Nghề luật sư có những mặt trái nào?

1493

Chào mừng bạn đã quay trở lại với chuyên mục quản trị công ty luật của tôi sau khi bạn có thể đã đọc qua những chủ đề thú vị khác trong quyển sách Hướng dẫn khởi nghiệp với nghề luật sư của tôi. Xin mời bạn tiếp tục tham khảo một chủ đề khác cũng rất thú vị của quyển sách này nhé.

Như đã trình bày ở trên, không thể phủ nhận rằng luật sư là một nghề cao quý, luôn được cộng đồng và xã hội trọng vọng. Tuy nhiên, trên thực tế nghề luật sư cũng giống như những nghề khác, tất cả đều có mặt trái của nó. Nếu vẫn đang học tại trường đại học hoặc đã tốt nghiệp đại học nhưng chưa từng làm việc cho bất kỳ công ty luật nào thì hy vọng rằng những chia sẻ dưới đây sẽ phần nào giúp bạn có được suy nghĩ chín chắn hơn trước khi chọn lựa cho mình con đường trở thành luật sư chuyên nghiệp.

 Làm việc dài thời gian và không có giờ giấc cố định

Nếu mong chờ một công việc nào đó có liên quan đến nghề luật sư mà có giờ giấc cố định thì xin chia buồn với bạn vì nghề luật sư không phải là nghề có thể giúp bạn có được sự mong đợi này. Do tính chất đặc thù của nghề này, công việc của luật sư có thể phát sinh vào bất kỳ lúc nào tùy theo yêu cầu của khách hàng tại từng thời điểm, chứ luật sư ít khi có được một khung giờ giấc làm việc cố định mỗi ngày. Rõ ràng luật sư sẽ không thể yêu cầu khách hàng, đặc biệt là những khách hàng ở nước ngoài có múi giờ ở quốc gia của họ khác với múi giờ của Việt Nam, chỉ liên lạc với luật sư vào khung giờ làm việc hành chính của Việt Nam như đa số những ngành, nghề dịch vụ khác. Do đó, trên thực tế đôi khi luật sư sẽ cảm thấy rất rảnh rỗi, không có việc gì để làm nhưng nhiều khi lại phải làm việc tối tăm mặt mũi, bất kể ngày đêm, không có thời gian để nghỉ ngơi, ăn uống, giải trí. Lịch làm việc của luật sư có thể bị thay đổi thường xuyên cũng ít nhiều làm ảnh hưởng đến hoạt động cá nhân của luật sư cũng như thời gian luật sư dành cho gia đình.

Khi chọn luật sư là nghề của mình, bạn phải luôn trong tư thế sẵn sàng cho những tình huống bất ngờ ví dụ như không thể giữ đúng lịch hẹn gặp mặt bạn bè hoặc bỏ lỡ những dịp, sự kiện quan trọng của gia đình và người thân. Vì thế, nếu đã quyết định chọn nghề luật sư cho mình, bạn nên chuẩn bị tâm lý cho những khó khăn vừa nêu và người bạn đời của bạn cũng phải thấu hiểu và thông cảm với bạn, sẵn sàng chia sẻ công việc gia đình với bạn thì bạn mới có thể toàn tâm toàn ý tập trung cho việc hành nghề luật sư của mình.

 Áp lực công việc dẫn đến nhiều hệ lụy

Có lẽ bạn sẽ cho rằng nói quá khi có ai đó nói rằng áp lực công việc của luật sư có thể dẫn đến căng thẳng, trầm cảm, nghiện rượu, thuốc lá và thậm chí là ly hôn. Nhưng bạn biết không, để có thể trở thành một luật sư chuyên nghiệp, công việc chính của bạn là giúp đỡ khách hàng của bạn giải quyết vấn đề pháp lý đau đầu của họ. Hiểu một cách khái quát, chính bạn là người chủ động nhận về mình rất nhiều phiền toái của khách hàng, rồi bạn vừa phải tìm cách tư vấn cho khách hàng hiểu rõ các quy định của pháp luật có liên quan và những hệ quả của nó cũng như vừa phải nghiên cứu và tìm kiếm giải pháp khả thi mà không trái với quy định của pháp luật cho khách hàng. Vì công việc của bạn là tìm cách giải quyết phiền toái pháp lý của khách hàng nên đừng mong rằng công việc của bạn luôn luôn dễ dàng.

