-Advertisment-
27 C
Ho Chi Minh City
Trang ChủÂm NhạcKỹ thuật sáng tác bài hát (Phần 1 - mẹo tìm và...

Kỹ thuật sáng tác bài hát (Phần 1 – mẹo tìm và phát triển Motif)

- Advertisement -
  • Sáng tác bản nhạc tức là người nhạc sĩ tạo ra một giai điệu nào đó rồi phát triển giai điệu đó. Vậy giai điệu là gì? Giai điệu có thể được hiểu một cách nôm na là sự tập hợp của một số nốt mà sẽ lần lược xuất hiện liên tiếp nhau. Giai điệu trong tiếng Anh được gọi là Melody hay Tune, Voice, Line. Giai điệu (Melody)gồm 3 thành phần chính đó là: Tiết tấu (Rhythm), Cao độ (Pitch)Cường độ (Dynamic).
  • Trong Tiết tấu (Rhythm) thì gồm có thứ nhất là Motif hay còn được gọi là Motive (tiếng Việt được gọi là Mô-Típ hay đoạn nhạc khởi ý), thứ hai làPhrase (Câu nhạc), thứ ba làSection (Đoạn nhạc, hay còn gọi là Khúc nhạc hay Nhạc khúc). Trong đó, Mô-Típ được xem là thành phần nhỏ nhất nhưng lại là thành phần quan trọng nhất, nhiều Mô-Típ kết hợp lại với nhau rồi kết hợp tiếp với một số thành phần khác sẽ tạo thành một câu nhạc, nhiều câu nhạc kết hợp lại với nhau sẽ tạo thành một đoạn nhạc và sau cùng nhiều đoạn nhạc kết hợp lại với nhau sẽ tạo ra một bản nhạc hoàn chỉnh.
  • Một bản nhạc thường có 1 đoạn (A), 2 đoạn (A, B) hay 3 đoạn (A, B, Á). Mỗi đoạn sẽ có vài câu và các câu đó lại nối kết với nhau để tạo ra một đoạn. Có một số bản nhạc lại có tới 4 đoạn (A, B, C, Á) trong đó C là đoạn cầu nối (ví dụ như bài Và Con Tim đã vui trở lại của Đức Huy có đoạn cầu nối (… nếu tôi phải đi qua vực sâu tối, tôi sẽ không sợ hải gì, vì người ở gần bên tôi mãi…).
  • Trình tự biểu diễn một bản nhạc phổ thông ở Việt Nam thường có kết cấu với sự tham gia của 5 thành phần chính: Đoạn dạo đầu (Intro), Trình bày (Presentation), Cầu nối (Episode) hoặc dạo giữa hay còn gọi là Giang tấu (Interlude), Tái hiện (Reprodution), và Kết (Ending). Cũng có trường hợp đoạn dạo đầu lại được dẫn bằng cách để ca sĩ nói dẫn hay đọc thơ.
  • Mô-Típ là một nét nhạc ngắn cô đọng, điển hình và độc đáo và thường nằm ở ngay đầu của bản nhạc, có thể chỉ là một vài nốt trong ½, 1 hoặc 2 ô nhịp hay dài nhất cũng chỉ đến tối đa là 4 ô nhịp nhưng Mô-Típ phải có ít nhất 1 phách mạnh. Mô-Típ tạo ra ý tưởng chủ đạo cho bản nhạc hoặc thể hiện được tính chất hay tính cách đặc trưng của bản nhạc. Có hai loại Mô-Típ đó là Mô-Típ giai điệu và Mô-Típ tiết nhịp. Trong khi Mô-Típ giai điệu tập trung vào chất lượng của quãng và đường cong của giai điệu để làm cơ sở phát triển tạo thành bản nhạc thì Mô-Típ tiết nhịp lại tập trung vào mẫu tiết điệu. Khi một mẫu tiết điệu được lặp lại thì nó sẽ trở thành Mô-Típ tiết nhịp. Mô-Típ có thể là dài hoặc ngắn, đơn giản hay phức tạp.
  • Vậy thì làm sao mà có thể tìm được Mô-Típ của bản nhạc? dễ thôi bạn ạ, Mô-Típ thường nằm ở ngay đầu của đoạn phân khúc A của bản nhạc. Từ một Mô-Típ ngắn gọn đó, tác giả bản nhạc sẽ phát triển nó lên bằng nhiều cách khác nhau. Lưu ý, để cho phần Mô-Típ và phần Mô-Típ phát triển có thể hòa quyện liền lạc với nhau thì phần Mô-Típ phát triển phải có đầy đủ thành phần của Mô-Típ chính hay có thể chỉ là một phần của Mô-Típ chính trong đó.
  • Nói chung, sau khi đã tìm ra được Mô-Típ chính rồi thì bạn cần biết Mô-Típ được phân loại như thế nào để từ đó biết cách sử dụng đúng nơi, đúng lúc bạn nhé. Theo đó:
