Cách tìm hợp âm cho ca khúc

11039

Nguyễn Hữu Phước biên soạn dựa trên kinh nghiệm học piano của mình

  1. Nếu có sheet nhạc

Hãy nhìn vào hóa biểu ở đầu ca khúc, ta sẽ thấy có 1 trong 3 trường hợp có thể xảy ra như sau:

  • Hóa biểu không có dấu thăng hay dấu giáng: Chủ âm của ca khúc có thể là Do trưởng (C)hay La thứ (Am). Sau đó, nhìn vào cuối ca khúc xem nốt sau cùng của giai điệu là nốt gì để từ đó xác định ca khúc là theo điệu thức trưởng hay điệu thức thứ, nếu là nốt C thì là giọng Do trưởng và nếu là nốt A thì là giọng Am;
  • Hóa biểu có dấu thăng (#): Từ dấu thăng cuối cùng, cộng thêm 1/2 cung thì sẽ có tên của chủ âm trưởng, hay từ dấu thăng cuối cùng hạ xuống 1 cung sẽ có tên của âm giai tương ứng là chủ âm thứ. Ví dụ: hóa biểu có 1 dấu thăng là F# thì cộng thêm ½ cung sẽ là Sol trưởng và hạ xuống 1 cung là Mi thứ; và
  • Hóa biểu có dấu giáng (b): Nếu có 1 dấu giáng (Bb)thì chủ âm của ca khúc sẽ là Fa trưởng (F) hoặc là Rê thứ (Dm). Còn nếu hóa biểu có hơn 1 dấu giáng thì dấu giáng ngay trước dấu giáng cuối sẽ là tên của chủ âm điệu thức trưởng và sau đó đếm xuống 2 bậc sẽ có tên chủ âm ở điệu thức thứ. Ví dụ: hóa biểu có 2 dấu giáng là Bb và Eb thì chủ âm của ca khúc sẽ là Si trưởng và Sol thứ.

2. Nếu không có sheet nhạc

Thứ 1: Nên yêu cầu ca sĩ hát một đoạn ngắn (thường là đoạn kết) của ca khúc và dò nốt sau cùng để tìm ra giọng của ca sĩ hoặc là tự lắng nghe giai điệu và tìm ra âm ổn định nhất của ca khúc. Âm ổn định nhất là âm mà khi kết thúc với âm đó thì cảm thấy được sự ổn định, trọn vẹn hoàn toàn. Sau đó, để tìm điệu thức trưởng hay điệu thức thứ thì phải cảm nhận tính chất của ca khúc xem là trong sáng, tươi vui (điệu thức trưởng) hay trầm, buồn u tối (điệu thức thứ).

Thứ 2: Sau khi đã tìm được điệu thức trưởng hay thứ rồi thì bạn sẽ tìm ra 3 hợp âm chính của ca khúc là chủ âm, hạ át âm và át âm (1 – 4 – 5) trong công thức T-S-D (Tonique – Sous – dominante – Dominante) của hòa âm cổ điển. Tuy nhiên, nếu trong một ca khúc mà bạn chỉ chơi các hợp âm trưởng hay các hợp âm thứ thôi thì phần đệm chỉ có một màu mà gây nhàm chán. Do đó, bân phải trộn lẫn các hợp âm trưởng và thứ lại với nhau giúp cho ca khúc có nhiều gam màu và phong phú hơn. Từ đó phát sinh việc phải tìm thêm các hợp âm họ hàng, bà con với 3 hợp âm chính đó. Ví dụ: trong giọng trưởng thì giọng Đô trưởng có 3 hợp âm chính là C, F và G đảm nhận các chức năng T S D tương ứng. Tương tự, trong giọng thứ của giọng La thứ có 3 hợp âm chính là Am, Dm và Em đảm nhận các chức năng T S D tương ứng. Như, vậy, chúng ta đã có 6 hợp âm chính trong giọng C trưởng là: C, F, G, Am, Dm, Em.

