Khi nốt bass không rơi đúng nhịp thì tay phải cần làm chức năng giữ nhịp, hay nếu tay phải bị bận đánh giai điệu hay chạy ngón, lót câu thì chân trái phải giữ nhịp cho vững.

  1. Phần âm hình đệm
    1. Phần nốt có trong hợp âm của âm hình đệm nên cách nốt bass gốc ở quãng 5, 8 hay thậm chí đến quãng 10, 12 thay vì quãng 3 nếu nốt bass đánh ở các quảng 8 cực trầm và trầm (để bớt độ vang mà gây ồn). Nếu nốt bass từ quảng 8 lớn trở lên thì nốt bass và nốt hợp âm kế tiếp của phần đệm có thể cách nhau 1 quãng 3;
    2. Các nốt còn lại của hợp âm trong phần âm hình đệm nên sử dụng các hợp âm ở thể đảo để khi di chuyển từ hợp âm này sang hợp âm kia sao cho chúng có 1-2 nốt hợp âm chung (được gọi là liên kết có hòa âm), hay nếu không có bất kỳ nốt hợp âm nào chung với nhau (ví dụ như C và Dm) thì sẽ chuyển qua các nốt càng gần nhau càng tốt để các nốt của hai hợp âm quyện vào nhau (được gọi là liên kết giai điệu không có nốt hợp âm chung). Bên cạnh đó, cũng còn có một loại liên kết giai điệu mà có 1-2 nốt hợp âm chung nhưng vị trí cùa chúng được thay đổi đi thì được gọi là liên kết giai điệu có nốt hợp âm chung nhưng vị trí các bè được thay đổi. Nếu chỉ chơi phần đệm ở thể liên kết có hòa âm mà thôi thì phần đệm piano này gọi là phần đệm hẹp. Nếu muốn đệm rộng thì phải sử dụng liên kết giai điệu mà có nốt hợp âm chung nhưng thay đổi vị trí của chúng;
    3. Tại sao phải sử dụng hợp âm ở thể đão? Lý do là vì: (i) có một số loại nhạc cụ do cấu trúc của nó không thể đàn đầy đủ các nốt có trong hợp âm ở thể nguyên vị, do đó phải đảo vị trí của các nốt có trong hợp âm cho dễ bấm; (ii) khi âm thanh trong giai điệu chính của bài nhạc phù hợp với một hợp âm nào đó nhưng nốt phách mạnh của nó lại trùng vào âm bậc 1 của hợp âm mà dẫn đến tình huống là không có hòa âm, cho nên phải đảo hợp âm (thường là ở quãng 3) để thay đổi bè trầm; (iii) đảo hợp âm để lấy bè trầm (hoặc bè giai điệu khi solo) chuyển động cho phù hợp với ý đồ của người soạn hòa âm; và (iv) đảo hợp âm làm sao để bè trầm không rơi vào các quảng nghịch ví dụ như quãng 2 tăng, quãng 4 tăng;
    4. Các nốt còn lại của hợp âm ở phần âm hình đệm tay trái thường nằm sau các nốt giai điệu ở tay phải nhưng cũng có trường hợp chúng nằm ngay trên khu vực của các nốt giai điệu hay nằm qua luôn phần phía tay phải của các nốt giai điệu miễn là âm lượng của chúng phải nhỏ hơn âm lượng của các nốt có trong giai điệu để tôn trọng và làm cho giai điệu nổi bật thêm;
    5. Âm hình đệm tay trái phải bảo đảm có đủ các nốt hợp âm. Tuy nhiên, đôi khi nó sẽ không cần có đủ các nốt cò trong hợp âm khi mà có các nốt giai điệu lại trùng với các nốt của hợp âm tay trái mà đang thiếu thì vẫn có thể sử dụng hợp lý nếu nó không cách xa nhau quá 2 quãng 8 và vẫn đảm bảo đủ các nốt của hợp âm tay trái của phần âm hình đệm (đặc biệt là các hợp âm 7);
