Sáp nhập, hợp nhất công ty luật gặp thuận lợi và khó khăn gì nhất?

491

Chào mừng bạn đã quay trở lại với chuyên mục quản trị công ty luật của tôi sau khi bạn có thể đã đọc qua những chủ đề thú vị khác trong quyển sách Hướng dẫn khởi nghiệp với nghề luật sư của tôi. Xin mời bạn tiếp tục tham khảo một chủ đề khác cũng rất thú vị của quyển sách này nhé.

Việc quyết định sáp nhập, hợp nhất công ty luật có thể xuất phát từ nhiều lý do khác nhau. Tạm thời chưa bàn đến những lý do có liên quan đến sự phù hợp về tính cách hay văn hóa thì việc sáp nhập, hợp nhất thường mang lại cho công ty luật nhận sáp nhập hoặc hợp nhất những thuận lợi sau đây:

 Thuận lợi

– Gia tăng quy mô, năng lực hoạt động trên cơ sở chiều rộng và chiều sâu của công ty luật, bao gồm:

 Về mặt địa lý, công ty luật sẽ có thêm văn phòng hoạt động ở các địa phương khác mà trước khi sáp nhập, hợp nhất công ty luật chưa có thể mở văn phòng tại đó. Ngoài ra, cùng với việc gia tăng tiềm lực kinh tế và nguồn nhân lực, sau khi sáp nhập hay hợp nhất, công ty luật thậm chí cũng có thể mở thêm các chi nhánh, văn phòng đại diện ở các địa phương khác ở Việt Nam hoặc thậm chí là ở nước ngoài mà các bên riêng lẻ trước đó chưa có điều kiện tài chính và nhân lực để có được hiện diện pháp lý ở những nơi đó;

 Về mặt chuyên môn nghiệp vụ, công ty luật sẽ có thêm chuyên môn sâu ở một số lĩnh vực pháp luật mới sau khi sáp nhập, hợp nhất. Ví dụ, nếu công ty luật này chuyên về lĩnh vực ngân hàng và sở hữu trí tuệ trong khi công ty luật kia lại chuyên về lĩnh vực hình sự và dân sự thì việc sáp nhập, hợp nhất sẽ giúp công ty luật sau khi sáp nhập, hợp nhất có chuyên môn sâu ở tất cả các lĩnh vực pháp luật nêu trên;

 Về mặt khách hàng, công ty luật sau khi sáp nhập, hợp nhất sẽ có được một số lượng khách hàng là tổng hợp các khách hàng của các công ty luật trước khi sáp nhập, hợp nhất. Trên thực tế, do có thể xảy ra trường hợp các công ty luật có chung một số khách hàng nào đó, hoặc có sự xung đột lợi ích hoặc có trường hợp một số khách hàng chủ động chia tay vì không cảm thấy thoải mái về sự sáp nhập, hợp nhất của các công ty luật, số lượng khách hàng của công ty luật sau khi sáp nhập, hợp nhất nhìn chung sẽ không thể nào đạt được số lượng cao nhất nhưng cũng gia tăng khá nhiều; và

 Ngoài ra, số lượng nhân viên của công ty luật sau khi sáp nhập, hợp nhất cũng gia tăng nhiều do thu nhận hoặc thừa kế toàn bộ nguồn nhân lực của các công ty luật trước khi sáp nhập, hợp nhất.

