-Advertisment-spot_img
28 C
Ho Chi Minh City
Trang ChủÂm NhạcThị tấu hay học thuộc lòng bản nhạc piano và 10 mẹo...

Thị tấu hay học thuộc lòng bản nhạc piano và 10 mẹo nhớ nhanh

spot_img

Khi nhìn vào các bản nhạc phổ cho đàn piano, bạn sẽ dễ dàng nhận thấy các bản nhạc loại này luôn có hai khóa nhạc là khóa Sol (dành cho giai điệu bên tay phải) và khóa Fa (dành cho phần mẫu âm hình đệm bên tay trái) thay vì chỉ có một khóa Sol (chỉ dành cho giai điệu) thường được trình bày ở các bản nhạc trong các sách nhạc được bày bán ở các hiệu sách hoặc trên mạng cho nên các bản nhạc được viết cho đàn piano thường rất dài, từ 4 đến 5 trang giấy trở lên.

Với một khối lượng thông tin về kỹ thuật piano và giai điệu nhiều như vậy trong một bản nhạc, nếu bạn chỉ tập trung vào phần kỹ thuật thị tấu nhằm đạt được kỹ năng phản xạ nhanh khi đọc và chơi bản nhạc để có thể chơi được các tiết tấu nhanh và linh hoạt cũng như có độ chính xác cao thì vẫn chưa đủ vì khi làm như vậy bạn sẽ bị phụ thuộc vào bản nhạc, lúc nào cũng phải nhìn vào bản nhạc để chơi và vô hình trung nó tạo ra sự bất tiện cho bạn.

Ví dụ:

  • Nếu bản nhạc có nhiều trang, khi bạn đang nhìn vào bản nhạc để chơi thì không thể để hết các trang nhạc trên giá đàn vì chắc chắn là sẽ thiếu chỗ còn nếu muốn lật trang thì bạn phải nhờ người khác ngồi kế bên giúp (với điều kiện là người đó biết là bạn đang chơi tới đâu để mà lật trang), và nếu như bạn tự lật trang thì có khi lại không kịp lật để đệm hay khi bạn chơi các giai điệu có tiết tấu nhanh hoặc nhiều khi vì gấp gáp, bạn có thể làm rơi các trang nhạc rồi dẫn đến hậu quả là bạn phải dừng chơi giữa chừng để lấy lại các trang nhạc bị rơi;
  • Đi đâu mà muốn chơi những bản nhạc mà bạn yêu thích thì bạn phải mang theo vì nếu không thì bạn sẽ không thể nhớ hết nội dung của bản nhạc để chơi trọn vẹn được;
  • Khi tập trung nhìn vào bản nhạc thì bạn sẽ không có đủ thời gian để nhìn vào bàn phím để quan sát các ngón tay của bạn đang di chuyển để điều chỉnh âm lượng lớn nhỏ sao cho phù hợp với sắc thái, tính chất của bản nhạc;
  • Khi buộc phải nhìn vào bản nhạc, bạn sẽ bị chậm khi đọc và dịch các nốt ra trong đầu để chúng trở thành những gì mà bạn đang chơi bằng hai tay của mình;
  • Nếu bạn cần mở mắt để có thể tiếp nhận một lượng lớn thông tin đi vào não của bạn và phải lập tức diễn dịch chúng theo nhiều cách phức tạp ngay lập tức thì bạn sẽ không thể nhắm mắt để phiêu theo đường đi của giai điệu và tiết tấu của bản nhạc; và
  • Khi buộc phải nhìn vào bản nhạc khi chơi, nếu vì một lý do nào đó mà bạn chơi bị sai thì cũng khó có thể ứng tấu nhanh để tìm cách quay trở lại ngay đoạn nhạc chơi đúng ở phần ngay trước đó của bản nhạc trong thời gian nhanh nhất có thể và như thế sẽ làm gián đoạn bản nhạc đang chơi.

Tuy nhiên, điểm bất lợi chính của việc học thuộc lòng đó chính là não của bạn, đặc biệt là của những người lớn tuổi đã chứa quá nhiều thông tin về đời sống hàng ngày rồi, không tài nào có thể chứa được thêm nhiều thông tin nữa và do đó bạn thường chỉ nhớ được tối đa vài chục bản nhạc hoặc có thể là trong khi bạn cố nhớ cho được các bản nhạc mà bạn mới tập thì các bản nhạc cũ mà bạn đã chơi thuần thục lâu ngày lại dần bị quên. Bên cạnh đó, nếu học chọn cách học thuộc lòng thì bạn sẽ có khuynh hướng không muốn thị tấu nữa và do đó kỹ năng thị tấu của bạn sẽ dần kém đi theo thời gian và khi gặp các bản nhạc mới bạn sẽ gặp khó khăn để làm quen.