Thứ 3: Hợp âm trưởng sẽ có hai hợp âm thứ bà con họ hàng gần gũi nhất nằm trên và nằm dưới hợp âm trưởng đó 2 bậc. Tương tự, Hợp âm thứ cũng sẽ có hai hợp âm trưởng bà con họ hàng gần gũi nhất nằm trên và nằm dưới hợp âm thứ đó 2 bậc. Ví dụ: trong giọng trưởng thì giọng Đô trưởng có 3 hợp âm chính là C, F và G. Các hợp âm họ hàng (hợp âm phụ) của C là Am và Em, các hợp âm họ hàng của F là Am và Dm, các hợp âm họ hàng của G là Em và Bdim (Bdim là hợp âm bật VII tức là hợp âm giảm có thể sử dụng để: (i) thay cho hợp âm 7 át để hút về hợp âm chủ vd: G7>C được thay bằng Bdim>C trong giọng trưởng; hay (ii) thay cho hợp âm bậc 4 để về hợp âm bậc 3 trong giọng thứ vd: Dm>C được thay bằng Dm>Bdim>C; (iii) đứng độc lập một mình rồi có thể lùi quãng 3 (Bdim > G) hay quãng 5 đúng (Bdim > E). Như vậy, chúng ta đã có 7 hợp âm để đệm trong ca khúc ở giọng Đô trưởng là C Dm Em F G Am Bdim. Riêng đối với hợp âm dim (giảm) thì lại phân ra làm ba loại nhỏ là: Diminished trial (1 3b 5b); Half diminished trial (1 3b 5b 7b) và Diminished seventh chord hay còn gọi là dim7 (1 3b 5b 7bb. Trong đó:

  • Diminished trial (1 3b 5b);
  • Half diminished trial (1 3b 5b 7b) là hợp âm 7 giảm (có tính chất kinh dị, ma quái, khó chịu, hồi hộp, chếtchóc, thất vọng), được dùng để: – sử dụng độc lập; – thay thế cho 7 át (vd: G7 có thể thay bằng Gdim7); – hút về hợp âm mới (vd: Bdim7>C; Bdim7/D>Eb; Bdim7/F>Gb; Bdim7/G#>A); – dùng để nối hai hợp âm cách nhau 1 cung (đi lên hoặc đi xuống): vd: Dm7>D#dim7-Em7>D#dim7>Dm7>G7>Gdim7>F7; và dùng thay thế cho hợp âm VI7 của vòng hòa âm: I-VI-II-V vd: C-A7-Dm-G thay bằng C-C#dim7-Dm-G;
  • Diminished seventh chord hay còn gọi là dim7 (có tính chất không ổn định, màu sắc tối, âm u và được: – sử dụng độc lập; – giải quyết về thẳng hợp âm chủ hoặc tiến hành vào hợp âm át rồi về hợp âm chủ vd: Bm7-5>C hay Bm7-5>G7>C; – dùng thay thế cho hợp âm IIm7 thành IIm7-5 trong giọng trưởng vd: C-D7-G7-C thành C-Dm7-5-G7-C).

Việc sử dụng 1 trong 3 loại dim này tại vị trí nào đó sẽ tùy thuộc vào nốt giai điệu vào thời điểm đó nằm ở đâu để làm sao nó tạo ra độ hút nhưng lại không bị chạm ½ cung với nốt giai điệu. Trong 3 hợp âm dim trên thì hợp âm dim7 có độ hút mạnh nhất, rồi đến Half diminished trial rồi sau cùng là Diminished trial. Như, vậy, tới đây thì chúng ta đã có 9 hợp âm trong giọng C trưởng đó là: C, F, G, Am, Dm, Em, Bdim, Bm7-5, Bdim7.

Thứ 4: Do hợp âm 7 át có tính chất căng thẳng và có khuynh hướng hút về hợp âm chủ nên bạn sẽ có thêm 5 hợp âm khác nữa. Ví dụ trong điệu thức Đô trưởng thì sẽ có các hợp âm 7 át sau: Am7 (hút về Dm), Dm7 (hút về G), C7 (hút về F), E7 (hút về Am), G7 (hút về C). Ngoài ra, hợp âm 7 át này còn được sử dụng khi át là li điệu vd: C-A7-Dm; khi át lá át phụ vd: A7-D7-G; và khi là át độc lập vd: Am-G7-F. Như, vậy, tới đây thì chúng ta đã có 15 hợp âm trong giọng C trưởng đó là: C, F, G, Am, Dm, Em, Bdim, Bm7-5, Bdim7, Am7, Dm7, Em7, C7, E7, G7.

