-Advertisment-spot_img
27 C
Ho Chi Minh City
Trang ChủÂm NhạcCách chơi đoạn dạo đầu (Intro) của bản nhạc

Cách chơi đoạn dạo đầu (Intro) của bản nhạc

spot_img

Trước khi đệm piano cho một bản nhạc nào đó, bạn thường thấy rằng trước đó có một đoạn nhạc mở đầu mà còn được gọi là đoạn dạo đầu.  Đoạn dạo đầu này ngoài nhiệm vụ chính là làm cho bản nhạc được hoàn chỉnh qua việc giúp tăng hiệu ứng và tạo điểm nhấn cho bản nhạc, nó còn giúp dẫn dắt người nghe đến với phần cao trào của bản nhạc, cũng như giúp xác định được âm giai của bản nhạc để người hát có thời gian chuẩn bị để vào bài nhạc đúng tông (giọng) cũng như tạo ấn tượng cho người nghe về bản nhạc sắp được họ thể hiện.  Thực ra, soạn đoạn dạo đầu cho một bản nhạc không khó, chỉ cần bạn nắm được một vài mẹo cơ bản được trình bày dưới đây là bạn đã có thể tự tạo cho mình một đoạn dạo đầu đơn giản.

Để tạo đoạn dạo đầu cho một bản nhạc, nó đòi hỏi bạn phải học cách sử dụng kỹ thuật ngón tay nhuần nhuyễn, kết hợp giữa đệm rải và chơi giai điệu, nắm vững được các hợp âm, tiết tấu, âm giai, ý tưởng phát họa, trí tưởng tượng, và cần có tầm nhìn và sự hiểu biết về nội dung của bản nhạc, tránh trường hợp đoạn dạo đầu được soạn một đường mà ca từ của bài hát thì lại đi một nẻo…

Dù biết rằng đoạn dạo đầu đơn thuần chỉ là câu mở đầu với mục đích chính là dẫn dắt người hát đi vào bản nhạc được mượt mà hơn, nhưng mỗi người lại có một sự cảm nhận và phong cách riêng cho nên mỗi người sẽ tự nghĩ ra cho mình một đoạn dạo đầu độc đáo dành cho bản nhạc của mình. Lúc đầu, trong đầu bạn có thể chưa định hình được về nhiều sự kết hợp khác nhau để tạo ra đoạn dạo đầu mà bạn soạn có nhiều màu sắc nhưng nếu bạn kiên trì thực hành nhiều lần thì chắc chắn bạn sẽ làm được.

  1. Cách soạn đoạn dạo đầu

Có nhiều cách từ đơn giản đến phức tạp để soạn một đoạn dạo đầu. Thật ra, không có bất kỳ quy tắc chính thức nào về độ dài của một đoạn dạo đầu, mà nó sẽ tùy thuộc vào cảm hứng của người soạn. Tuy nhiên, đoạn dạo đầu thường có số ô nhịp phải chẳn từ 4 ô nhịp trở lên, ví dụ: 4, 6, 8, 12, 16, 32 ô nhịp. Tuy nhiên, bạn cần lưu ý rằng đoạn dạo đầu thường sẽ ngắn hơn hoặc nhiều lắm là chỉ bằng với độ dài của đoạn giang tấu.

Có 3 cách chính để soạn đoạn Intro như sau:

