Tạo đà tiếp tục phát triển công ty luật như thế nào?

568
48127033 - a large group of people in the shape of growing graph . vector illustration.

Chào mừng bạn đã quay trở lại với chuyên mục quản trị công ty luật của tôi sau khi bạn có thể đã đọc qua những chủ đề thú vị khác trong quyển sách Hướng dẫn khởi nghiệp với nghề luật sư của tôi. Xin mời bạn tiếp tục tham khảo một chủ đề khác cũng rất thú vị của quyển sách này nhé.

Khi đã xác định và giải quyết được một cách thành công các vấn đề phát sinh xoay quanh việc phát triển công ty luật của bạn, bước kế tiếp mà bạn cần làm là hoạch định kế hoạch để tạo đà cho việc tiếp tục phát triển một cách nhanh chóng trong các giai đoạn phát triển tiếp theo. Về điểm này, kinh nghiệm cho thấy rằng bạn cần lưu ý đến các vấn đề sau đây:

7.2.1. Tuyển dụng thêm nhân viên giỏi

Nhu cầu tuyển dụng nhân viên giỏi luôn phát sinh vào bất kỳ thời điểm nào trong suốt quá trình hoạt động của công ty luật. Tuy nhiên, vấn đề này sẽ trở nên cấp bách khi công ty luật của bạn đã phát triển đến một mức độ nhất định nào đó và vẫn muốn được phát triển hơn thế nữa. Tại thời điểm đó, công ty luật của bạn sẽ không chỉ hoạt động ở những lĩnh vực pháp luật là thế mạnh của mình, mà còn muốn mở rộng sang các dịch vụ pháp lý khác để nhanh chóng trở thành một công ty luật cung cấp gần như toàn diện các dịch vụ pháp lý cho khách hàng từ tư vấn pháp lý đến tố tụng cũng như thực hiện các thủ tục, giấy tờ có liên quan đến pháp lý. Mục tiêu này đòi hỏi đội ngũ nhân sự của công ty luật của bạn phải có kiến thức pháp luật, năng lực chuyên môn và kinh nghiệm thực tiễn chuyên sâu ở những lĩnh vực pháp luật đặc thù khác mà đội ngũ nhân sự của công ty luật của bạn chưa có được. Vì vậy, việc tuyển dụng thêm những luật sư thành viên mới để hỗ trợ các hoạt động đó là điều cần thiết.

Bên cạnh đó, công ty luật của bạn cũng cần cân nhắc đến việc tuyển dụng thêm các nhân viên giỏi ở các lĩnh vực dịch vụ pháp lý mới để hỗ trợ cho các luật sư thành viên mới. Tuy nhiên, việc cấu trúc thang, bảng lương của công ty luật của bạn cũng cần phải được thực hiện một cách cẩn trọng để sao cho có sự hợp lý giữa mức lương của nhân viên cũ và mức lương của nhân viên mới để tránh trường hợp bạn mời được nhân viên mới vào thì lại phải tiễn nhân viên cũ đi.

7.2.2. Tập trung vào chất lượng hơn số lượng nhân viên

Tuyển dụng thêm nhân sự luôn là một trong những công tác quan trọng, chiếm phần không nhỏ trong sự quan tâm không chỉ riêng của công ty luật của bạn mà của các công ty luật khác, đặc biệt khi công ty luật của bạn đã phát triển đến một mức độ nhất định nào đó. Tuy nhiên, kinh nghiệm cho thấy rằng việc tập trung phát triển số lượng nhân viên mới trong giai đoạn này sẽ không mang lại được nhiều lợi ích cho công ty luật của bạn bằng việc nâng cao chất lượng chuyên môn của những nhân viên hiện có.

So với những nhân viên mới, nhìn chung những nhân viên hiện tại đã có sẵn nền tảng kiến thức pháp luật, năng lực chuyên môn và kinh nghiệm thực tiễn vững vàng thông qua quá trình làm việc tương đối tại công ty luật của bạn và ít nhiều đã tích lũy được cho mình kinh nghiệm làm việc và nếu họ được huấn luyện một cách chuyên sâu hơn nữa thì họ sẽ có thể đảm nhận các công việc pháp lý phức tạp cho các khách hàng lớn. Ngược lại, nếu tuyển dụng những nhân viên mới, nhiều khi công ty luật của bạn sẽ không thể chắc chắn là họ có trình độ và năng lực như họ đã thể hiện khi phỏng vấn trong khi công ty luật của bạn lại phải bỏ ra một khoản tiền lương rất lớn để thuyết phục họ đồng ý làm việc, làm gia tăng một cách đột biến quỹ lương của công ty luật của bạn. Bên cạnh đó, cũng chưa chắc những nhân viên mới lại phù hợp với văn hóa của công ty luật của bạn và nếu không phù hợp thì công ty luật của bạn sẽ phải chọn lựa giữa việc thay đổi văn hóa của công ty theo cách của những nhân viên mới hoặc họ sẽ tự đào thải khỏi công ty luật của bạn.