Từ những thuận lợi và bất lợi ở trên, nếu bạn chọn học thuộc lòng bản nhạc thì nên biết rằng học thuộc lòng bản nhạc sẽ giúp bạn nhìn được hai tay và kiểm soát các ngón tay của bạn sao cho chúng có thể đứng thẳng trên phím đàn cũng như giúp bạn tránh được sự phân tâm giữa bản nhạc và phím đàn, nó cũng giúp bạn khi bạn cần quay video hay khi chơi đàn piano ở đâu đó.

Bên cạnh đó, mặc dù việc luyện tập kỹ năng thị tấu là hết sức cần thiết để xử lý các bản nhạc mới, bạn cũng cần học qua các bước để có thể học thuộc lòng cả một bản nhạc trong thời gian nhanh nhất có thể. Các bước thông thường cho quá trình học thuộc lòng một bản nhạc sẽ tuần tự như sau:

  • Trước tiên, bạn cần làm quen với bản nhạc qua việc học thuộc lòng giai điệu của bản nhạc (do tay phải đảm nhận). Ban đầu, bạn nên chọn các bản nhạc nổi tiếng mà bạn đã biết hoặc thuộc lòng một phần nào đó của giai điệu. Bằng việc mở bản nhạc đó trên Youtube, MP3, v.v… để bạn xem và nghe đi nghe lại nhiều lần cũng như đọc qua ca từ nếu bản nhạc có lời để hiểu rõ hơn về ý nghĩa của từng câu, đoạn nhạc, hiểu được cách xây dựng, phát triển và chốt lại nội dung ca từ của tác giả bản nhạc;
  • Thứ hai, bạn nên xem tác giả bản nhạc đã soạn các mẫu âm hình đệm cho bản nhạc theo tiết điệu gì để từ đó bạn có thể biết được một cách khái quát các mẫu âm hình đệm tiêu biểu của tiết điệu đó cho phần mẫu âm hình đệm bên tay trái của bạn;
  • Thứ ba, bạn cần biết một ít kiến thức về nhạc lý và hòa âm để có thể tìm hiểu về cách hình thành và phát triển giai điệu của tác giả bản nhạc để rồi từ đó biết được vòng hợp âm mà tác giả bản nhạc đã sử dụng cũng như tìm hiểu các mẫu âm hình đệm tiêu biểu của chúng (bao gồm các mẫu âm hình đệm hẹp từ quãng năm đến quãng tám), các mẫu âm hình đệm rộng (hơn một quãng tám) để ghi nhớ cho bên phần mẫu âm hình đệm bên tay trái. Bên cạnh đó, do phải tạo đường đi âm Bass của các hợp âm sao cho liền lạc nên bạn cũng cần nhớ các hợp âm đảo và các mẫu âm hình đệm tiêu biểu của chúng;
  • Thứ tư, trong một bản nhạc thường sẽ có ba đoạn nhạc được tác giả đưa vào dựa vào mà sự mô phỏng giai điệu và tiết tấu của bản nhạc đó chính là Đoạn dạo đầu, Giang tấu, Đoạn Kết (xin xem thêm ở Phần hướng dẫn cách soạn Đoạn dạo đầu, Giang tấu, Đoạn Kết) và bạn cần biết chúng nằm ở đâu trong bản nhạc để ghi nhớ chúng;
  • Thứ năm, trong một bản nhạc thì ngoài phần giai điệu bên tay phải và phần mẫu âm hình đệm chính bên tay trái còn có thêm phần tô điểm tức là các phần thêm vào của tác giả bản nhạc và nằm rải rác ở nhiều vị trí khác nhau trong bản nhạc (ví dụ như các câu dẫn, nối, chèn, lót, kiệu, v.v…) nhằm hỗ trợ, nâng cao vai trò và làm đẹp cho giai điệu, nối kết các câu, các đoạn lại với nhau sao cho liền lạc. Do đó, bạn cần biết chúng nằm ở đâu trong bản nhạc để không chỉ học thuộc lòng chúng mà còn biết chơi chúng mạnh hay nhẹ sao cho phù hợp với vai trò và công năng của chúng trong bản nhạc (âm lượng của phần tô điểm, sắc thái thường phải nhỏ hơn âm lượng của giai điệu để giúp làm nổi bật giai điệu); và
  • Thứ sáu, bạn phải tính toán và thu xếp các ngón tay ở các mẫu âm hình đệm ở tay trái và phần giai điệu ở tay phải của bạn sao cho hợp lý và thuận tiện cho bạn nhất và cố gắng ghi nhớ chúng. Xin tham khảo thêm về cách xếp ngón tay hiệu quả trên phím đàn piano.