  1. Đánh đúng nhịp (phổ biến nhất), bao gồm:
    1. Bạn chỉ chơi qua một lượt hợp âm chủ của bản nhạc rồi ngay sau đó vào thẳng giai điệu của bản nhạc. Mặc dù cách dạo đầu như vậy chưa tạo ấn tượng cho lắm nhưng bằng cách này bạn cũng đã giúp cho người hát có thể lấy được tông (giọng) của bài hát và sẽ hát đúng với phần nhạc đệm piano của bạn. Lưu ý, cách chơi đúng nhịp này thường chỉ được sử dụng đối với những bản nhạc có tính chất đặc trưng.
    2. Sử dụng các vòng hợp âm.
      1. Bạn có thể lấy một hoặc một vài hợp âm của một câu nhạc tiêu biểu nào đó trong bản nhạc để làm hợp âm cho đoạn dạo đầu. Theo đó, tay trái của bạn sẽ lần lượt rải hợp âm còn tay phải của bạn sẽ chập hợp âm trên các hợp âm mà bạn đã chọn theo tiết điệu của bản nhạc. Cách tạo ra đoạn dạo đầu như thế giúp tạo ấn tượng và gây ngạc nhiên cho người nghe, khi các hợp âm được chơi vừa dứt thì giọng của người hát cũng có thể bắt đầu vào ngay đoạn phân khúc A hoặc đoạn điệp khúc B của bài nhạc; hoặc
      2. Bạn cũng có thể sử dụng các hợp âm + 6, hợp âm 9, hợp âm 7, hợp âm 4 là các hợp âm màu hay còn được gọi là các hợp âm mở rộng để soạn đoạn dạo đầu;
      3. Xa hơn nữa, bạn cũng có thể lấy các hợp âm có trong 01 hoặc 02 câu nhạc tiêu biểu nào đó trong bản nhạc để làm hợp âm cho đoạn dạo đầu. Tiếp theo, tay phải của bạn sẽ chơi các nốt của âm giai theo hợp âm chủ của bản nhạc trên nền các hợp âm mà bạn đã chọn sao cho các nốt nhạc đó rơi vào các phách mạnh của các nốt có trong các hợp âm mà bạn đã chọn tại từng ô nhịp. Chú ý, nếu đó là ô nhịp chót của câu nhạc đã chọn để từ đó quay trở về hợp âm chủ bậc I thì bạn nên đổi nó thành hợp âm bậc V để tạo sức hút từ hợp âm 7 át về hợp âm chủ rồi dừng lại, lấy đà đi thẳng vào giai điệu chính của bạn nhạc ở bậc I; hoặc
      4. Bạn sẽ dậm hoặc rải các nốt nhạc có trong vòng hợp âm mà bạn đã chọn: ví dụ như:
        1. Vòng hợp âm I-IV-V;
        2. Vòng hợp âm I-IV-V-I-V (áp dụng cho cả trường và thứ);
        3. Vòng hợp âm I-VI-II-V (I-V) (áp dụng cho giọng trưởng mà thôi);
        4. Vòng hợp âm quảng 3 I-VI-IV-V (I-V) (áp dụng cho giọng trưởng và thứ);
        5. Vòng hợp âm quãng 2 lùi dần bass I-VII-VI-V (I-V) (áp dụng cho giọng thứ);
        6. Vòng hợp âm quãng 4 lớn I-IV-VII-III-VI-II-V (I-V) (áp dụng cho giọng thứ) – ví dụ: Dm – Gm – C – F – Bb – E (Eb, Em7-5, Gm, Gm6) – A7;
        7. Vòng hợp âm I-III-IV-V (áp dụng cho giọng trưởng);
        8. Vòng hợp âm I-III-VI-V (áp dụng cho giọng trưởng);
        9. Vòng hợp âm I-II-V-I-V (áp dụng cho giọng trưởng);
        10. Vòng hợp âm Canon I-V (đảo 1)-VI-III (đảo 1)-IV-I (đảo 1)-VI-V (áp dụng cho giọng trưởng);
        11. Kết hợp 2 hay nhiều vòng hợp âm ở trên lại với nhau; và
        12. Có thể sử dụng các hợp âm màu (+ 6, 7, 9, 4).
    3. Bạn cũng có thể mô phỏng lại giai điệu của bản nhạc. Để làm được điều này, bạn cần biết các cách sau đây:
      1. Bạn sẽ sao y nguyên si (giống cả về cao độ và tiết tấu) mô-típ chính của bản nhạc (thường đó chỉ là vài nốt nhạc ở ngay câu đầu tiên của bản nhạc) để làm đoạn dạo đầu nhưng bạn nên tạo ra đoạn dạo đầu có số ô nhịp chẳn. Để cho đoạn dạo đầu hay, bạn nên thay đổi cao độ của nó bằng cách dịch chuyển đoạn mô-típ đó lên hoặc xuống 01 đến 02 quãng 8;
      2. Bạn sẽ sao y nguyên si từ 1 đến 2 câu nhạc nào nào đó có tính chất tiêu biểu trong bản nhạc để làm đoạn dạo đầu. Sau đó, bằng cách giữ nguyên tiết tấu của đoạn nhạc đó nhưng bạn sẽ thay đổi một phần hoặc toàn bộ cao độ của nó. Cũng để cho hay, bạn nên thay đổi cao độ của đoạn nhạc đó bằng cách dịch chuyển nó lên hoặc xuống từ 01 đến 02 quãng 8;