7.2.3. Tăng cường minh bạch trong nội bộ, giảm bớt rủi ro

Khi khối lượng công việc pháp lý của khách hàng gia tăng thì sẽ kéo theo số lượng nhân viên và công việc hành chính nội bộ khác của công ty luật của bạn cũng phải tăng lên đáng kể. Do đó, việc quản lý và giám sát vận hành công ty luật của bạn sẽ ngày càng càng trở nên phức tạp hơn và đòi hỏi nhiều thời gian, công sức hơn trong của người làm công tác quản lý như bạn nhưng ban vẫn chỉ có 24 giờ mỗi ngày để thực hiện các công việc đó. Trong tình huống như vậy, để việc quản lý và giám sát vẫn có thể vận hành một cách trơn tru và đạt hiệu quả cao như trước thì một trong các công việc bạn cần làm là phải tăng cường tính minh bạch trong công việc nội bộ. Theo đó, các quy trình xử lý công việc nội bộ trong công ty luật của bạn cần phải rõ ràng, minh bạch và có các chế độ báo cáo định kỳ thường xuyên, có chế độ thưởng phạt phân minh, có chế độ lưu trữ hồ sơ, tài liệu, giấy tờ của khách hàng một cách an toàn và bảo mật, có chế độ giám sát thực thi ở các phòng, ban, bộ phận một cách rõ ràng, các chi tiêu được kiểm soát một cách chặt chẽ, các quy trình giao việc khách hàng được chi tiết hóa, v.v…

Để tiết kiệm thời gian của mọi người, bạn nên mua sắm các phần mềm quản trị chuyên dụng được nhiều doanh nghiệp dịch vụ sử dụng phổ biến trên thị trường để phục vụ cho những công việc nêu trên. Trong thực tế, mặc dù các phần mềm như vậy thường không được tối ưu hóa để phù hợp với đặc thù riêng của công ty luật. Bởi lẽ, chúng thường là những phần mềm được dùng phổ biến cho các công ty dịch vụ nói chung nhưng bạn vẫn có thể yêu cầu nhà cung cấp hiệu chỉnh một chút phần mềm của họ để có thể phù hợp nhất với tình hình của công ty luật của bạn để bạn có thể sử dụng chúng một cách hiệu quả với chi phí hợp lý.

7.2.4. Mở rộng hay chuyên sâu lĩnh vực dịch vụ pháp lý

Ông bà xưa có câu “nhất nghệ tinh, nhất thân vinh”, được hiểu như là người nào làm nghề gì giỏi, có tâm với nghề thì sẽ sống được với nghề đó và dù có ở đâu đi nữa thì cũng sẽ được mọi người tôn trọng. Vì lẽ đó, bạn sẽ có thể không muốn mở rộng hoạt động của công ty luật của bạn sang các lĩnh vực pháp luật mới mà các lĩnh vực pháp luật đó không phải là các lĩnh vực pháp luật thế mạnh của công ty luật của bạn. Thay vào đó, bạn chỉ muốn tập trung phát triển chuyên sâu ở các lĩnh vực pháp luật thế mạnh hiện có của công ty luật của bạn. Trong trường hợp đó, công ty luật của bạn sẽ được xem như là công ty luật chuyên ngành (tiếng Anh gọi là boutique law firm) và điều này hoàn toàn không có gì sai.

Điểm thuận lợi của mô hình hoạt động này là khi đề cập đến một vài lĩnh vực pháp luật chuyên ngành nào đó mà công ty luật của bạn có chuyên môn sâu rộng, công ty luật của bạn sẽ luôn được cộng đồng xếp vào nhóm các công ty luật hàng đầu trong các lĩnh vực pháp luật đó. Như là một lẽ tất yếu, sẽ có nhiều cơ hội cho công ty luật của bạn nhận được các công việc pháp lý của khách hàng nhiều hơn so với các công ty luật khác trong cùng lĩnh vực pháp luật đó trên thị trường pháp lý. Trong trường hợp này, có thể gọi đó là sự tập trung phát triển theo chiều sâu của dịch vụ pháp lý. Tuy nhiên, điểm bất lợi của việc phát triển chiều sâu là trong dài hạn công ty luật của bạn sẽ không thể trở thành một công ty luật có tầm cỡ vì công ty luật của bạn đã chuyên môn hóa quá sâu, không đa dạng các sản phẩm dịch vụ pháp lý của mình và bỏ lỡ nhiều cơ hội công việc khách hàng ở những lĩnh vực pháp luật khác.