  • Tạo ra một công ty luật mới với thực lực mạnh mẽ và chuyên nghiệp hơn với các hoạt động chăm sóc khách hàng và phát triển kinh doanh đa dạng và phong phú để bắt kịp với nhu cầu, đòi hỏi ngày càng cao của khách hàng hiện tại cũng như tạo điều kiện dễ dàng hơn cho việc thu hút thêm những khách hàng mới;
  • Sự sáp nhập, hợp nhất các công ty luật sẽ ít nhiều làm giảm áp lực cho công ty luật trong việc bị tụt hậu so với các công ty luật khác và giảm bớt khả năng bị đe dọa thôn tính từ các đối thủ cạnh tranh trong cùng lĩnh vực hành nghề;
  • Mở rộng và tận dụng tối đa cơ hội để cung cấp dịch vụ pháp lý cho khách hàng thay vì mỗi công ty luật riêng lẻ trước đây phải từ chối một số khách hàng nào đó do luật sư không có chuyên môn trong các lĩnh vực pháp luật mà khách hàng yêu cầu;
  • Cùng với sự bổ trợ, bù đắp những khiếm khuyết cho nhau về mặt chuyên môn và có thêm một số nhân sự chủ chốt có trình độ kiến thức pháp luật, trình độ chuyên môn và kỹ năng hành nghề cao, công ty luật sau khi sáp nhập, hợp nhất sẽ tăng cường được vị thế và danh tiếng của mình trên thị trường pháp lý, hoặc thậm chí là được các tổ chức độc lập đánh giá và xếp hạng ở vị trí cao hơn hẳn trước đây;
  • Với thực lực gia tăng ở mọi khía cạnh sau khi sáp nhập, hợp nhất, công ty luật sẽ chiếm được nhiều ưu thế khi tham gia thương lượng, đấu thầu các công việc pháp lý của khách hàng lớn so với trước khi sáp nhập, hợp nhất và phí dịch vụ pháp lý cũng theo đó mà tăng lên đáng kể;
  • Với nguồn lực tài chính dồi dào, công ty luật sau khi sáp nhập, hợp nhất sẽ có nhiều ngân sách hơn cho việc chi trả lương thưởng, huấn luyện nhân viên để thu hút và giữ chân nhân viên giỏi. Việc gia tăng ngân sách cũng giúp công ty luật thực hiện các hoạt động quảng bá doanh nghiệp mà trước đây chưa thể thực hiện được vì những lý do khác nhau; thiết kế, sửa sang lại văn phòng cho khang trang, ấm cúng, chuyên nghiệp, lịch sự hơn; mua sắm các trang thiết bị văn phòng với chất lượng tốt hơn và nhiều tính năng hơn để phục vụ cho các công việc pháp lý ngày càng đa dạng của khách hàng;
  • Việc sáp nhập, hợp nhất còn giúp cải thiện báo cáo tài chính của công ty luật theo hướng tốt hơn so với trước đây và ít nhiều giúp gia tăng thu nhập của các luật sư thành viên. Trong khi doanh thu chung của công ty luật được tăng lên do doanh thu của các công ty luật gộp lại và do sự tận dụng tối đa các cơ hội cung cấp dịch vụ cho khách hàng ở các lĩnh vực pháp luật mà các công ty luật trước đây không thể cung cấp vì các luật sư của họ không có đủ trình độ năng lực chuyên môn, thì chi phí hoạt động chung của công ty luật lại giảm xuống đáng kể so với chi phí của từng công ty luật riêng lẻ trước đây do giảm được chi phí tiền lương và phúc lợi do một số nhân viên phải nghỉ việc do tái cơ cấu công ty luật, giảm chi phí thuê văn phòng do sử dụng chung các phòng họp, tiếp tân, phòng đựng hồ sơ khách hàng, các chi phí phát triển kinh doanh bị trùng lắp cũng sẽ được bỏ bớt, v.v…;
  • Ngoài ra, việc sáp nhập, hợp nhất cũng giúp công ty luật thoát khỏi bẫy phát triển trung bình mà phần lớn các công ty luật Việt Nam thường gặp khi phát triển đến một giai đoạn nào đó. Bởi lẽ, vào giai đoạn đó, nếu công ty luật không có nguồn lực đủ mạnh để giải quyết các vấn về ví dụ như nhân tài rời đi, khách hàng không ổn định, chi phí hoạt động tăng cao ngoài ý muốn, v.v…, thì dù bạn có hết sức cố gắng trong một thời gian dài thì công ty luật của bạn cũng không thể có được những bước phát triển ổn định, bền vững và mang tính đột phá so với các công ty luật khác.