Thứ 5: Còn có thêm 2 hợp âm Sus2 và Sus 4 là những hợp âm mà không xác định tính trưởng hay tính thứ và nó có khuynh hướng hút về hợp âm chính của nó. Các hợp âm này có thể được dùng khi đoạn nhạc có giai điệu phù hợp với bè chính hay khi muốn thay thế hợp âm trưởng để cho cảm giác mới lạ, tươi rói hay khi kết thúc đoạn nhạc. Ví dụ, trong điệu thức Đô trưởng thì có hợp âm G là hợp âm bậc 5 có khuynh hướng hút về hợp âm bậc 1 là C. Tuy nhiên, trong trường hợp hợp âm G kéo dài theo nốt giai điệu thì có thể sử dụng thêm hợp âm Gsus2 và Gsus4 trước khi về G7 để về hợp âm chủ C. Cũng có khi sử dụng G7sub2, G7su4 thay vì Gsus2, Gsus4 rồi về C hay sử dụng G9sus4 (là sự kết hợp của Gsus2 lại Gsus4) rồi về C. Như vậy, tới đây chúng ta đã có 20 hợp âm trong giọng C trưởng đó là: C, F, G, Am, Dm, Em, Bdim, Bm7-5, Bdim7, Am7, Dm7, Em7, C7, E7, G7, Gsus2, Gsus4, G7sus2, G7sus4 và G9sus4.

Thứ 6: Do tính chất hòa thanh nên bạn còn có thêm các hợp âm trưởng hòa thanh và trưởng giai điệu nữa. Đối với hợp âm trưởng hòa thanh thì bậc VI bị giáng ½ cung tạo ra thêm 3 nốt mới. Ví dụ như giọng Đô trưởng thì có nốt A giáng ½ cung thành Ab. Các hợp âm có nốt Ab bao gồm Ab+, Fm, Ddim). Đối với hợp âm trưởng giai điệu thì các bậc VI và VII giáng ½ cung và tạo ra 6 nốt mới. Ví dụ như giọng C trưởng thì có nốt A giáng ½ cung thành Ab và tạo ra thêm Ab+, Ddim, Fm) và B giáng thành Bb tạo thành 3 hợp âm mới nữa là Bb, Gm, Edim) Như vậy trong ví dụ này ở hợp âm Đô trưởng còn có thêm các nốt Ab và Bb (bậc VI và VII giảm ½ cung) chúng ta sẽ có thêm các hợp âm con, cháu là Ab+, Fm, Ddim và Gm, Edim và Bb. Như, vậy, tới đây thì chúng ta đã có 26 hợp âm trong giọng C trưởng đó là: C, F, G, Am, Dm, Em, Bdim, Bm7-5, Bdim7, Am7, Dm7, Em7, C7, E7, G7, Gsub2, Gsub4, G7sus2, G7sus4, G7b9, Ab, Fm, Ddim, Bb, Gm, Edim.

Thứ 7: Còn có các hợp âm màu khác như hợp âm add 9: tạo cảm giác nhẹ nhàng, thư thái, yêu thương, trìu mến có thể dùng để thay thế cho hợp âm cùng bậc và có sức hút về hợp âm cùng bật.  Ví dụ như Cadd 9 thay cho C trước khi về C. Như vậy, tới đây thì chúng ta đã có 27 hợp âm trong giọng C trưởng đó là: C, F, G, Am, Dm, Em, Bdim, Bm7-5, Bdim, Am7, Dm7, Em7, C7, E7, G7, Gsub2, Gsub4, G7sus2, G7sus4, G7b9, Ab, Fm, Ddim, Bb, Gm, Edim, Cadd9.

Thứ 8, Còn có Hợp âm 7 trưởng (M7) có tính chất căng thẳng, khó chịu, khó nghe và thường được sử dụng độc lập hay tham gia vào kết bài. Ví dụ như thay vì dùng C thì có thể sử dụng CM7. Như vậy, tới đây thì chúng ta đã có 29 hợp âm trong giọng C trưởng đó là: C, F, G, Am, Dm, Em, Bdim, Bm7-5, Bdim, Am7, Dm7, Em7, C7, E7, G7, Gsub2, Gsub4, G7sus2, G7sus4, G7b9, Ab, Fm, Ddim, Bb, Gm, Edim, Cadd9, CM7, FM7.