Bên cạnh mô hình hoạt động như trên, trên thị trường cũng có nhiều công ty luật lại chọn lựa cách thức phát triển theo mô hình hoạt động ngược lại đó là tập trung phát triển thêm các lĩnh vực pháp luật mới để nhanh chóng trở thành một công ty luật cung cấp tất cả các dịch vụ pháp lý cho khách hàng. Lợi ích của mô hình hoạt động này là công ty luật sẽ có cơ hội tìm được khách hàng ở nhiều lĩnh vực pháp luật khác nhau thay vì chỉ giới hạn trong một số lĩnh vực pháp luật thế mạnh nào đó cũng như các lĩnh vực pháp luật của công ty luật sẽ có thể hỗ trợ lẫn nhau để cùng phát triển. Tuy nhiên, mô hình hoạt động này cũng tồn tại một vài bất cập, theo đó, nếu luật sự của công ty luật không có đủ kiến thức pháp luật, năng lực chuyên môn và kỹ năng hành nghề sâu rộng đối với một vài lĩnh vực pháp luật nào đó mà phải tuyển dụng một số nhân sự cao cấp mới thì sẽ có không thể kiểm soát được chất lượng dịch vụ của các lĩnh vực pháp luật mới đó vì không có người đủ năng lực chuyên môn để giám sát những nhân sự mới đó.

Trong tình huống như vậy, bạn nên xem xét việc phát triển công ty luật của bạn theo hướng kết hợp hài hòa cả hai mô hình hoạt động như trên cùng một lúc để vừa tận dụng được những thuận lợi của từng mô hình hoạt động và giảm bớt những bất lợi của chúng.

7.2.5. Chuẩn bị các câu hỏi thường gặp của khách hàng

Khi công ty luật của bạn đã phát triển, số lượng khách hàng cũng tăng lên khá nhiều và trong số đó thì số lượng các khách hàng mới liên lạc và tìm hiểu về công ty luật của bạn cũng không ít. Để giảm bớt thời gian của nhân viên trong việc trả lời các câu hỏi thường gặp của từng khách hàng, bạn nên dành thời gian soạn ra các câu hỏi mà công ty luật của bạn thường gặp nhất ví dụ như: công ty luật của bạn có bao nhiêu cách tính phí dịch vụ pháp lý; mức phí dịch vụ pháp lý theo giờ của từng luật sư là bao nhiêu; công ty luật của bạn có mua bảo hiểm nghề nghiệp chưa, v.v…, rồi chuẩn bị các câu trả lời ngắn gọn, rõ ràng và chuyên nghiệp cho từng câu hỏi đó và nếu có khách hàng nước ngoài thì hãy chuẩn bị luôn các câu trả lời bằng tiếng Anh. Phần hỏi đáp này nên được đăng tải trên một mục nào đó trên website của công ty luật của bạn để khi khách hàng tìm đến website của công ty luật của bạn thì họ sẽ dễ dàng tìm thấy và đọc phần hỏi đáp này để có thêm thông tin về công ty luật của bạn cũng như sẽ không có thắc mắc gì nhiều về cách thức cung cấp dịch vụ pháp lý của công ty luật của bạn. Nếu có điều kiện, bạn nên in ra và đóng thành sách phần hỏi đáp này và gửi cho khách hàng tham khảo khi có yêu cầu.

Bạn có thể tham khảo một số mẫu Các Câu Hỏi Thường Gặp tại Phụ lục A 12 của Quyển sách này để có thêm thông tin về chủ đề này.

7.2.6. Thực hiện các hoạt động vì lợi ích cộng đồng

Các công việc vì lợi ích cộng đồng (tiếng Anh gọi là Pro Bono, là tên viết tắt của cụm từ tiếng La Tinh “Pro Bono Pulico”) là một trong những hoạt động không thể thiếu trong quá trình hành nghề của luật sư vì đây là thiên chức của nghề này. Có khá nhiều loại công việc vì lợi ích cộng đồng có thể kể ra ví dụ như cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí cho các thành phần cộng đồng yếu thế trong xã hội, những người không có điều kiện tiếp cận với hệ thống pháp luật hay có khó khăn trong việc tiếp cận các dịch vụ trợ giúp pháp lý, ví dụ như người nghèo, người bị thương tật, người già neo đơn, người không có nơi nương tựa.

Nói chung, luật sư nào tham gia các công việc vì lợi ích cộng đồng đều cần phải có nền tảng kiến thức cơ bản của pháp luật dân sự, có kỹ năng hành nghề luật sư và có ý thức hoạt động vì lợi ích cộng đồng. Hoạt động vì lợi ích cộng đồng thường phải tuân theo các nguyên tắc cơ bản là tự nguyện, miễn phí và tận tâm. Điều đó đồng nghĩa với việc chất lượng dịch vụ được công ty luật của bạn cung cấp cho các hoạt động vì lợi ích cộng đồng sẽ không thấp hơn mức chất lượng dịch vụ khi công ty luật cung cấp cho khách hàng có thu phí dịch vụ.

Hoạt động vì lợi ích cộng đồng đã là xu thế toàn cầu trong nhiều thập kỷ qua. Tại Việt Nam, đây vẫn đang được xem là xu thế mới và là công cụ hữu hiệu trong việc nâng cao kiến thức pháp luật và khả năng tiếp cận dịch vụ pháp lý của người dân, góp phần nâng cao công bằng xã hội. Ở một số nước phát triển, các liên đoàn luật sư quốc gia và các đoàn luật sư địa phương thường đưa các hoạt động vì lợi ích cộng đồng của họ vào Quy chế đạo đức luật sư mà theo đó các luật sư được cấp chứng chỉ hành nghề luật sư đều có nghĩa vụ phải đóng góp một số giờ làm việc nhất định nào đó của họ trong năm dành cho việc cung cấp các dịch vụ vì lợi ích cộng đồng tại địa phương.