Trong thực tế, có rất nhiều vấn đề pháp lý phức tạp của khách hàng mà luật sư phải theo đuổi nhiều năm với biết bao thời gian và công sức bỏ ra để bảo vệ một cách hiệu quả quyền lợi và lợi ích của khách hàng. Ngoài ra, mặc dù bạn luôn giữ cho mình một cái đầu lạnh và một trái tim nóng trong bất kỳ tình huống khó khăn nào, nhưng những công việc pháp lý của khách hàng không phải lúc nào cũng chỉ xoay quanh các vấn đề pháp lý mà còn luôn cả những vấn đề nhạy cảm khác có liên quan đến đạo đức, đạo lý của con người mà bạn không thể nào làm ngơ cho được.

Ngoài ra, những vấn đề khác cũng sẽ làm cho bạn bị áp lực và căng thẳng, ví dụ như các cam kết hoàn thành công việc gấp gáp với khách hàng, áp lực phải làm cho đủ số giờ tính phí khách hàng tiêu chuẩn hằng tháng, quý, năm theo yêu cầu nội bộ của công ty luật nơi bạn làm việc, các đòi hỏi quá đáng của khách hàng, quy định của pháp luật thay đổi quá nhanh đòi hỏi bạn phải cập nhật thông tin liên tục, áp lực cạnh tranh với các luật sư đồng nghiệp trong nội bộ của công ty luật.

 Phải làm một số công việc pháp lý của khách hàng mà bạn không muốn

Khi đã hành nghề luật sư, bạn nên chuẩn bị tâm lý cho những tình huống khó xử khi bạn thật sự không muốn tham gia vào các vụ việc pháp lý của khách hàng nhưng vẫn buộc phải thực hiện cho tròn trách nhiệm và đạo đức nghề nghiệp của người luật sư.

Một ví dụ điển hình cho tình huống vừa nêu là khi bạn phải đối đầu, tranh cãi trực tiếp với một số bạn bè luật sư đồng nghiệp của bạn nhằm bảo vệ quyền lợi của khách hàng của bạn trong các vụ kiện mà họ là luật sư bảo vệ quyền lợi của bên đối kháng. Khi ấy, với trách nhiệm của luật sư với khách hàng, dĩ nhiên bạn phải tìm đủ mọi cách và các khả năng mà pháp luật cho phép để chiến thắng vụ kiện đó hay ít nhất cũng là giành về một số lợi thế nhất định nào đó cho khách hàng của bạn trong những đàm phán giải quyết tranh chấp, và điều này có thể dẫn đến những sứt mẻ khó hàn gắn trong mối quan hệ giữa bạn và các bạn bè đồng nghiệp thân quen đó.

Một ví dụ khác cũng làm cho bạn không muốn tiếp nhận vụ việc pháp lý của khách hàng là khi bạn không may gặp phải khách hàng ăn nói thô lỗ, họ xem luật sư như là tôi tớ, người phục vụ của họ, hay gặp phải các vụ việc pháp lý mà bạn không có hứng thú ví dụ như hiếp dâm, giết người, trốn nợ, ly hôn, tranh chấp giành quyền nuôi con, v.v… Tuy nhiên, với trách nhiệm với nghề luật sư của mình, bạn buộc lòng phải thực hiện công việc bào chữa cho khách hàng của mình dù trong thâm tâm bạn luôn cảm thấy không mấy nhiệt tình hay thậm chí là muốn từ chối những công việc đó.