 Khó khăn

Mặc dù việc sáp nhập, hợp nhất mang lại cho các luật sư thành viên rất nhiều thuận lợi để phát triển công ty luật nhưng nó cũng tạo ra một số bất lợi và khó khăn nhất định mà làm cho việc sáp nhập, hợp nhất không mang lại những kết quả như các luật sư thành viên mong muốn hoặc thậm chí là đổ vỡ giữa chừng. Do đó, bạn cần phải cân nhắc một cách kỹ lưỡng những khó khăn được trình bày dưới đây trước khi quyết định:

  • Sự khác biệt văn hóa của từng công ty luật sẽ làm cho việc sáp nhập, hợp nhất có thể hòa nhập nhưng không dễ hòa tan sau khi sáp nhập, hợp nhất. Ví dụ, văn hóa doanh nghiệp của công ty luật này là phong cách làm việc theo kiểu gia đình, không hình thức, xuề xòa, đề cao tính kế thừa và mức độ thâm niên của luật sư trong khi công ty luật kia thì lại theo phong cách làm việc chuyên nghiệp, dựa vào hiệu quả công việc là chính để đánh giá năng lực làm việc của nhân viên; hoặc trường hợp công ty luật này chuyên thực hiện các công việc pháp lý cho khách hàng dựa trên cơ sở tính phí dịch vụ theo sự thành công của công việc pháp lý được giao trong khi công ty luật kia thì lại làm việc theo cách tính phí dịch vụ pháp lý theo số giờ thực tế phát sinh của nhân viên thực hiện công việc. Sự khác biệt này, ít nhiều cũng tạo ra sự chệch choạc, không đồng nhất trong hoạt động của công ty luật sau khi được sáp nhập, hợp nhất mà nếu không có hướng xử lý phù hợp ngay từ đầu thì sẽ dễ dẫn đến mâu thuẫn, mất đoàn kết nội bộ, nhân viên của những công ty luật trước đó sẽ hợp tác và làm việc với nhau không hiệu quả;
  • Sự sáp nhập, hợp nhất đôi khi còn làm cho các vị trí lãnh đạo trong công ty luật không còn mạnh mẽ như trước đây vì có sự hiện diện của các nhóm luật sư thành viên với những lợi ích nhóm khác nhau. Điều này sẽ dẫn đến tình trạng các quyết định quản trị và phát triển kinh doanh của công ty luật sau khi sáp nhập, hợp nhất thường là sự thỏa hiệp giữa các nhóm lợi ích. Trong một chừng mực nào đó, tình trạng này có thể làm chệch hướng hay làm chậm đi sự phát triển vốn có công ty luật theo những định hướng, mục tiêu phát triển ban đầu;
  • Các quyết định quản trị trong công ty luật sau khi sáp nhập, hợp nhất có nguy cơ bị trì trệ, mất nhiều thời gian hơn để đưa ra các quyết định quản trị do bộ máy quản lý cồng kềnh sau khi sáp nhập, hợp nhất. Bởi lẽ, khi có thêm nhiều người thì chắc chắn sẽ có thêm nhiều ý kiến, quan điểm khác nhau, mà khi có thêm nhiều ý kiến, quan điểm khác nhau như vậy thì thời gian dành ra để thảo luận và thống nhất ý kiến cũng như ra quyết định phải kéo dài theo. Hệ quả là các quyết định quản trị trong công ty luật thường trì trệ, không bắt kịp những thay đổi, đòi hỏi của tình hình ở từng thời điểm. Điều này ít nhiều sẽ làm ảnh hưởng đến tinh thần làm việc của nhân viên và gián tiếp làm cho năng suất làm việc của nhân viên bị sụt giảm;
  • Một số luật sư thành viên trong các công ty luật trước khi sáp nhập, hợp nhất không đồng ý với việc sáp nhập, hợp nhất vì họ cho rằng việc sáp nhập, hợp nhất sẽ làm ảnh hưởng đến vị trí, lợi ích của họ trong công ty luật sau khi sáp nhập, hợp nhất. Thậm chí, họ còn gián tiếp đe dọa sẽ ra đi cùng với một số khách hàng, nhân viên và có thể là cả một lĩnh vực hành nghề pháp lý của công ty luật;