Trên cơ sở đó, công ty luật của bạn cũng nên thực hiện một số hoạt động vì lợi ích cộng đồng hằng năm, ví dụ như: (i) cử một vài luật sư có kinh nghiệm nào đó để tham gia tư vấn tại các trung tâm trợ giúp pháp lý công; (ii) cử một vài luật sư tham gia các đoàn tư vấn pháp lý di động do các đoàn luật sư địa phương, cơ quan Nhà nước có thẩm quyền ở địa phương phát động tại từng thời điểm; (iii) tổ chức những buổi tư vấn pháp luật miễn phí cho các đối tượng nêu trên tại văn phòng công ty luật của bạn mỗi tuần; (iv) phổ biến kiến thức pháp luật qua các bài báo chuyên đề pháp luật, viết sách phân tích pháp luật, tham gia đóng góp ý kiến về dự thảo các văn bản quy phạm pháp luật sắp ban hành, nói chuyện chuyên đề pháp luật và giải đáp thắc mắc pháp luật trên các báo, đài dành cho các đối tượng nêu trên.

Ngoài những mục đích chính như được nêu ở trên, các hoạt động vì cộng đồng còn nhằm mục đích giúp phát triển thương hiệu cá nhân luật sư của bạn cũng như phát triển hoạt động kinh doanh cho công ty luật của bạn.

7.2.7. Huấn luyện đội ngũ kế cận

Như là lẽ đương nhiên, dù bạn có muốn hay không thì bạn cũng không thể quản lý công ty luật mãi được vì nhiều lý do khác nhau, ví dụ như tuổi tác, sức khỏe, các vấn đề về gia đình hay sự cần thiết của một bộ phận lãnh đạo trẻ với tư duy, tầm nhìn chiến lược mới, v.v… Khi đó, công ty luật của bạn sẽ cần một đội ngũ lãnh đạo kế cận có năng lực chuyên môn cao, có danh tiếng và bản lĩnh để tiếp tục lèo lái công ty luật phát triển lên một tầm cao mới.

Để chuẩn bị cho công việc này, công ty luật của bạn cần thường xuyên chú trọng đến việc huấn luyện đội ngũ nhân viên lâu năm, cốt cán, có khả năng quản lý, có năng lực và nghiệp vụ thật sự cũng như phải có chế độ tiền lương và phúc lợi lao động hấp dẫn cộng với một môi trường làm việc thử thách và chuyên nghiệp, chế độ huấn luyện thường xuyên, chế độ phát triển nghề nghiệp rõ ràng dành cho họ. Chỉ khi nào thực hiện tốt các công việc này, công ty luật của bạn mới có thể duy trì một lực lượng nhân sự có chất lượng cao, phục vụ mục tiêu bổ sung đội ngũ kế cận trong tương lai cho công ty luật của bạn dù kinh nghiệm cho thấy, chỉ có từ 20% đến 40% số nhân viên loại này sẽ tiếp tục gắn bó với công ty luật trong tương lai trung và dài hạn, nhưng như vậy cũng là tốt lắm rồi.

7.2.8. Mời gọi thêm luật sư thành viên từ bên ngoài

Để tạo điều kiện giúp cho công ty luật của bạn bứt phá và phát triển nhanh hơn trong thời gian ngắn thì ngoài việc phát triển đội ngũ kế cận từ chính những nhân viên nòng cốt của công ty luật của bạn thì việc mời gọi các luật sư giỏi, có kinh nghiệm từ bên ngoài tham gia công ty luật của bạn cũng là một sự chọn lựa đáng được bạn lưu tâm, đặc biệt là những luật sư có kiến thức pháp luật, trình độ chuyên môn và kỹ năng hành nghề chuyên sâu trong các lĩnh vực pháp luật mà không phải là thế mạnh của công ty luật của bạn hay nếu có thế mạnh thì cũng không thật sự giỏi. Họ sẽ giúp công ty luật của bạn phát triển ở các lĩnh vực pháp luật mà công ty luật của bạn còn thiếu để  từ đó góp phần đưa công ty luật của bạn trở thành một trong các công ty luật cung cấp dịch vụ đa lĩnh vực.

