Làm sao vượt qua nỗi sợ chơi piano trước đám đông

1201

Nguyễn Hữu Phước biên soạn dựa trên kinh nghiệm học piano của mình

Có nhiều người chơi đàn piano, khi chơi một mình trong phòng riêng tại nhà thì chơi đúng, trọn vẹn, rất hay và có cảm xúc. Thậm chí họ còn quay lại các video clip tự biểu diễn và post lên mạng xã hội, Youtube cho mọi người cùng thưởng thức và góp ý. Tuy nhiên, khi được yêu cầu biểu diễn trước đám đông từ độ vài ba người trở lên, dù là người quen hay khách lạ thì họ cảm thấy khó khăn, e ngại, mất đi sự tự tin vốn có, dễ bị đánh sai, lỗi nhạc.

  • Lý do của nỗi sợ biểu diễn trước đám đông

Người chơi buộc phải chơi với cây đàn piano lạ. Nếu ví dụ như ở nhà, người chơi chơi bằng piano điện hay piano cơ Upright nhưng khi biểu diễn bên ngoài phải chơi trên cây đàn Grand piano nên có thể bị khớp vì độ chạm bản phím của Grand piano có phần nặng hơn so với đàn piano điện hay piano cơ Upright và do đó, đòi hỏi lực ngón tay người chơi phải nhiều hơn. Tiếng vang âm thanh Grand piano cũng lớn hơn của piano điện và piano cơ Upright nên người chơi phải biết điều tiết âm thanh sao cho phù hợp với không gian tại nơi trình diễn. Bên cạnh đó, cũng có trường hợp dù cả hai nơi đều sử dụng cùng một loại đàn piano nhưng đàn ở nhà đã cũ còn đàn ở nơi biểu diễn thì mới hay ngược lại cũng phần nào tác động đến âm thanh và độ chạm phím đàn làm ảnh hưởng đến phần trình diễn của người chơi.

Bên cạnh đó, người chơi cũng có thể cảm thấy sợ hãi trước ánh đèn sân khấu chiếu vào họ và bị choáng ngợp trước không gian rộng lớn trên sân khấu. Nếu như chơi piano ở nhà người chơi thường không để đèn (ban ngày) hay chỉ mở đèn vừa đủ và không tập trung vào một điểm chủ yếu là giúp người chơi thấy được sheet nhạc và bàn phím (nếu vào ban đêm) nhưng ở trên sân khấu thì lại khác, các đèn cao áp được bố trí ở những góc thuận lợi chiếu vào người chơi, đặt biệt là hai bàn tay để khán giả có thể nhìn thấy một cách rõ ràng phần trình diễn của người chơi và điều này có thể làm cho mắt người chơi bị lóa do ánh sáng cao áp của đèn chiếu vào làm phân tâm.

Hơn thế nữa, khi chơi ở nhà thì người chơi thường không sử dụng các thiết bị khuếch đại âm thanh như loa, âm li vì không cần âm thanh lớn nhưng khi chơi trên sân khấu người chơi có thể bị làm mất tập trung bởi tiếng ồn của amli, loa và âm thanh phát ra từ khán giả.

Sau cùng, người chơi còn chịu áp lực vô hình rất lớn khi chơi mà không được sai, đầy đủ và phải hay trước sự chứng kiến và phán xét của nhiều khán giả cùng một lúc, trong đó có thể có môt số người chơi bàn nhạc đang chơi hay hơn người chơi nhiều.

  • Biểu hiện của căn bệnh sợ đám đông

Người chơi cảm thấy tim đập nhanh, hơi thở gấp gáp, miệng đắng chát và cổ họng khô cứng bên cạnh sự căng thẳng và bồn chồn. Nắm tay, đầu gối, môi và giọng nói của người chơi bị lập cập, run rẩy mất kiểm soát. Người chơi còn có thể bị buồn nôn và cảm giác khó chịu ở dạ dày, thậm chí thị lực có thể bị suy giảm tạm thời. Toàn thân có thể bị lạnh cóng và đổ mồ hôi, đặc biệt là mồ hôi ở lòng bàn tay và đầu các ngón tay làm cho khi bấm phím sẽ bị giảm độ bám phím, dễ bị trượt phím.

  • Cách giảm thiểu và vượt qua căn bệnh sợ đám đông

Người chơi nên tập làm quen để tạo bản lĩnh sân khấu thông qua việc thường xuyên mạnh dạn tư chơi piano trước mặt những người khác ở bất kỳ đâu khi có điều kiện ví dụ như phòng ăn gia đình, phòng nhạc gia đình, quán cà phê, bar, nhà hàng, khán phòng, sân khấu… mà không cần ai mời.