    6. Nếu muốn âm hình đệm tay trái hay thì phải: (i) có đi lên rồi đi xuống theo hình sin. Dù biết là phải hết 1 đoạn mới có thể đổi âm hình đệm nhưng nếu trong trường hợp âm hình đệm đã chọn lại bị trùng với các nốt giai điệu thì có thể cân nhắc việc thay đổi âm hình đệm ở ô nhạc bị trùng đó nhưng chú ý là âm hình đệm mới phải đảm bảo về việc có đi lên đi xuống giống như âm hình đệm ban đầu dù vị trí nốt giờ đây đã bị thay đổi; (ii) xuất hiện theo một thứ tự ưu tiên các nốt có trong hợp âm; (iii) khi nhìn vào 1 đoạn nhạc mà các nốt giai điệu đa số ở quá gần nhau thì nên chọn một âm hình đệm rải rộng ra để tạo sự tương phản giữa âm hình đệm và các nốt giai điệu; và (iv) lập lại sự đi lên đi xuống của âm thanh theo thứ tư ưu tiên của hợp âm trong một đoạn nhạc nào đó. Đối với (i), nếu là hợp âm 3 nốt thì âm 1 sẽ là âm ưu tiên 1 (vì để biết đó là hợp âm gì) rồi đến âm 3 là ưu tiên 2 (để phân biệt trưởng hay thứ) rồi đến hợp âm 5. Đối với hợp âm 4 nốt thì hợp âm 1 là ưu tiên 1, rồi đến hợp âm 3 là ưu tiên 2 rồi đến âm 7 là ưu tiên 3 (để xác định âm 7) rồi mới đến âm 5;

Ví dụ 1: trước đây khi đệm slowrock thì âm hình hợp âm C thu gọn trong quãng 5 thường được sử dụng là C E G E G E C. Âm hình này có thể chấp nhận được vì: (i) nó nằm gọn trong quãng 5 nên phù hợp cho đoạn A 1 mà có tính chất nhẹ nhàng, đơn giản: (ii) quãng hẹp nên sẽ không bị đụng với các nốt giai điệu của tay phải; (iii) có thứ tự ưu tiên; (iv) âm thanh có lên có xuống: Lên lên xuống lên xuống.

Ví dụ 2: trước đây khi đệm slowrock thì âm hình hợp âm C thu gọn trong quãng 8 thường được sử dụng là C E G C G E. Âm hình này có thuận lợi là nằm gọn trong 5 ngón tay và các phách mạnh và mạnh vừa nằm ở ngón út và và ngón cái nên dể xừ lý. Tuy nhiên, âm hình đệm như vậy không hay lắm vì: (i) âm hình này lên khá lâu rồi xuống cũng khá lâu nên nghe nhiều sẽ chán; (ii) âm hình lên xuống khá đơn điệu: lên lên lên xuống xuống; (iii) nốt bass và nốt kế tiếp của âm hình đệm chỉ cách nhau có 1 quãng 3 đúng nên sẽ khá ồn nếu đánh thấp ở bên trái của tay trái. Để cho hay hơn thì bạn có thể thay đổi âm hình đệm như sau: C G C E C G C hay C G C E G C.  Âm hình đệm mới này hay hơn vì: (i) nốt bass và nốt kế tiếp của âm hình đệm cách nhau 1 quãng 5 đúng nên sẽ không bị ồn; (ii) âm hình đệm này có lên có xuống vài lần: Lên lên xuống lên xuống; (iii) có sự ưu tiên trong việc chọn nốt nhạc đó là C G C trước rồi còn thiếu E nên đưa E vào cho đủ 3 nốt của hợp âm C E G rồi quay lại C (ưu tiên 1) sau đó đến G rồi về C.

Ví dụ 3: trước đây khi đệm slowrock thì âm hình đệm của hợp âm C mở rộng quãng 10 thì người chơi thường chọn âm hình là C G C E C G C. Khi sử dụng như vậy thì sẽ không hay vì: (i) âm hình đệm này lên khá lâu rồi xuống cũng khá lâu nên nghe nhiều sẽ chán: (ii) phải xoay ngón trỏ sang bên phải không đẹp; (iii) âm hình lên xuống khá đơn điệu: lên lên lên xuống xuống. Âm hình hay hơn sẽ là: C G E C E G C. Cái hay đầu tiên là 3 nốt đầu C G E đã đủ các nốt có trong hợp âm, lại cách nhau các quãng 5 đúng nên sẽ không ồn. Cái hay kế tiếp là theo thứ tự ưu tiên tức là lập lại C (ưu tiên 1) rồi đến E (ưu tiên 2) rồi về G và về C. Cái hay thứ 3 là âm hình này có hình sin lên xuống nhiều là: Lên lên xuống lên xuống.