Thứ 9: Để cho phần đệm có thêm màu sắc thì bạn có thể sử dụng thêm các hợp âm 3 nốt 5 tăng và các hợp âm 3 nốt 5 giảm nữa. Các hợp âm tăng, giảm (vd: G+, G-) là các hợp âm nghịch nghe chói tai, khó chịu, căng thẳng và cần được giải quyết về các hợp âm thuận. Chúng ít khi được dùng trong ca khúc ngoại trừ trường hợp để dằn ở cuối câu, cuối đoạn tạo sự căng thẳng. Lưu ý, hợp âm 3 nốt 5 tăng cấu tạo gồm 2 quãng 3 trưởng và dù hợp âm này có 3 nốt nhưng chỉ có một cách đảo bè trầm là đảo nốt bậc 3 và ngược lại…nốt bậc 5 không đảo được. Hợp âm 3 nốt 5 tăng là hợp âm nghịch nên cần được giải quyết và thường được dùng để: – chuyển hợp âm sang thứ và sang trưởng; – có tác dụng làm âm lót tạm thời; – thường được đặt ở phách nhẹ, nếu ở phách mạnh thì phải để ở những ô nhịp ở giữa câu nhạc…; – làm cầu nối giữa các hợp âm trong những nốt có trường độ dài chuyển thoáng qua trên phách nhẹ ví dụ như G chuyển tới G+5 chuyển tới C, thường giải quyết về hợp âm chủ của nó hay có thể thay thế cho hợp âm 7 át ở kết câu, kết đoạn. Hợp âm 3 nốt 5 giảm (dim): Ngược lại với hợp âm 3 nốt 5 tăng, hợp âm 3 nốt 5 giảm là hợp âm được cấu tạo bởi hai quãng 3 thứ, ví dụ như: Bm-5 mà có thể được sử dụng để về chủ âm hay được dùng khi các nốt trong giai điệu chính có thành phần cấu tạo giống giống.  Như vậy, tới đây thì chúng ta đã có 31 hợp âm trong giọng C trưởng đó là: C, F, G, Am, Dm, Em, Bdim, Bm7-5, Bdim, Am7, Dm7, Em7, C7, E7, G7, Gsub2, Gsub4, G7sus2, G7sus4, G7b9, Ab, Fm, Ddim, Bb, Gm, Edim, Cadd9, CM7, FM7, G+5, Gm-5.

Thứ 10: Ngoài ra, còn có thêm Hợp âm 6 (có tính chất yêu thương, trìu mến) thường được sử dụng độc lập khi giai điệu của 7 át có nốt 6 và cũng được sử dụng ở điệu thức trưởng để tham gia kết. Như vậy, tới đây thì chúng ta đã có 32 hợp âm trong giọng C trưởng đó là: C, F, G, Am, Dm, Em, Bdim, Bm7-5, Bdim, Am7, Dm7, Em7, C7, E7, G7, Gsub2, Gsub4, G7sus2, G7sus4, G7b9, Ab, Fm, Ddim, Bb, Gm, Edim, Cadd9, CM7, FM7, G+5, Gm-5, C6.

Thứ 11: Ngoài các hợp âm ở trên thì bạn cũng phải biết cách sử dụng các hợp âm ở thể đảo vì các hợp âm ở thể đảo sẽ giúp các nốt bass của các hợp âm được gần nhau và di chuyển theo lối bước lần quãng 2, 3 hòa quyện vào nhau. Có hai loại hợp âm đảo là hợp âm đảo có nốt trong hợp âm và hợp âm đảo không có nốt trong hợp âm nhưng có nốt của âm giai. Ví dụ của trường hợp hợp âm đảo có nốt trong hợp âm trong âm giai Đô trưởng như sau: để di chuyển từ hợp âm Dm qua G rồi về C thì có thể dùng hợp âm đảo là: Dm-G/Dm-C. Ví dụ của trường hợp hợp âm đảo không có nốt trong hợp âm nhưng có nốt của âm giai: trong âm giai Đô trưởng thì để di chuyển từ hợp âm F qua Em rồi về G thì có thể sử dụng F-Em/F-G.