  • Lặp lại nguyên si – đó là lặp lại Mô-Típ cùng bậc với Mô-Típ chính;
  • Mô phỏng nghiêm khắc Mô-Típ chính – tức là lặp lại Mô-Típ chính nhưng ở bậc cao hơn hay thấp hơn so với Mô-Típ chính;
  • Mô phỏng tự do Mô-Típ chính – tức là lặp lại Mô-Típ chính nhưng ở các quãng khác so với Mô-Típ chính;
  • Tách Mô-Típ chính thành mảnh – tức là tách Mô-Típ chính ra thành từng mảnh rồi sử dụng các mảnh đó để tạo thêm các câu nhạc kế tiếp của từng mảnh;
  • Biến tấu Mở dài Mô-Típ – tức là thêm các chất liệu tiết tấu mới hay sử dụng các mảnh của Mô-Típ chính hoặc lặp lại một mảnh nào đó của Mô-Típ chính;
  • Lộn ngược Mô-Típ chính – tức là lộn ngược Mô-Típ chính đi nhưng không phải là đảo quãng;
  • Thay đổi tiết nhịp của Mô-Típ chính – tức là bằng cách thay đổi trường độ (ngắn hoặc dài hơn) một vài nốt trong Mô-Típ chính;
  • Thêm nốt hoa mỹ vào Mô-Típ chính – tức là thêm các nốt hoa mỹ vào trong Mô-Típ chính nhưng độ dài của Mô-Típ chính vẫn sẽ không thay đổi;
  • Làm chậm lại trường độ của Mô-Típ chính – tức là làm chậm lại thời gian của Mô-Típ chính hay chỉ là một mảnh của Mô-Típ chính;
  • Tăng trường độ của Mô-Típ chính – tức là tăng thời gian của Mô-Típ chính hay chỉ là tăng thời gian một mảnh nào đó của Mô-Típ chính;
  • Đảo thứ tự mảnh – tức là đảo thứ tự các mảnh của Mô-Típ chính;
  • Mở rộng Mô-Típ chính – tức là làm dài Mô-Típ chính ra bằng cách chèn các chất liệu mới vào giữa Mô-Típ chính;
  • Thu ngắn Mô-Típ chính –  tức là cắt bỏ đi một vài mảnh của Mô-Típ chính;
  • Bớt nốt trong Mô-Típ chính – tức là bớt đi một số nốt nào đó có trong Mô-Típ chính nhưng độ dài của Mô-Típ chính vẫn không thay đổi; và
  • Đảo ảnh (soi gương) – tức là viết lại Mô-Típ chính nhưng sẽ ngược lại từ cuối ra đầu.
  • Câu nhạc có độ dài từ 2, 3, 4, 8, 16, 32.. ô nhịp) và các câu nhạc có thể có độ dài bằng nhau hay chỉ gần giống nhau. Còn các đoạn nhạc thì đôi lúc có khác nhau về Mô-Típ và câu nhạc ví dụ như Giang tấu, đoạn dạo đầu, đoạn điệp khúc.
  • Khi sáng tác một bản nhạc nào đó thì bạn nên làm sao cho các nốt giai điệu có đi lên và có đi xuống theo sơ đồ hình Sin để giai điệu có lúc trầm lúc bổng dễ đi vào lòng người. Trong giai điệu cũng như hòa điệu, nếu giai điệu có nhảy quãng thì cũng chỉ nhảy tối đa một quãng tám. Các quãng tăng và quãng giảm của giai điệu thường rất khó hát. Dòng nhạc nào mà có các quãng hai tăng và 4 tăng là những quãng thường bị cấm sử dụng vì không có hòa âm.
  • Trong một đoạn nào đó của bản nhạc thì tiết tấu của giai điệu không nên lặp lại quá 2 lần, sau 2 lần thì nên thay đổi tiết tấu trên cơ sở giảm bớt hay phát triển thêm nốt tiết tấu của 2 lần trước đó để không bị lặp lại gây nhàm chán rồi sau đó thì bạn có thể quay trở lại với tiết tấu ban đầu nếu muốn.

    Bài viết này của tôi được viết trên cơ sở dựa vào những kiến thức âm nhạc mà tôi đã được học cũng như những kinh nghiệm tập chơi đàn piano trong nhiều năm qua. Nếu bạn thấy những thông tin chia sẻ của tôi ở trên là hữu ích cho việc học đàn piano của bạn, xin ửng hộ tôi bằng một cú click chuột vào website này nhé www.phuoc-partner.com. Cám ơn bạn rất nhiều và chúc bạn thành công chinh phục loại nhạc cụ khó tính này nhé. Xin chào bạn.
- Advertisement -
RELATED ARTICLES
- Advertisment -

Most Popular

Recent Comments