  • Dù tay trái lo nốt Bass và âm hình đệm theo các nốt có trong hợp âm nhưng nhiều lúc tay trái cũng có thể đảm nhận thêm chức năng nối, dẫn từ nốt bass của hợp âm này sang nốt bass của hợp âm kế tiếp, từ phần đệm của hợp âm này sang phẩn đệm của hợp âm khác bằng cách sử dụng thêm các nốt có trong âm giai để tránh sự nhàm chán khi chỉ đánh các nốt có trong hợp âm và cũng nhằm mục đích làm cho các hợp âm hòa quyện lại với nhau hơn. Tuy nhiên, bạn nên lưu ý là việc nối, dẫn từ phần đệm của hợp âm này sang phẩn đệm của hợp âm kia chỉ nên được sử dụng trong một đoạn nhạc cụ thể nào đó mà thôi và phải có sự tính toán trước của nhà soạn nhạc vì sẽ gặp trường hợp có thể bị trùng với nốt giai điệu tay phải mà kết quả là không có tác dụng hòa thanh. Bên cạnh đó, khi mà nốt bass tay trái sử dụng kỹ thuật nối, dẫn, sử dụng âm giai, nốt giai điệu cũng dùng kỹ thuật nối dẫn rồi phần đệm cũng vậy nữa thì là quá nhiều và sẽ không tạo được tác dụng gì nhiều mà chỉ làm rối rắm thêm mà thôi;
  • Nói chung, khi có nốt nào đó trong âm hình đệm tay trái trùng với nốt của giai điệu tay phải (ở các phách mạnh và phách mạnh vừa) thì kết quả là sẽ không tạo ra sự hòa thanh vì cả hai cùng đánh 1 âm thanh nên không được hay. Vì thế bạn nên: (i) thay đổi vị trí âm hình đệm tay trái để tránh nốt bị trùng với nốt giai điệu bên tay phải nhưng vẫn bảo đảm đủ các nốt hợp âm của âm hình đệm tay trái (khi bạn đánh solo ca khúc) hay thay đổi vị trí của giai điệu tay phải (trong trường hợp bạn đang ở đoạn Intro, giang tấu) để tránh nốt bị trùng với nốt Bass của âm hình đệm tay trái; hoặc (ii) cân nhắc bỏ bớt nốt ở âm hình đệm tay trái để không bị ồn dù không phải là bắt buộc. Tuy nhiên, việc trùng nốt giai điệu và nốt bass sẽ chấp nhận được nếu là ở những chổ đầu đoạn hay cuối đoạn mà buộc phải về hợp âm chủ. Cũng có trường hợp nốt giai điệu và âm bass trùng nhau thì vẫn được nếu nó hay nhưng không nên lặp lại quá 2 lần vì sẽ nhàm và không có hòa âm;
  • Âm hình đệm tay trái có thể ở một trong các dạng sau: (1) chồng âm; (2) rãi hợp âm; (3) dấu lặng; (4) kết hợp giữa các kiểu 1, 2 và 3 nói trên lại với nhau. Tuy nhiên, khi đã chọn âm hình đệm tay trái nào thì phải thống nhất sử dụng âm hình đệm đó cho đến hết một đoạn trong ca khúc rồi mới cân nhắc thay đổi một âm hình đệm khác để không bị nhàm chán (ví dụ từ phiên khúc sang điệp khúc chẳng hạn) và phải chú ý đoạn A 1 thì âm hình đệm đơn giản, đoạn A 2 thì âm hình đệm phức tạp hơn và có nhiều nốt hơn rổi đến đoạn B thì âm hình đệm lại phức tạp hơn và có nhiều nốt hơn nữa để tạo độ dày và sự cao trào của ca khúc. Lưu ý là việc thay đổi âm hình đệm ở đây phải được hiểu là sự phát triển của âm hình đã chọn ban đầu chứ không phải là chọn một âm hình đệm khác hoàn toàn với âm hình đệm ban đầu. Mục đích của việc đổi âm hình đệm là tạo màu sắc khác để tránh nhàm chán và nhằm đạt được mục đích của từng đoạn trong ca khúc;