Tuy nhiên, khi lựa phương thức này, ngoài gánh nặng tài chính mà công ty luật của bạn phải bỏ ra để chi trả thu nhập cho nhân sự mới, mục đích và ý muốn thực sự của họ khi đồng ý làm việc cho công ty luật của bạn cũng là vấn đề cần được bạn xem xét một cách thận trọng trước khi tuyển dụng. Bạn nên dành thời gian tìm hiểu một cách kỹ lưỡng những luật sư mới mà bạn muốn mời họ về làm việc, có thể là thông qua các buổi trao đổi công việc trực tiếp với họ, qua ý kiến của bạn bè, đồng nghiệp của bạn về họ, ý kiến khách quan của người thứ ba có biết về họ, v.v…, để xem ý định thực sự của họ là gì khi muốn tham gia hành nghề với bạn trong công ty luật của bạn. Bạn cần hiểu rằng một người nào đó mà có đầy đủ kiến thức pháp luật, trình độ chuyên môn và kỹ năng hành nghề, có mối quan hệ sâu rộng, có kỹ năng tiếp thị và phát triển kinh doanh, có thực lực tài chính đủ để tự mình thành lập công ty luật, có kinh nghiệm quản lý doanh nghiệp thì thường họ sẽ không muốn đầu quân cho bất kỳ ai, họ có xu hướng độc lập tác chiến để có thể hưởng trọng thành quả công việc. Thực tế này không phải là trào lưu mà là xu hướng tất yếu đối với những nghề nghiệp có tính độc lập cao như nghề luật sư không chỉ ở Việt Nam mà còn ở các nước khác trong khu vực và trên thế giới.

Nhìn chung, bạn phải trả lời được câu hỏi tại sao những luật sư đối tác đó lại muốn hợp tác hành nghề với bạn, họ cần gì từ bạn và công ty luật của bạn. Bạn cần tránh trường hợp một số luật sư hợp tác muốn tham gia hành nghề với bạn chỉ nhằm mục đích tìm hiểu cho bằng được cách thức điều hành hiệu quả công ty luật của bạn rồi sau đó họ sẽ chủ động rời đi để khởi nghiệp rồi vô hình trung họ sẽ trở thành đối thủ cạnh tranh trực tiếp với công ty luật của bạn.

Ngoài ra, bạn cũng không nên mời gọi những luật sư hợp tác nào đang bị các tổ chức nơi họ làm việc đánh giá kết quả làm việc của họ không tốt, không có năng lực thật sự hay có thái độ bất mãn với công việc hay thô lỗ hoặc mâu thuẫn với đồng nghiệp, vì trong những trường hợp như vậy, mục đích của các luật sư hợp tác đó thực ra là tìm kiếm một nơi làm việc tạm thời để họ trú chân trong thời gian tìm một công việc khác phù hợp và có thu nhập cao cho họ. Nếu bạn chọn đồng hành với những luật sư hợp tác như thế thì rất có thể họ sẽ chỉ làm cho công ty luật của bạn tốn thêm thời gian và tiền bạc vì họ không thật sự có ý định muốn giúp đở bạn hay cùng với bạn cố gắng phát triển công ty luật của bạn. Một trường hợp khác bạn cũng cần lưu ý là đối với những luật sư đối tác có tính tình không phù hợp với tính cách của bạn, có cá tính hay cái tôi quá lớn, không có tính cầu thị, hay cho thấy không phù hợp với văn hóa doanh nghiệp của công ty luật vì nhiều khi bạn mời họ vào thì dễ nhưng khi muốn mời họ ra thì cực kỳ khó khăn.

7.2.9. Tạo khác biệt để thành công

Nhiều khi bạn sẽ tự hỏi tại sao bạn đã làm đủ mọi cách như được trình bày và gợi ý trong Quyển sách này cũng như trong những quyển sách về quản trị công ty luật của các tác giả khác trong và ngoài nước nhưng công ty luật của bạn vẫn chưa có được thành công nào đáng kể trên thị trường dịch vụ pháp lý, cũng như chưa thể đứng chung trong danh sách các công ty luật có uy tín ở Việt Nam mặc dù công ty luật của bạn vẫn có tăng trưởng doanh thu hằng năm. Về điểm này, xin được mách với bạn là công ty luật của bạn có thể đã rơi vào bẫy thu nhập trung bình của nghề này.

Bạn biết đấy, công ty luật để vận hành được nói chung sẽ phát sinh ba loại chi phí lớn là tiền lương trả cho nhân sự, chi phí thuê văn phòng và chi phí chi trả cho văn phòng phẩm, điện thoại, đi lại. v.v… Xét tình hình lạm phát khá cao của Việt Nam trong thời gian vừa qua, tức là ở mức trung bình khoảng từ 5-6%/năm nên các chi phí này sẽ có khuynh hướng tăng từ năm này sang năm khác ít nhất là bằng với tỷ lệ tăng của lạm phát, là khoảng 5-6%/năm để bù trừ với tỷ lệ tăng của lạm phát.

Bên cạnh đó, tiền lương cho nhân sự còn phải tăng hơn mức 5-6%/năm của mức lạm phát nói trên vì công ty luật của bạn cần có sự tăng trưởng về nhân sự và phải xét tăng lương để giữ chân nhân tài nên chỉ riêng mức tăng chi phí tiền lương đã có thể lên đến 12% đến 15% mỗi năm.