3. Các lưu ý khác:

  • Khi chọn hợp âm cho ca khúc thì bạn nên nhớ ưu tiên chọn các hợp âm chính trong T-S-D trước để có một vòng hòa âm đầy đủ và được củng cố bằng T một lần nữa để khẳng định chủ âm, sau đó thì mới cho xen kẻ các hợp âm phụ vào giữa các hợp âm chính để có sự kết hợp giữa tính chất trưởng và thứ rồi mới đến các hợp âm có tính chất T-S-D khác. Ngoài vòng hợp âm T-S-D-T, cũng có những vòng hoà âm khác mà chỉ gồm hai chức năng như: T – S; T – D; S – D; S – T; D – T.
  • Nếu ca khúc nào mà bạn không biết thì khi được yêu cầu đệm tức thì mà không có sự chuẩn bị trước thì ở đoạn A1 bạn cứ bám vào ba hợp âm chính để đệm sẽ không bao giờ sai dù không được hay cho lắm. Sau đó đến đoạn A 2, A 3 hay đoạn B khi bạn đã phần nào quen với ca khúc rồi nên có thể phát triển các hợp âm ra xa hơn qua việc kết hợp các hợp âm chính với các hợp âm bà con, họ hàng có cùng chức năng T – S – D của 3 hợp âm chính để tạo sự thay đổi sắc thái và làm phong phú cho phần đệm của bạn.
  • Khi phải đoán các hợp âm thì các hợp âm hạ át âm (S) là dễ tìm nhất vì nó có sự nổi bậc, tương phản khác thường so với hợp âm chủ (T) và át âm (D). Trong khi đó, các hợp âm chủ (T) và át âm (D) dễ bị nhầm với nhau nhất vì âm thanh của chúng khá gần nhau, có độ hút với nhau.

121 Bình luận

  1. Hello there! This is kind of off topic but I need some guidance from an established blog. Is it very difficult to set up your own blog? I’m not very techincal but I can figure things out pretty fast. I’m thinking about making my own but I’m not sure where to begin. Do you have any ideas or suggestions? Many thanks

  2. I simply want to say I am very new to blogging and site-building and certainly enjoyed this website. More than likely I’m likely to bookmark your website . You amazingly have perfect articles. Regards for revealing your blog site.

  3. Hey very cool website!! Man .. Excellent .. Amazing .. I will bookmark your website and take the feeds also…I am happy to find numerous useful information here in the post, we need work out more strategies in this regard, thanks for sharing. . . . . .

  4. I’m amazed, I have to admit. Rarely do I come across a blog that’s both educative and interesting, and without a doubt, you’ve hit the nail on the head. The issue is something that not enough folks are speaking intelligently about. I am very happy I found this during my hunt for something regarding this.

  5. An impressive share! I have just forwarded this onto a colleague who was conducting a little homework on this. And he in fact bought me lunch due to the fact that I stumbled upon it for him… lol. So let me reword this…. Thank YOU for the meal!! But yeah, thanx for spending the time to talk about this subject here on your website.

  6. I seriously love your website.. Pleasant colors & theme. Did you make this web site yourself? Please reply back as Iím wanting to create my own blog and want to learn where you got this from or what the theme is named. Many thanks!

  7. May I just say what a relief to discover a person that actually understands what they’re discussing online. You definitely know how to bring an issue to light and make it important. A lot more people ought to look at this and understand this side of your story. I was surprised you are not more popular given that you definitely possess the gift.

  8. When I initially commented I seem to have clicked the -Notify me when new comments are added- checkbox and now whenever a comment is added I get four emails with the same comment. Is there a way you are able to remove me from that service? Thank you!

  9. Giầy Bóng Rổ Chi Phí Rẻ Bền đẹp, Giá Sốc, Nên Mua Ở Đâutruc tiep vtc4Lần trước tiên ra đôi mắt thì giầy Jordan 1 có màu sắc đỏ, Trắng và đen phối cùng với nhau. Với upper mỏng manh nhẹ nhàng và đế bền rộng cùng bộ đệm lấy trực tiếp từ Crazylight Boost năm 2016, trong hoàn cảnh tạm thời Rose 8 cũng vô cùng xứng đáng nhằm thử.

  10. Hello there! This article could not be written any better! Looking through this post reminds me of my previous roommate! He always kept talking about this. I am going to send this article to him. Fairly certain he will have a great read. Thank you for sharing!