Bên cạnh các bước ở trên, bạn cũng cần biết đến mười mẹo bên dưới để có thể học thuộc lòng bản nhạc nhanh nhất:

  • Mẹo thứ nhất, bạn cần tập trung vào việc luyện tập bằng cách tìm kiếm một nơi yên tỉnh nào đó, không bị tiếng ồn để tận dụng tối đa sức tập trung của bạn. Bạn chỉ cần bỏ ra từ 30 phút đến 60 phút cho việc tập chơi đàn mỗi ngày thì đã là hợp lý rồi nhưng bạn cần thật sự tập trung;
  • Mẹo thứ hai, bạn nên đọc qua ca từ của bản nhạc nếu bản nhạc có lời để hiểu rõ hơn về ý nghĩa của chúng. Đối với các bản nhạc từ thập niên 1990 trở về trước, các tác giả bản nhạc thường chú trọng đến ý nghĩa của ca từ, ca từ được xem như là một câu chuyện kể được các tác giả bản nhạc dẫn dắt bằng âm nhạc cho nên nếu bạn có thể hiểu được nội dung của bản nhạc thì nó sẽ ngấm vào trong não của bạn rất nhanh và vì thế bạn sẽ nhớ chúng rất lâu;
  • Mẹo thứ ba, bạn nên chia nhỏ bản nhạc ra thành các đoạn phiên khúc A1, đoạn phiên khúc A2, đoạn điệp khúc B (đoạn cao trào) rồi lại chia nhỏ các đoạn phiên khúc này thành từng câu. Nếu câu nào quá dài thì bạn sẽ chia câu đó ra thành các chi câu. Trong các chi câu, bạn cũng nên phân chia chúng ra thành các cụm nhỏ, thông thường mỗi cụm nhỏ như vậy sẽ có trường độ khoảng nửa ô nhịp, một ô nhịp hoặc thậm chí là nhiều hơn thế tuỳ theo bản nhạc hoặc theo kinh nghiệm của bạn. Bạn sẽ chơi từng đoạn nhỏ như thế cho đến khi thành thục rồi ráp từng chi câu lại thành câu, ráp các câu lại thành đoạn và ráp các đoạn lại thành một bản nhạc hoàn chỉnh. Việc chơi từng đoạn nhỏ của bản nhạc sẽ giúp bạn tự tin hơn khi chơi ở bất kỳ đoạn nào vào bất kỳ thời điểm nào và như vậy bản nhạc của bạn sẽ trở lên phong phú hơn vì tính đa đạng của nó. Bên cạnh đó, việc chơi từng đoạn nhỏ cũng sẽ giúp bạn bắt kịp được nhịp độ và tiết tấu của bản nhạc tốt hơn, dễ làm cho bạn tập trung hơn và do đó bạn chơi sẽ ít bị sai hơn;
  • Mẹo thứ tư, bạn cần chơi từng đoạn nhạc với tốc độ thật chậm, sau khi đã thuần thục từng đoạn thì nối từng đoạn đó lại với nhau rồi từ từ tăng dần tốc độ cho đến khi đạt được tốt độ cần thiết theo ý đồ của tác giả bản nhạc. Nếu được, bạn nên quay video bản nhạc mà bạn đã tập và nghe đi nghe lại để giúp bạn có thể phân tích những phần khó học nhất để tìm cách khắc phục lỗi;
  • Mẹo thứ năm, khi gặp một đoạn nhạc nào đó mà khó, bạn không nên cố gắng tập luyện cho đến khi thành thục vì bộ não của bạn thật sự đã bị bão hòa, và dù bạn có cố gắng đến đâu đi chăng nữa thì cũng khó có thể hoàn thành bản nhạc đó được do bộ não của bạn không thể tiếp nhận và ghi nhớ thêm bất kỳ thông tin nào khác cho nên bạn cần giải lao trong khoảng từ 10 đến 15 phút hoặc bạn có thể chuyển sang tập một đoạn nhạc nào khác của bản nhạc để cho não của bạn có thời gian nghỉ ngơi, tự sắp xếp lại và ghi nhớ lại các thông tin mà nó đã tiếp nhận trước khi bạn quay trở lại để tiếp tục tập đoạn đó một lần nữa;
  • Mẹo thứ sáu, khi đang chơi mà bạn phải ngưng lại giữa chừng vì quên, bạn cần tìm cho ra chỗ bị ngưng đó, bạn sẽ dừng chơi và bắt đầu thử đoán xem bạn có thể nhận ra thêm được các nốt có trong một vài ô nhịp nữa hay không và cố gắng ghi nhớ chúng cho các lần tập sau;
  • Mẹo thứ bảy, khi bạn đang chơi một cụm nốt nào đó của bản nhạc thì bạn cần đảo mắt nhanh qua phía bên phải của cụm nốt đó để nhìn cho được một vài nốt đầu của cụm nốt kế tiếp để từ đó gửi thông tin mà bạn đã thấy về não của bạn để nó có đủ thời gian hợp lý sắp xếp các ngón tay của bạn sao cho phù hợp với thế tay, nốt, cách xếp ngón hiệu quả nhất để chơi cụm nốt kế tiếp. Nếu không làm như thế và rồi khi bạn di chuyển đến cụm nốt kế tiếp thì não của bạn sẽ không thể xử lý kịp vì phải xử lý một khối lượng thông tin quá lớn chỉ trong một thời gian quá ngắn và điều này sẽ làm cho bạn mắc bị mắc lỗi hoài, chậm cải thiện;
  • Mẹo thứ tám, bạn cần tập và ghi nhớ các tiết tấu, mô-típ thông dụng mà thường được các tác giả bản nhạc sử dụng khi soạn nhạc để khi bạn gặp các nốt của các tiết tấu đó thì bạn có thể kịp thời xử lý chúng một cách nhanh, gọn và chính xác;
  • Mẹo thứ chín, việc tập chép tay bản nhạc ra giấy có sẳn cũng là một cách để bạn có thể nhớ các nốt có trong bản nhạc. Bạn hãy chọn cho mình một bản nhạc yêu thích nào đó rồi ngồi viết tay lại bản nhạc đó với sự trình bày chi tiết và rõ ràng hết mức trong khả năng của bạn. Khi làm được như vậy, não của bạn sẽ tự động ghi lại những hoạt động của đôi tay và từ đó giúp bạn ghi nhớ sâu được những gì mà đôi tay của bạn đã thực hiện; và
  • Mẹo thứ mười, không có gì khác hơn là bạn phải tập chơi đàn piano thật nhiều mỗi ngày trong một thời gian dài. Trong khoảng thời gian đó, não của bạn sẽ có điều kiện luyện tập đều đặn và thường xuyên để tạo ra cho bạn một sự phản xạ tốt đối với việc đọc bản nhạc được nhanh và thoải mái hơn khi chơi. Do đó, bạn cần dành nhiều thời gian và công sức, nên để cho bị phạm lỗi, chán nản, tuyệt vọng, mất phương hướng để rồi sau đó bạn sẽ nhận được những quả ngọt cho mình trong suốt cuộc đời còn lại của mình.