      3. Bạn sẽ sao y nguyên si từ 1 đến 2 câu nhạc nào đó có tính chất tiêu biểu trong bản nhạc để làm đoạn dạo đầu. Sau đó, bạn sẽ giữ lại một phần tiết tấu (có biến tấu một ít) và thay đổi cao độ của chúng. Để cho hay, bạn nên thay đổi cao độ của đoạn nhạc đó bằng cách dịch chuyển chúng lên hoặc xuống 01 đến 02 quãng 8;
      4. Bạn có thể lấy chất liệu của bản nhạc bằng cách chọn một đoạn nhạc nào đó hay trong một đoạn nhạc (không quan trọng là đoạn đó thuộc đoạn phân khúc A hay của đoạn điệp khúc B) miễn sao nó có tính chất tiêu biểu, điển hình của bản nhạc làm tiết tấu chuẩn (thường sẽ có tiết tấu lặp đi lặp lại) rồi thay đổi các nốt của đoạn nhạc đó theo âm hình mẫu đệm của tiết điệu bản nhạc theo vòng hợp âm mà bạn đã chọn (chú ý, nó phải cân đối tức là đoạn nhạc đó phải là các ô nhịp chẳn, trừ một số trường hợp đặc biệt mà tác giả bản nhạc cố ý muốn làm cho bản nhạc bị lẻ ô nhịp) để rồi từ đó đi vào đoạn phân khúc A. Tuy nhiên, bạn cần chú ý rằng khi lặp lại các âm hình mẫu đệm đó ở tay phải thì ngay khi bạn vừa chơi xong đến lần thứ 2 thì bạn phải biết cách biến tấu nó đi một chút cho phong phú bằng cách thêm hoặc cắt bớt nốt nhạc của đoạn đó rồi sau đó lại quay trở lại với âm hình mẫu đệm đã chơi;
      5. Bạn cũng có thể lấy chất liệu của bản nhạc bằng việc chọn một đoạn giai điệu nào đó mà hay trong đoạn nhạc có tính chất tiêu biểu, điển hình của bản nhạc làm tiết tấu chuẩn và thêm vào hoặc cắt đi một phần của âm hình mẫu đệm đó cũng như thay đổi các nốt theo âm hình mẫu đệm đó ở vòng hợp âm mà bạn đã chọn. Tuy nhiên, bạn cần chú ý rằng khi lặp lại các đoạn âm hình mẫu đệm đó ở tay phải thì khi bạn chơi xong đến lần thứ 2, bạn nên biến tấu một tý bằng cách tăng hoặc giảm số nốt có trong âm hình mẫu đệm đó để tránh nhàm chán rồi lại quay trở lại với âm hình mẫu đệm đã chơi. Bạn có thể sử dụng vòng hợp âm đi xuống theo âm giai diatonic (hay chọn vòng hợp âm đi lên Ví dụ: Am – G – F – E7 – Am nhưng sẽ không hoặc bằng đi xuống). Chú ý, phần tiết tấu của hai hợp âm Am và G nên giống nhau để giúp định hình tiết tấu, nhưng khi đến hợp âm F thì bạn phải biến tấu để không bị nhàm chán rồi khi đến 2 phách đầu của hợp âm E7 thì bạn sẽ quay trở lại với tiết tấu đã chọn nhưng ở 2 phách sau kế tiếp thì bạn có thể không theo tiết tấu đã chọn mà chỉ nên tạo chức năng nối dẫn từ hợp âm E7 về hợp âm Am bằng cách chạy trên âm giai diatonic làm sao để từ hợp âm E7 về lại được hợp âm Am. Nếu bạn chưa chịu dừng lại ở đó mà lại muốn đi thêm một vòng hòa âm nữa thì bạn không nên cho giai điệu chạy thẳng về nốt gốc của hợp âm Am mà chỉ nên cho nó chạy về nốt bậc 3 hoặc bậc 5 của hợp âm Am. Sau đó, bạn sẽ cho chơi lại vòng hợp âm đó một lần nữa nhưng ở lần cuối này thì có thể từ hợp âm Am đến hợp âm G thì tiết tấu đã biến tấu đi so với lần đầu một tý, đến hợp âm F thì lại biến tấu thêm nữa để rồi đến 2 phách đầu của hợp âm E7 thì sẽ dẫn về hợp âm Am tương tự như ở trên nhưng sẽ về nốt gốc của hợp âm Am.  Xin xem thêm phần hướng dẫn về các vòng hợp âm thông dụng trong đệm piano; và
      6. Bạn cũng có thể chọn một đoạn nhạc hay, tiêu biểu trong bản nhạc rồi dùng các bè trên hoặc bè dưới của bản nhạc để thay đổi cao độ của đoạn nhạc đó nhưng vẫn giữ nguyên được tiết tấu gốc kết hợp với sự phát triển đôi chút ở phần giai điệu để giúp cho đoạn dạo đầu thêm phong phú;
      7. Tương phản với giai điệu của ca khúc.
