Kỹ thuật đánh bè piano

1690

Nguyễn Hữu Phước biên soạn dựa trên kinh nghiệm học piano của mình

Tương tự như hát bè, đánh bè trong piano cũng bao gồm 2 loại đó là đánh bè hòa âm và đánh bè phức điệu.

Đánh bè hòa âm là việc đánh giai điệu làm sao cho giai điệu được dầy lên (tương tự như có nhiều người đang hát cùng một lúc, mỗi ngưởi phụ trách 1 bè) và thường được sử dụng trong phần điệp khúc cao trào. Có thể đánh bè quãng 3, 4, 5, 6 hay quãng 8, trong đó bè quãng 3 thường được sử dụng hơn vì nó gần với nốt giai điệu nên sẽ thuận lợi cho thế tay và dễ hay hơn vì giúp phân biệt được điệu thức trưởng và điệu thức thứ, kế đến là bè quãng 8 vì nó dễ chơi với tác dụng chính là làm cho giai điệu dày lên dù không có hòa âm vì nốt giai bè và nốt giai điệu giống nhau, chỉ cách nhau 1 quãng 8. Lưu ý là nốt bè trong đánh bè phải nằm phía bên tay trái của nốt giai điệu thì mới làm nổi bật được giai điệu. Cũng có thể cùng một lúc tay phải sử dụng chồng âm nhiều bè (2, 3 hoặc 4 bè) nhưng thông thường là 2 bè. Không nhất thiết phải giữ một loại bè ví dụ bè quãng 3, quãng 5 hay quãng 8 mà có thể sử dụng nhiều loại bè trong đoạn nhạc được bè, tùy vào thế tay thuận lợi như thế nào tại từng thời điểm. Lưu ý, nên tránh bè quãng 2 và quãng 7 vì đây là những quãng nghịch, khó nghe và không có hòa âm. Lưu ý là bè quãng 6 bắt nguồn từ bè quãng 3 mà ra (khi bè quãng 3 mà có thang âm cao quá thì phải hạ xuống một quãng 8 để trở thành bè quãng 6), trong khi đó bè quãng 4 bắt nguồn từ bè quãng 5 mà ra, khi nốt bè quãng 5 có thang âm cao quá thì phải hạ xuống 1 quãng 8 ra bè quãng 4). Khi bè, chú ý là ở các phách mạnh và phách mạnh vừa thì nốt bè phải nằm ở các nốt có trong hợp âm tại ô nhịp đó, còn ở các phách yếu khi giai điệu chỉ lướt qua thì có thể bè ở các phách khác của quãng 3, 4, 5, 6 và 8 (miễn là nằm trong các âm giai của hợp âm chủ của ca khúc). Lưu ý: do bè phải tuân theo hợp âm tại từng ô nhịp nên có một số trường hợp không thể luôn luôn giữ bè thấp hơn 1 quãng 3 hay 1 quãng 5 được. Ví dụ: vòng hợp âm Am, Dm, G. Giai điệu chính: | A E | F E | D. Kỹ thuật hát bè quãng 3 sẽ là | C G | A G | F. A được bè bằng C (nằm trong 3 nốt hợp âm của Am) và E được bè bằng G (dù không nằm trong 2 nốt của Am nhưng lại nằm trong âm giai Am và lại nằm ở phách yếu nên vẫn được); F được bè bằng A (nằm trong hợp âm 3 nốt của Dm) và E được bè bằng G (dù không nằm trong 3 nốt của Dm nhưng lại nằm trong âm giai của Am và nằm ở phách yếu nên vẫn chấp nhận được). Như thế vấn đề nảy sinh còn lại ở F, nốt này không phù hợp với vòng hợp âm, vì G bao gồm các nốt G, B, D. Nên ta buộc phải đẩy F lên hoặc xuống, cách tốt nhất là về G thay vì về E vì E cách D chỉ 1 quãng 2 đúng sẽ không hay.

Đánh bè phức điệu thì không đánh cùng lúc với giai điệu mà thường được đánh đuổi ngay sau giai điệu ngay tại khu vực của giai điệu vừa đánh nhưng ở các quãng khác với giai điệu (tương tự như phần bè hòa âm ở trên) với chức năng như là nối các câu giai điệu lại với nhau hay đánh cách giai điệu vừa đánh 1-2 quảng 8 với chức năng như là lót câu. Khi đánh bè phức điệu thì nốt bè không cần phải luôn luôn nắm phía bên tay trái của nốt giai điệu vì vảo thời điểm đó không có nốt giai điệu nên bè có thể ở bất kỳ đâu.

Kỹ thuật bè cũng có thể được sử dụng lúc chơi riêng ra để làm đoạn Intro, giang tấu, hay kết tạo ra một giai điệu giống với giai điệu ca khúc nhưng được chơi ở các quãng khác.