  • Cũng có trường hợp nhằm gia tăng vị thế cho công ty luật sau khi sáp nhập, hợp nhất, các bên sáp nhập, hợp nhất lại đề cử vào hội đồng luật sư thành viên sau khi sáp nhập, hợp nhất một số luật sư thành viên hiện hữu của công ty luật của họ mặc dù có thể dễ dàng nhận thấy rằng những cá nhân này làm việc không hiệu quả, không tương xứng với vị trí của họ, không có năng lực chuyên môn và quản trị thật sự. Điều này sẽ dẫn đến tình trạng công ty luật sau khi sáp nhập, hợp nhất phải mang gánh nặng chi trả chi phí tiền lương cao hơn cho những nhân sự này trong khi lại không hưởng lợi được gì từ hiệu quả công việc mà họ mang lại;
  • Có thể vì những lý do khác nhau, sẽ có một vài khách hàng nào đó lại không thích sự sáp nhập, hợp nhất các công ty luật ví dụ như họ không thích một vài luật sư của công ty luật kia do trước đây những luật sư đó có đại diện cho một số khách hàng khác tham gia giải quyết tranh chấp với họ hay phí dịch vụ pháp lý của công ty luật sau khi sáp nhập, hợp nhất tăng cao làm cho khách hàng không thể chịu nổi, v.v…, hoặc trường hợp công ty luật sau khi sáp nhập, hợp nhất bị xung đột lợi ích mà phải chủ động từ bỏ một số khách hàng lớn nào đó;
  • Sự chênh lệch về thu nhập quá lớn giữa các luật sư thành viên trong công ty luật và của các luật sư thành viên từ những công ty luật kia cũng có thể hình thành sự đố kỵ, không hài lòng giữa các nhóm luật sư thành viên mà hệ quả của nó là làm gia tăng căng thẳng trong nội bộ;
  • Yêu cầu về số giờ làm việc hằng năm có tính phí khách hàng tối thiểu cho mỗi luật sư thành viên trong từng công ty luật có sự khác biệt quá lớn giữa các bên trước khi sáp nhập, hợp nhất mà không có cách nào thỏa hiệp được sau khi sáp nhập, hợp nhất;
  • Cách tính thu nhập cho các luật sư thành viên trong từng công ty luật quá khác biệt mà không thể dung hòa được. Chẳng hạn, một công ty luật thì trả thu nhập cho luật sư thành viên theo phương thức tính điểm trong khi công ty luật còn lại thì chi trả thu nhập dựa trên thâm niên và tuổi tác của từng luật sư thành viên;
  • Một trong các công ty luật lại yêu cầu các luật sư thành viên mới phải góp vốn vào công ty luật trong khi công ty luật còn lại thì không có yêu cầu như vậy;
  • Việc đàm phán về sáp nhập, hợp nhất với công ty luật kia không được thông báo một cách đầy đủ và kịp thời cho các luật sư thành viên trong công ty luật này khiến cho các luật sư thành viên không có đầy đủ thông tin và thời gian cần thiết để cân nhắc thiệt hơn trước khi đưa ra quyết định sau cùng; và
  • Tên của công ty luật sau khi sáp nhập, hợp nhất là sự trộn lẫn quyền và lợi ích của các bên công ty luật cho nên tên mới đó không còn phản ánh được tầm nhìn và giá trị cốt lõi ban đầu của công ty luật.

Bài viết này của tôi được viết chủ yếu dựa vào những kiến thức pháp luật bao quát mà tôi đã được học ở trường đại học cũng như những kinh nghiệm hành nghề luật sư chuyên sâu của tôi trong gần 25 năm qua. Nếu bạn thấy rằng những thông tin chia sẻ của tôi ở trên là hữu ích cho việc theo đuổi đam mê với nghề luật sư của bạn, xin hãy ủng hộ tôi bằng một cú click chuột vào website này nhé www.phuoc-partner.com. Cám ơn bạn rất nhiều và chúc bạn thành công chinh phục nghề luật sư của mình. Xin chào bạn.