Tóm lại, khi chơi đàn piano thì bước đầu tiên là bạn nên tập kỹ thuật thị tấu trước. Khi đã dần quen với bản nhạc, bạn sẽ chuyển qua bước thứ hai đó là tập thuộc lòng bản nhạc theo các cách thức và mẹo ở trên. Tuy nhiên, khi đang chơi mà bạn quên một nốt nào đó thì bạn vẫn có thể quay trở lại thị tấu để nhìn vào bản nhạc và tìm xem nốt đó nằm ở đâu để tập lại cho nhớ. Khi đã thuộc lòng được bản nhạc thì bạn sẽ chuyển sang bước thứ ba đó là tập nhắm mắt khi chơi đàn tương tự như phong cách trình diễn của các nghệ sĩ piano chuyên nghiệp để có thể cảm nhận được âm nhạc của bản nhạc bằng thính giác giúp bạn có được cảm giác với giai điệu cũng như có thể giúp bạn diễn đạt sắc thái của bản nhạc một cách sâu sắc nhất để truyền cảm đến người nghe. Bạn nên xem cả ba bước ở trên như là những kỹ năng theo mức độ từ thấp đến cao và có bổ sung qua lại cho nhau mà bạn cần được học và tập luyện thường xuyên cho đến khi thành thục.

Bài viết này của tôi được viết trên cơ sở dựa vào những kiến thức âm nhạc mà tôi đã được học cũng như những kinh nghiệm tập chơi đàn piano trong nhiều năm qua. Nếu bạn thấy những thông tin chia sẻ của tôi ở trên là hữu ích cho việc học đàn piano của bạn, xin hãy ủng hộ tôi bằng một cú click chuột vào website này nhé www.phuoc-partner.com. Cám ơn bạn rất nhiều và chúc bạn thành công chinh phục loại nhạc cụ khó tính này nhé. Xin chào bạn.

spot_img
RELATED ARTICLES
- Advertisment -spot_img
spot_img

Most Popular

Recent Comments