Ngoài ra, khi công ty luật của bạn tăng trưởng thì phúc lợi dành cho nhân viên cũng phải tăng theo tương ứng, các chi phí văn phòng cũng phải tăng ví dụ như công ty luật của bạn đổi địa điểm văn phòng đến những nơi gần trung tâm thành phố hơn, phải mua sắm các phần mềm, ứng dụng phục vụ cho công việc quản trị tốn kém, chi phí cho việc phát triển kinh doanh, xây dựng thương hiệu, v.v… Như vậy, cho dù mỗi năm bạn có muốn hay không thì doanh thu của công ty luật của bạn của năm sau tối thiểu phải cao hơn năm trước ít nhất là từ 15% đến 20% mới có thể giữ cho thu nhập của các luật sư thành viên được bằng với năm cũ. Như vậy, nếu muốn có tăng trưởng thì công ty luật của bạn phải có doanh thu tối thiểu phải cao hơn 20%/năm.

Điều này có thể dễ dàng đạt được khi công ty luật của bạn mới đi vào hoạt động trong vài năm đầu sau khi thành lập vì mọi thứ đều bắt đầu từ con số 0 nên việc tăng trưởng từ 30% đến 40%/năm là chuyện khá bình thường. Tuy nhiên, khi bước vào giai đoạn 2 của sự phát triển thì việc có được sự tăng trưởng 30% đến 40%/năm là điều rất khó đạt được với hầu hết các công ty luật chứ không phải chỉ riêng gì công ty luật của bạn và do đó việc có doanh thu tăng từ 15% đến 20%/ năm là đã khó chứ nói gì đến mức tăng trưởng cao hơn con số đó.

Từ những lý do đó, công ty luật của bạn sẽ có khả năng bị rơi vào bẫy thu nhập trung bình, tức là công ty luật của bạn sẽ phải loay hoay với bài toán không thể gia tăng hay buộc phải giảm nhẹ thu nhập của luật sư thành viên để tạo đà tăng trưởng cho công ty luật của bạn hay phải bảo đảm thu nhập cho luật sư thành viên để rồi không thể tăng trưởng ở các mặt khác. Khuynh hướng chung hiện nay là các công ty luật sẽ cân đối giữa hai khuynh hướng này để một mặt làm vừa lòng các luật sư thành viên và mặt khác lại không để cho công ty luật bị suy thoái và nếu buộc phải làm như thế thì công ty luật sẽ cứ mãi loay hoay trong vòng xoáy đó và không tài nào thoát ra được để phát triển về phía trước.

Như vậy, để giải quyết bài toán khá nan giải đó, với tư cách là người điều hành công ty luật thì bạn sẽ phải làm gì? Câu trả lời đó là bạn phải sáp nhập, hợp nhất các công ty luật có cùng tầm nhìn, mục tiêu với nhau để giảm chi phí vận hành doanh nghiệp, tăng nguồn lực nhân sự để từ đó gia tăng doanh thu cho công ty luật và sẽ dẫn đến gia tăng thu nhập cho các luật sư thành viên cũng như công ty luật sẽ có ngân sách dồi dào dành cho huấn luyện và phát triển nguồn nhân lực.

Tuy nhiên, không phải lúc nào bạn muốn sáp nhập, hợp nhất các công ty luật thì cũng được, có rất nhiều yếu tố bạn cần phải có mới có được sự sáp nhập hay hợp nhất thành công, cho nên bạn không thể chỉ trông cậy duy nhất vào khả năng sáp nhập, hợp nhất. Bạn có thể xem thêm Phần Sáp nhập và hợp nhất các công ty luật ở Chương 8 của Quyển sách này để có thêm thông tin. Vậy thì còn có khả năng nội tại nào khác mà bạn có thể nghĩ đến không? Có bạn ạ, đấy chính là xây dựng cho công ty luật của bạn sao cho có sự khác biệt so với các công ty luật khác.

Vậy sự khác biệt đó là gì? đó có phải là việc công ty luật của bạn sẽ làm khác đi so với những gì mà các công ty luật khác đã và đang thực hiện. Ví dụ, bạn nhận thấy rằng đa số các công ty luật trên địa bàn nơi công ty luật của bạn đặt văn phòng đều cung cấp dịch vụ tranh tụng hình sự, dân sự và thực hiện các dịch vụ dân sự ví dụ như đất đai nên công ty luật của bạn cũng thực hiện theo xu hướng đó, như vậy tức là công ty luật của bạn đang làm theo số đông và cũng vì công ty luật của bạn đi sau các công ty luật khác nhiều năm nên khả năng cho sự phát triển đột phá sẽ khó khăn hơn nhiều vì mọi thứ công ty luật của bạn của bạn thực hiện đều cho thấy rằng công ty luật không thể nào vượt qua những công ty luật khác.