  • Âm hình đệm tay trái không nhất thiết lúc nào cũng phải có đầy đủ các phách yếu theo từng tiết điệu mà có thể bỏ qua một phần của chúng ở đoạn đầu ca khúc (A 1) mà nó chỉ cần sự đơn giản hay khi bên tay phải đã có quá nhiều nốt giai điệu mà nếu tay trái đánh luôn toàn bộ phần âm hình đệm tay trái thì bị dư, không có tính chất hòa thanh vì có thể bị trùng nhiều âm giữa các nốt giai điệu và phần đệm. Tuy nhiên, khi đã quyết định đệm theo cách không đủ âm hình thì phải bảo đảm tính thống nhất của việc đệm đó cho đến hết một đoạn nhạc nào đó rồi mới cân nhắc việc thay đổi sang một âm hình đệm khác;
  • Không nên để khoảng cách giữa các nốt giai điệu tay phải và âm hình đệm tay trái quá gần nhau vì hai tay có thể bị chạm nhau hay chồng lên nhau. Tuy nhiên, cũng không nên để chúng cách nhau xa hơn 2 quãng 8 vì âm thanh phát ra ở hai phân khu âm thanh khác nhau sẽ bị loãng ở phần giữa vì khoảng cách lớn giữa âm hình đệm của tay trái và phần giai điệu ở tay phải. Khoảng cách giữa nốt bass và phần đánh âm hình đệm tay trái cũng không nên xa quá 2 quãng 8 (chỉ trừ một vài trường hợp làm các hiệu ứng như sóng biển, mưa rơi..);
  • Khi đệm cho ca sĩ hát và cho tay phải liền bậc bám theo các hợp âm của ca khúc thì không nên đánh nhịp của giai điệu của tay phải tương tự như nhịp của phần bass tay trái vì làm như vậy sẽ không làm rõ được phần chức năng bass tay trái (ví dụ: nếu giai điệu có âm hình tay trái theo dạng móc đơn thì tay phải nên đánh móc kép hay móc dựt trừ trường hợp muốn dùng kỹ thuật tutti (xem bên dưới) tức là tay phải và tay trái đánh cùng giai điệu để nhấn mạnh giai điệu tại một đoạn ngắn nào đó trong câu (thường từ 1-2 ô nhịp) ví dụ như đường dẫn vào điệp khúc của ca khúc);
  • Khi đệm cho ca sĩ hát thì các phách mạnh phải đủ các nốt có trong hợp âm của ô nhịp trong khi phần đệm tay trái khi rãi theo âm hình thì ở các phách mạnh lại chỉ có thể đánh được có 1 nốt bass trong hợp âm đó tại một điểm thời gian mà thôi nên phần đệm tay phải phải bù đắp lại bằng cách chồng hợp âm cho đủ các nốt có trong hợp âm. Tuy nhiên, khi đánh solo thì tay phải không nhất thiết phải chồng âm vì các nốt giai điệu ở tay phải đã có thể giúp làm khá đầy các nốt có trong hợp âm ở ô nhịp đó rồi;
  • Ở đoạn phiên khúc A1, không nên dùng Bass trầm hay siêu trầm (vì có độ vang lớn và rền) mà nên dành phần Bass trầm hay siêu trầm cho phần B hay A2 có tính cao trào hơn). Tuy nhiên, cũng có vài trường hợp khi độc tấu thì ca khúc đã sử dụng Bass trầm để tạo sự tương phản, ấm tượng ngay từ đầu nhằm thể hiện một ý đồ nào đó của nhạc sĩ;
  • Khi đánh solo thì nên chia bàn phím piano làm 4 phân khu chính. Tay trái sẽ đảm nhận 2 chức năng chính là: (1) đánh các nốt bass của điệu ở phân khu 1 ở quảng 8 cực trầm và quảng 8 trầm (ví dụ: điệu Rumba thì phải có 3 nốt bass tại các nhịp 1-3-4) để ra chất của điệu Rumba; và (2) phụ trách phần đệm rãi ở phân khu 2 ở quãng 8 lớn và một phần quảng 8 nhỏ để có nét của đặc tính piano. Để cho phần đệm ở phân khu 2 nghe hòa quyện các nốt lại với nhau khi thay đổi từ hợp âm này sang hợp âm kia thì nên tìm các nốt chung hay gần với nhau của hai hợp âm qua các thế đảo của hợp âm. Khoảng cách giữa phân khu 1 và phân khu 2 