  11. This is the right website for anybody who wants to find out about this topic. You understand a whole lot its almost tough to argue with you (not that I actually would want toÖHaHa). You definitely put a new spin on a subject which has been written about for ages. Wonderful stuff, just great!

  12. Oh my goodness! Impressive article dude! Many thanks, However I am going through issues with your RSS. I donít understand the reason why I cannot subscribe to it. Is there anybody having similar RSS problems? Anybody who knows the answer can you kindly respond? Thanx!!

  13. Nice post. I was checking constantly this weblog and I’m inspired! Very helpful information specially the ultimate section 🙂 I take care of such information a lot. I used to be seeking this certain info for a long time. Thank you and good luck.

  14. Hello there! This is kind of off topic but I need some guidance from an established blog. Is it very difficult to set up your own blog? I’m not very techincal but I can figure things out pretty fast. I’m thinking about making my own but I’m not sure where to begin. Do you have any ideas or suggestions? Many thanks

  15. Nice post. I was checking constantly this weblog and I’m inspired! Very helpful information specially the ultimate section 🙂 I take care of such information a lot. I used to be seeking this certain info for a long time. Thank you and good luck.

  16. I simply want to say I am very new to blogging and site-building and certainly enjoyed this website. More than likely I’m likely to bookmark your website . You amazingly have perfect articles. Regards for revealing your blog site.

  17. I think this is among the most vital information for me. And i am glad reading your article. But wanna remark on few general things, The site style is great, the articles is really excellent : D. Good job, cheers

  18. This is the perfect web site for everyone who hopes to understand this topic. You realize a whole lot its almost hard to argue with you (not that I really would want toÖHaHa). You definitely put a new spin on a topic that has been written about for years. Wonderful stuff, just great!

  19. Hello there! This is kind of off topic but I need some guidance from an established blog. Is it very difficult to set up your own blog? I’m not very techincal but I can figure things out pretty fast. I’m thinking about making my own but I’m not sure where to begin. Do you have any ideas or suggestions? Many thanks

  20. Having read this I thought it was very informative. I appreciate you finding the time and energy to put this informative article together. I once again find myself spending a significant amount of time both reading and posting comments. But so what, it was still worth it!

  21. Howdy! This post could not be written any better! Looking at this article reminds me of my previous roommate! He always kept talking about this. I’ll send this article to him. Fairly certain he will have a great read. Thank you for sharing!

  22. After exploring a number of the blog posts on your blog, I truly like your technique of writing a blog. I book marked it to my bookmark webpage list and will be checking back in the near future. Please check out my website too and let me know how you feel.

  23. An impressive share! I’ve just forwarded this onto a colleague who has been doing a little research on this. And he in fact ordered me breakfast due to the fact that I found it for him… lol. So let me reword this…. Thanks for the meal!! But yeah, thanks for spending time to talk about this matter here on your blog.

  24. I blog often and I seriously appreciate your content. This great article has truly peaked my interest. I’m going to take a note of your site and keep checking for new information about once per week. I subscribed to your Feed as well.

  25. Oh my goodness! Amazing article dude! Many thanks, However I am encountering troubles with your RSS. I donít understand why I can’t subscribe to it. Is there anybody getting similar RSS problems? Anyone who knows the solution can you kindly respond? Thanx!!

  26. Can I just say what a relief to find someone that actually knows what they’re discussing on the internet. You certainly understand how to bring a problem to light and make it important. More and more people must read this and understand this side of the story. It’s surprising you aren’t more popular because you surely possess the gift.

  27. Nice post. I was checking constantly this weblog and I’m inspired! Very helpful information specially the ultimate section 🙂 I take care of such information a lot. I used to be seeking this certain info for a long time. Thank you and good luck.

  28. “The next time I read a blog, Hopefully it doesn’t disappoint me as much as this one. I mean, Yes, it was my choice to read through, but I really believed you would probably have something helpful to talk about. All I hear is a bunch of moaning about something that you could possibly fix if you were not too busy looking for attention.”
    http://www.neuroprivat.de/main/wp-content/plugins/formcraft/file-upload/server/content/files/160ee1566958db—pAnG9j.pdf

LEAVE A REPLY

Vui lòng nhập bình luận!
Vui lòng nhập tên của Bạn