Hay bạn cũng sẽ nhận thấy rằng, có nhiều công ty luật khác cung cấp dịch vụ pháp lý có liên quan đến lĩnh vực ngân hàng, bất động sản, sở hữu trí tuệ, mua bán và sáp nhập và họ đã có sự thành công nhất định nào đó trong các lĩnh vực pháp luật đó nên bạn muốn đưa công ty luật của bạn tham gia vào trong khi các luật sư của công ty luật của bạn lại không có đủ kiến thức pháp luật, trình độ chuyên môn và kỹ năng hành nghề, không có khách hàng trong các lĩnh vực đó để cọ xát công việc nên không những không tạo ra được dấu ấn gì đáng kể mà lại luôn là công ty luật của bạn theo chân những công ty luật khác trong lĩnh vực pháp luật đó.

Cách mà bạn nên làm để tạo sự khác biệt của công ty luật của bạn là: (i) áp dụng công nghệ vào việc quản lý công ty luật để giảm bớt những nhân sự không cần thiết; (ii) lưu trữ tài liệu của khách hàng trên các tiện ích đám mây để giảm diện tích và giảm tiền thuê văn phòng; (iii) cung cấp các dịch vụ pháp lý nào đó mà ít có công ty luật nào chịu làm hay không có chuyên môn để làm ví dụ như thu hồi nợ, tư vấn thuế hay cung cấp dịch vụ ở những lĩnh vực pháp luật mà các công ty luật khác xem như không xứng để họ làm hay có phí dịch vụ pháp lý thấp ví dụ như lĩnh vực lao động và việc làm; (iv) thực hiện các dịch vụ pháp lý mới mà các công ty luật khác chưa bao giờ nghĩ tới ví dụ như huấn luyện tuân thủ pháp luật cho khách hàng doanh nghiệp hay cung cấp dịch vụ tư vấn pháp lý nội bộ (là việc cử luật sư của công ty luật của bạn đến làm việc tại văn phòng của khách hàng như là luật sư nội bộ của họ; (v) xây dựng các biểu mẫu hợp đồng, thỏa thuận để bán trên mạng; (vi) xây dựng các bộ câu hỏi và trả lời mẫu đối với các câu hỏi pháp luật phổ biến để bán cho khách hàng có nhu cầu; (vii) áp dụng các kỹ thuật trên internet để tìm kiếm khách hàng ví dụ như dịch vụ SEO, Admords, LinkedIn, Facebook, Instagram, Twitter, v.v…

Nếu những cách thức như trên được thực hiện một cách bài bản và thường xuyên thì nó sẽ giúp cho công ty luật của bạn giảm bớt chi phí nhân sự, tiền thuê văn phòng, chi phí in ấn đồng thời lại giúp gia tăng số lượng khách hàng và doanh thu tương ứng. Chỉ khi làm được như vậy thì bạn mới có hy vọng rằng công ty luật của bạn sẽ đạt được mức tăng trưởng cao, thoát ngưỡng thu nhập trung bình như đã trình bày ở trên.

7.2.10. Lập quỹ hưu trí tự nguyện

Khi quyết định nghỉ hưu thì bạn sẽ có thể gặp khó khăn khi không thể sang nhượng tài sản của công ty luật của bạn (bao gồm không chỉ các tài sản hữu hình mà còn cả các tài sản vô hình) hay phần vốn góp của bạn trong công ty luật của bạn cho những luật sư khác để có thêm một khoản thu nhập nào đó để dưỡng già hay nếu có sang nhượng được thì số tiền đó cũng không đáng là bao do những loại tài sản mà bạn muốn sang nhượng lại không có tính ổn định hay người mua không đủ điều kiện để nhận chuyển nhượng. Do đó, bạn sẽ có thể lo lắng cho tương lai của mình vì bạn vừa bị mất thu nhập hằng tháng từ công ty luật của bạn cũng như vừ không có lương hưu được quỹ hưu trí của Nhà nước chi trả vì bạn là thành viên góp vốn và không có giao kết hợp đồng lao động với công ty luật của bạn.

Vậy thì làm thế nào để bạn và những luật sư thành viên trong công ty luật của bạn cảm thấy yên tâm, toàn tâm toàn ý cho việc xây dựng, duy trì và phát triển công ty luật của bạn? Bên cạnh việc mua bảo hiểm nhân thọ cho các luật sư thành viên từ một công ty bảo hiểm nhân thọ có uy tín nào đó, một trong những cách khả thi khác là thiết lập một quỹ hưu trí tự nguyện ngay trong nội bộ của công ty luật của bạn. Hằng năm, công ty luật của bạn sẽ dành ra một tỷ lệ phần trăm hợp lý nào đó (từ 1% đến 2% chẳng hạn) trên tổng lợi nhận sau thuế của mình để lập quỹ hưu trí tự nguyện, tỷ lệ phần trăm này sẽ thay đổi từng năm tùy vào tình hình kinh doanh của công ty luật của bạn. Hằng tháng, quỹ này sẽ chi trả cho những luật sư thành viên nghỉ hưu một khoản tiền nào đó để giúp họ có thêm thu nhập và cũng cho họ thấy được sự tri ân của công ty luật của bạn dành cho sự đóng góp của họ đối với thành công chung của công ty luật của bạn. Việc làm này cũng giúp tạo sự gắn kết giữa các luật sư thành viên nghỉ hưu và các luật sư thành viên hiện tại của công ty luật của bạn, tạo nên sự tin tưởng, an tâm của các luật sư thành viên trẻ, giúp họ vững tin và sẽ gắn kết lâu dài với công ty luật của bạn.