không nên quá 2 quãng 8, tốt nhất là trong vòng 1 quãng 8. Rất thường gặp trường hợp nhạc công dùng âm hình đệm cố định để âm hình đó đảm trách cả hai chức năng là bass và đệm, tức là phân khu 1 và phân khu 2 sẽ nằm gần nhau (nốt bass và nốt hợp âm kế tiếp nên cách nhau 1 quãng 5 thay vì 1 quãng 3 để cho ít bị ồn). Cách này thuận tiện vì nhạc công không phải suy nghĩ nhiều đến các thế đảo của hợp âm trong phần đệm nhưng có bất lợi là nó sẽ không được quyện vào nhau trọn vẹn vì các nốt của hợp âm trước và các nốt của hợp âm sau trong đa số các trường hợp chỉ trùng nhau có một nốt, chứ không trùng nhau được đến 2 nốt và các nốt khác trong hợp âm cũng gần với nhau hơn. Trong khi đó, tay phải phụ trách phân khu 3 để đánh giai điệu. Khi các nốt của giai điệu rơi vào các phách mạnh hay phách mạnh vừa thì tay phải sẽ cùng lúc đánh nốt giai điệu và nốt gốc của hợp âm tại ô nhịp đó nhằm hỗ trợ cho nốt bass bên tay trái do đánh rãi nên sẽ không đủ mạnh và dày, nếu tay phải còn ngón tay dư thì có thể kẹp thêm các nốt khác có trong hợp âm tại ô nhịp đó như là đánh bè. Phân khu 4 (treble) dùng để lót câu, nối, dẫn, hoa mỹ. Tuy nhiên, cũng có nhiều lúc, phân khu 4 lại trùng lên phân khu 3 hay cũng có thể nằm giữa phân khu 2 và phân khu 3 (với điều kiện là bạn phải chơi phần lót câu, hoa mỹ… âm lượng nhỏ lại để tôn bật lên phần giai điệu) hay phần đệm phân khu 3 lại trùng lên phân khu 2 khi có những ca khúc có tông thấp. Nếu có những đoạn nhạc mà không có nốt giai điệu ở đó và nếu tay phải cũng không phải fill in hay hoa mỹ gì thì tay phải bị dư không đẹp cho nên vào lúc đó tay phải có thể hỗ trợ phần bass của tay trái và/hoặc giúp một phần hay toàn bộ chức năng đệm của tay trái để tay trái chỉ lo phần bass hay tay trái chỉ lo phần bass và một phần của toàn bộ phần đệm và tay phải phụ một phần đệm, hay là tay phải lúc đó sẽ chồng hợp âm ở các phách mạnh ở phân khu 3 để hỗ trợ cho phần đệm của tay trái được dày hơn (đặc biệt là ở phần điệp khúc – cao trào). Tuy nhiên, nên lưu ý là khi cần lặp lại chồng âm sau khi vừa chồng âm có nốt giai điệu xong thì nên chồng âm mà tránh nốt giai điệu ra để có sự phân biệt giữa phần hỗ trợ đệm với nốt giai điệu. Lưu ý là có những bài mà giai điệu hơi thấp có thể bị lem qua một phần của phân khu 2 thì phần đệm và phần giai điệu sẽ chồng lên nhau ở phân khu 2. Trong trường hợp này, tay phải sẽ tạm thời đảm nhận luôn phần âm hình đệm đan xen với đánh các nốt giai điệu ở các nốt giai điệu thấp đó, để cho tay trái chỉ đảm nhận phần bass;
  • Tuy nhiên, khi đệm cho ca sĩ hát thì nhạc công không phải lo phần giai điệu vì ca sĩ đã hát giai điệu rồi cho nên để phối hợp nhịp nhàng giữa hai tay thì tay trái sẽ đảm nhận chức năng bass để giữ style điệu và một phần của phần đệm còn tay phải thì giúp một phần còn lại của phần đệm bằng cách rãi hay chồng âm. Nếu vào lúc đó mà tay phải cần chạy ngón, lót câu, đánh giang tấu, Intro, ending thì tay trái sẽ phải đảm nhận phần bass và luôn toàn bộ phần đệm theo đúng âm hình đệm đã chọn hay phải gần giống với toàn bộ âm hình đệm đặt