Người chơi không nên uống quá nhiều thức uống lợi tiểu như bia, nước ngọt có ga hay ăn nhiều thức ăn chứa nhiều dầu mỡ dẫn đến việc phải nín chịu khi trình diễn mà gián tiếp làm cho một phần tâm trí bị cuốn vào việc suy nghĩ làm cách nào để kìm lại nhu cầu vào nhà vệ sinh để giải quyết.

Người chơi nên đánh lạc hướng sự tập trung qua việc không đặt nặng vai trò trình diễn của người chơi trong suy nghĩ. Người chơi nên xem mình như là phần phụ nhỏ của chương trình, “Vắng mợ thì chợ vẫn đông” tức là có hay không có phần trình diễn của người chơi thì cũng không quan trọng với khán giả. Điều này giúp người chơi tách mình ra khỏi sự bồn chồn và có thể bắt đầu trình diễn một cách thư giãn hơn.

Người chơi nên tập cách xem cảm giác lo lắng, hồi hộp, bồn chồn như là một phần tất yếu của việc trình diễn và cũng nên hiểu rằng con người sinh ra vốn dĩ đã có cái gene mà khi gặp chuyện bồn chồn, lo lắng sẽ làm cho vùng dưới đồi của não kích hoạt tuyến yên sản xuất ra hooc-môn làm cho tuyến thượng thận bơm adrenaline vào máu, tạo ra cảm giác bồn chồn, lo lắng. Hiểu được điều đó sẽ giúp người chơi tự cố gắng sống chung với cảm giác sợ hãi tương tự như tình trạng con người hiện phải sống chung với virus HIV vì chưa tìm ra vaccine đặc trị chống lại căn bệnh thế kỷ này.

Khi lo lắng, bồn chồn thì hiển nhiên người chơi cần hít thở nhiều ô xy vào máu cho nên hít thở một cách từ từ và bình tĩnh thông qua việc tập thở bằng cơ hoành. Khi người chơi hít vào, cơ hoành sẽ hạ xuống tạo ra một chân không hút không khí vào phổi. Thở bằng cơ hoành giúp tăng cường lượng không khí di chuyển ra vào phổi mà không làm mệt mỏi các cơ hô hấp ngực. Theo đó, người chơi tập hít chậm vào, đều qua mũi sao cho có cảm giác bụng phình lên, lồng ngực không di chuyển. Sau đó, hóp bụng lại dần theo nhịp thở ra, thở chậm qua miệng với thời gian thở ra gấp đôi thời gian hít vào và có cảm giác bụng bị lõm xuống.

Người chơi nên tập làm quen với cảm giác sân khấu và cây đàn lạ trước khi trình diễn nếu có điều kiện để giảm bớt sự bồn chồn, lo lắng. Người chơi cũng có thể chơi một bản nhạc ngắn rất thông thạo nào đó ví dụ như happy birthday để làm quen với sân khấu, khán giả và phím đàn trước khi chính thức chơi bài nhạc chính hay nếu được yêu cầu chơi hai bài chính cho chương trình chẳng hạn thì nên chọn bài nào dễ chơi trước hay nếu cả hai bài đều khó như nhau thì bài nào có chơi chung với nhạc cụ khác thì nên chơi bài nhạc đó trước để tìm sự yên tâm cũng như sự góp sức của người chơi nhạc cụ khác.

Người chơi nên giữ một vật đặc biệt nào đó (ví dụ như chùm chìa khóa, điện thoại di động) ở bên cạnh khi chơi. Vật đó sẽ làm cho thần kinh của người chơi dịu lại, cảm thấy có sự yên tâm, ấp áp, chở che.

Người chơi nên cố gắng tập quan sát khán giả, tìm những gương mặt tươi vui, ánh nhìn thiện cảm dành cho người chơi để là nguồn động viên giúp chơi được tự tin hơn.

  • Cách chữa cháy ngay khi bị chơi sai

Nếu đã cố gắng nhưng vẫn bị sai nhạc thì người chơi nên nghĩ ngay đến một giai điệu vui tươi nào đó trong đầu và bắt đầu lại từ đầu bài nhạc nếu lỗi sai không đi quá xa phần đầu bài nhạc hoặc bắt đầu lại đoạn mà mới bị chơi sai.

Người chơi nên giữ bình tỉnh và tâm niệm trong đầu rằng chơi nhạc là vì sở thích, đam mê và người chơi biểu diễn là vì sở thích và đam mê đó, vượt qua chính mình là chính chứ không vì mục đích thi đua, tranh giải với ai khác.

Người chơi nên điều chỉnh lại ghế ngồi, hít thở thật sâu, nhấm một ít nước (nếu có sẳn), hoặc thậm chí là xem phần diễn sai của mình như là có chủ đích trước để pha trò với khán giả nhằm làm giảm bớt đi sự tập trung của khán giả vào phần lỗi chơi sai nhạc của người chơi.