      8. Bạn sẽ tạo ra dấu ấn đặc biệt cho đoạn dạo đầu bằng một cách nào đó để bất kỳ ai nghe đến đoạn dạo đầu đó thì cũng biết là người hát đang chuẩn bị hát bản nhạc gì. Tuy nhiên, bạn cần lưu ý rằng cách này hơi bị lạc đề vì nghe đoạn tự chế đó sẽ không được giống cho lắm với giai điệu của bản nhạc, cho nên đoạn dạo đầu được soạn như vậy phải giới thiệu, hình tượng được nội dung của bản nhạc;
      9. Bạn sẽ sáng tạo ra một giai điệu nào đó trên vòng hòa âm của bản nhạc theo các nguyên tắc sau: (1) các nốt nhạc tại các phách mạnh sẽ là các nốt nhạc có trong hợp âm hoặc ít nhất thì các nốt nhạc có trong hợp âm phải chiếm đa số trường độ trong ô nhịp đó; (2) giai điệu nên được tiến hành liền bậc ở các quãng gần ví dụ như quãng hai, quãng ba, quãng bốn nhằm tạo ra một giai điệu đẹp và hòa quyện hơn và phần kết của đoạn dạo đầu nên cho hút dẫn về hợp âm chủ của bản nhạc.
        Bạn không nên chơi ở các quãng xa từ quãng năm trở lên trừ khi bạn di chuyển giai điệu qua lại giữa các nốt nhạc có trong hợp âm hoặc nếu có thể dùng quãng xa khi bạn nên chuyển từ đoạn này sang đoạn khác; (3) bạn nên có sự nhắc lại giữa các mô-típ/câu (lặp lại hướng đi giai điệu hoặc là lặp lại tiết tấu hoặc là cả hai). Để thực hiện theo cách này, bạn cần phải cảm nhận được bản nhạc một cách sâu sắc để từ đó soạn ra một đoạn dạo đầu không sử dụng một chút chất liệu nào của giai điệu mà vẫn khiến cho người nghe cảm nhận được cái hồn của bản nhạc đó.
    4. Bạn cũng có thể sử dụng kỹ thuật Ad libitum (hoặc còn gọi là ad lib) tức là bạn sẽ dùng nhịp một cách tùy ý, có lúc nhanh có lúc chậm nhưng phải là nhịp được co giãn (Rubato) (thường thì nhịp Ad libitum nên chậm hơn nhịp chính của bản nhạc), tự do (có hoặc không có nhạc đệm – thường được sử dụng ở các bản nhạc về Hà Nội). Đoạn dạo đầu theo phong cách này nên ngắn gọn vì thật sự là người hát muốn được thể hiện bản thân, đôi khi bạn chỉ cần rải một hợp âm nào đó tiêu biểu của bản nhạc là đủ), phần rải đệm ad lib (đã vào đoạn phân khúc A của bản nhạc) nên rớt cùng lúc với nốt giai điệu ở phách mạnh hoặc nếu có thể thì sẽ chậm hơn một tý nhưng phần rải đệm ad lib không được để rớt trước nốt giai điệu ở phách mạnh).  Lưu ý, ad lib cũng còn được sử dụng ở cuối bản nhạc thường là trước khi kết thúc hoặc ở giữa câu trong 1 đoạn nhạc nào đó với ý đồ nào đó của tác giả bản nhạc (còn được gọi là Rallentendo, Ritardando …);
    5. Bạn sẽ chơi toàn bộ đoạn điệp khúc B nếu đoạn điệp khúc đó ngắn hoặc là bạn sẽ chơi phân nữa đoạn điệp khúc B nếu đoạn điệp khúc dài để từ đó trở lại đoạn phân khúc A.
    6. Để hòa âm cho hay, khi các nốt giai điệu của đoạn dạo đầu rớt vào các phách mạnh thì bạn nên cho rớt vào các nốt của hợp âm và những giai điệu được bạn phát triển mà trùng với các nốt hợp âm ở các phách mạnh thì bạn nên tránh đi, đặc biệt là các âm bass vì khi bị trùng như vậy sẽ không có hòa âm. Tuy nhiên, bạn cũng nên lưu ý rằng không phải lúc nào các nốt giai điệu cũng cần phải tránh âm bass của hợp âm để có hòa âm vì nếu làm như vậy thì đường đi của giai điệu sẽ không được đa dạng. Có nhiều khi bạn phải đan xen giữa việc tránh và không tránh nốt giai điệu để giảm bớt sự nhàm chán hoặc có thể tránh nốt giai điệu ở đoạn 1 nhưng lại cho đan xen ở đoạn 2 chẳng hạn.

Bài viết này của tôi được viết trên cơ sở dựa vào những kiến thức âm nhạc mà tôi đã được học cũng như những kinh nghiệm tập chơi đàn piano trong nhiều năm qua. Nếu bạn thấy những thông tin chia sẻ của tôi ở trên là hữu ích cho việc học đàn piano của bạn, xin hãy ủng hộ tôi bằng một cú click chuột vào website này nhé www.phuoc-partner.com. Cám ơn bạn rất nhiều và chúc bạn thành công chinh phục loại nhạc cụ khó tính này nhé. Xin chào bạn.

spot_img
RELATED ARTICLES
- Advertisment -spot_img
spot_img

Most Popular

Recent Comments