Khi chi trả các khoản như thế, công ty luật của bạn cũng cần kiểm tra xem các khoản chi trả đó có được xem là thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân của các luật sư thành viên theo pháp luật về thuế thu nhập cá nhân tại thời điểm chi trả hay không, nếu có thì phải thông báo cho các luật sư thành viên biết và sẽ khấu trừ thuế trước khi chi trả cho họ cũng như cấp biên lai khấu trừ thuế để họ làm thủ tục quyết toán thuế thu nhập cá nhân của họ với cơ quan thuế sau đó.

7.2.11. Chuyển giao quyền lãnh đạo

Khi đã xây dựng được một đội ngũ nhân sự kế cận đáng tin cậy, lời khuyên vào lúc này là bạn nên dần dần chuyển giao một số công việc quản lý và công việc pháp lý của khách hàng quan trọng cho đội ngũ nhân sự kế cận để họ tập làm quen dần với công việc quản lý đầy thử thách. Song song với việc dần dần chuyển giao như thế, bạn cũng nên dành thời gian giám sát họ trong một khoảng thời gian hợp lý nào đó để kịp thời có những hướng dẫn, lời khuyên, điều chỉnh cần thiết trước khi bạn chính thức chuyển giao toàn bộ công việc của công ty luật của bạn cho họ. Thời gian chuyển giao một phần hoặc toàn bộ các công việc đó sẽ phụ thuộc vào tình hình phát triển thực tế của công ty luật của bạn tại thời điểm chuyển giao.

Bạn biết không, ở các nước Á Đông nói chung và Việt Nam nói riêng, việc chuyển giao quyền lãnh đạo trong doanh nghiệp thường sẽ gặp nhiều khó khăn hơn so với ở các nước phương Tây vì chúng ta chịu sự ảnh hưởng của tư tưởng cha truyền con nối và nỗi sợ mình bị mất tiếng nói, vị thế trong công ty luật của mình sau khi chuyển giao cho người khác. Do đó, chỉ khi nào bạn thoát ra được những suy nghĩ như thế thì công ty luật mới có thể phát triển đi lên và tránh trường hợp bị giảm tốc hay chựng lại do có người quản lý được chỉ định theo kiểu cha truyền con nối nhưng lại không có thực tài để quản lý điều hành một cách có hiệu quả công ty luật của bạn.

Việc chuyển giao quyền lãnh đạo cho đội ngũ nhân sự kế cận là việc làm tất yếu nếu bạn muốn công ty luật của bạn tiếp tục phát triển sau khi bạn nghỉ hưu. Tuy nhiên, không phải vì vậy mà bạn lại xem việc chuyển giao quyền lực là một lẽ đương nhiên, là trách nhiệm của các luật sư thành viên đi trước để hoàn toàn bỏ qua những đóng góp đáng trân trọng của họ sau khi họ nghỉ hưu. Để ghi nhận những đóng góp của họ, công ty luật của bạn nên có một số chính sách đặc biệt nào đó dành cho họ ví dụ như cấp cho họ các khoản trợ cấp tài chính định kỳ nào đó cho đến khi họ qua đời trừ khi họ không muốn nhận khoản trợ cấp đó. Bạn cũng nên quan tâm đến các sự kiện cá nhân của họ cũng như mời họ tham dự các buổi tiệc, sự kiện quan trọng của công ty luật của bạn, họ cũng được tham vấn ý kiến đối với một số vấn đề có liên quan đến hoạt động kinh doanh của công ty luật của bạn, được tham gia huấn luyện những luật sư trẻ trong công ty luật của bạn, tham gia xuất bản các loại sách nghiên cứu về chủ đề pháp luật dưới tên của công ty luật của bạn, v.v… Dẫu biết rằng những chính sách như thế sẽ tạo thêm gánh nặng tài chính cho công ty luật của bạn nhưng trong chừng mực nào đó thì nó sẽ giúp tạo ra sợi dây nối kết sự đoàn kết những thế hệ luật sư thành viên với nhau.

Bài viết này của tôi được viết chủ yếu dựa vào những kiến thức pháp luật bao quát mà tôi đã được học ở trường đại học cũng như những kinh nghiệm hành nghề luật sư chuyên sâu của tôi trong gần 25 năm qua. Nếu bạn thấy rằng những thông tin chia sẻ của tôi ở trên là hữu ích cho việc theo đuổi đam mê với nghề luật sư của bạn, xin hãy ủng hộ tôi bằng một cú click chuột vào website này nhé www.phuoc-partner.com. Cám ơn bạn rất nhiều và chúc bạn thành công chinh phục nghề luật sư của mình. Xin chào bạn.