biệt là ở những chỗ phách mạnh hay những chỗ là đặc trưng của điệu đã chọn hoặc là chỉ vẫn lo phần bass và một phần của phần đệm mà thôi và trong lúc chạy ngón, lót câu, đánh giang tấu, Intro, ending mà tay phải còn dư ngón được lúc nào thì nhét phần rãi đệm vào giúp tay trái cho đủ âm hình. Khi tay trái đảm nhận cùng một lúc chức năng của phân khu 1 (bass) và phân khu 2 (đệm) thì không có đủ ngón tay để đánh hết các nốt có trong hợp âm ở các vị trí nốt bass (phách mạnh) của điệu được. Cho nên, trong trường hợp đó thì chỉ cần đánh nốt bass đầu mà thôi và chuyển qua phần đệm rãi (có hơi nhấn mạnh ở các nốt có các nốt bass khác đi qua) là đủ nhưng thỉnh thoảng cũng nên hy sinh bớt 1 phần của phần âm hình đệm để tay trái đánh toàn bộ hay một phần các nốt bass đặt trưng còn lại của điệu để ra style của điệu đó rồi quay lại như cũ là đánh nốt bass đầu mà thôi rồi chuyển qua phần đệm;
  • Chú ý là nếu tay trái chỉ phụ trách các nốt bass thôi thì có thể đánh các nốt ở các quãng 2, 3 mà không sợ ồn. Tuy nhiên, nếu dùng âm hình cố định (tay trái vừa phụ trách phần bass và phần đệm) thì nên có khoảng cách ở quãng 5, quãng 8 từ nốt bass đầu đến các nốt đệm hợp âm kế tiếp để bớt ồn;
  • Trong một ca khúc thì có thể ở phần A1 sẽ đánh rải theo tính chất đặc trưng của piano với âm hình cố định để phát huy thế mạnh của piano và không làm rõ style của ca khúc. Khi đến phần A 2 thì có thể vẫn đệm rãi piano nhưng phải ra style của phần đệm theo âm hình cố định hay vận dụng hòa thanh ở phần đệm qua việc sử dụng các hợp âm ở thế đảo để giúp hòa quyện và hút vào nhau. Đến phần B thì bạn cần đánh rõ cho ra style của điệu qua việc đánh bass ở tay trái và tay phải lo giai điệu và kèm phần đệm. Nếu giai điệu có quá nhiều nốt mà làm cho tay phải không đủ ngón để lo phần đệm thì nếu chỉ là thoáng qua trong chỉ 1-2 ô nhịp thì không phải đệm đủ cũng được, các nốt bass trầm sẽ đảm đương việc này nhưng nếu có nhiều ô nhịp hơn thì có thể nhờ tay trái hỗ trợ cả 2 chức năng là bass và phần âm hình đệm cho đến hết đoạn rồi quay lại như cũ. Nếu phần nốt bass bị quá xa so với phần giai điệu mà tạo ra một khoảng trống âm thanh ở giữa thì phần đệm (hoặc là tay phải hay tay trái tùy tình huống) cần chen vào chổ giữa đó để lấp khoảng trống, không cho phần đệm và phần giai điệu bị rời rạc;
  • Để chơi solo hay thì nốt bass của tay trái nên đi ngược chiều với nốt giai điệu của tay phải. Còn phần đệm, vì đã theo âm hình cố định rồi, sẽ không quan trọng là đi lên hay đi xuống nữa; và
  • Phần đệm cũng có thể có sự biến tấu. Ví dụ như trong điệu Boston, phần đệm là móc đơn thì ở những đoạn trong các ô nhạc mà không có nốt giai điệu thì có thể chuyển sang móc kép trong 1 phách nào đó để tạo ra sự khác biệt nhưng ở những chỗ phách yếu của điệu Boston thì cũng phải nhấn mạnh hơn một tý để phân biệt với các nốt lướt qua hay phụ trách chức năng chèn để tạo style điệu. Lưu ý là dù có biến tấu gì đi nữa thì đến phần phách mạnh cũng phải về nốt bass chứ không được chạy miên man rồi sẽ quyết định về lại móc đơn hay móc kép tiếp tục.