Không dừng lại ở đó, cũng có một vài trường hợp, dù biết rõ khách hàng của bạn đã thực hiện một số hành vi vi phạm pháp luật nhưng bạn lại không quyết liệt khuyên ngăn khách hàng dừng các hoạt động đó hoặc bạn không chịu dừng cung cấp dịch vụ pháp lý cho họ, hoặc vì bất kỳ lý do nào đó bạn lại tiếp tục hỗ trợ họ tiếp tục thực hiện hành vi vi phạm dẫn đến rủi ro là bạn có thể bị cho là đồng phạm với khách hàng của bạn khi họ bị truy cứu trách nhiệm trước pháp luật.

Xã hội thường đánh giá luật sư khắt khe hơn người bình thường

Ắt hẳn đã có lúc, khi nghĩ về nghề luật sư, hình ảnh luôn hiện lên trong đầu của bạn là người oai phong, trang phục chỉnh tề cầm trên tay chiếc cặp da đầy ắp hồ sơ, tài liệu, đi đứng với điệu bộ, cử chỉ và lời nói lúc nào cũng đầy vẻ trang trọng, nghiêm túc và mẫu mực. Đấy là vị trí, vai trò và hình ảnh tiêu biểu mà cộng đồng và xã hội đã mặc định gán ghép cho luật sư cho dù điều đó rất ư là thiên kiến. Trên thực tế, những yếu tố đó phần nào đóng một vai trò khá quan trọng đối với khách hàng khi họ có sự đánh giá ban đầu về một luật sư nào đó mà họ muốn mời làm luật sư trong các vụ việc pháp lý của họ. Thực tế này xuất phát từ tính chất đặc thù công việc của nghề luật sư, vốn có liên quan đến quy định của pháp luật, sự đúng mực và tuân thủ pháp luật nên những quan niệm và đánh giá của cộng đồng, xã hội về luật sư thường khắt khe hơn so với những người làm những ngành, nghề bình thường khác.

Vì vậy, nếu muốn trở thành luật sư, bạn cần phải có một số hạn chế và thận trọng nhất định trong những giao tiếp của mình trên các kênh truyền thông và mạng xã hội ví dụ như LinkedIn, Facebook, Twitter. Văn phong mà bạn sử dụng trên các diễn đàn trực tuyến phải có sự chừng mực nhất định, những ý kiến cá nhân của bạn cần có cơ sở pháp lý và những hình ảnh của bạn được đăng tải trên đó cũng không nên quá đời thường để có thể làm mất đi hình ảnh của bạn như là một luật sư chuyên nghiệp, luôn chững chạc và nghiêm túc trong công việc.

Bên cạnh đó, khi giao lưu, ăn uống, vui chơi, giải trí với bạn bè, bạn cũng cần phải giữ gìn ý tứ, không được say xỉn, nói năng bất lịch sự để rồi hình ảnh của bạn có thể vô tình bị đưa lên mạng xã hội gây ảnh hưởng không tốt đến hình ảnh của bạn trong mắt của gia đình, bạn bè, đồng nghiệp và khách hàng. Bên cạnh đó, do là người được cho là có kiến thức pháp luật sâu rộng, bạn cần tuân thủ một cách nghiêm chỉnh quy định pháp luật vì nếu bạn bị phát hiện vi phạm pháp luật thì ngoài việc bạn phải gánh chịu hậu quả pháp lý tương xứng theo quy định của pháp luật thì cộng đồng và xã hội cũng luôn có cái nhìn cực đoan về bạn hơn là so với những người làm những công việc bình thường khác trong những tình huống tương tự.

 Là đối tượng được báo chí, kênh truyền thông và mạng xã hội quan tâm, chăm sóc

Luật sư được xem là nghề cao quý cho nên luôn được cộng đồng và xã hội tôn trọng, nhưng cộng đồng, xã hội đồng thời cũng có đòi hỏi hết sức khắt khe về phẩm chất đạo đức của luật sư. Vì thế, bất kỳ tin tức nào về luật sư được cho là không phù hợp với chuẩn mực đạo đức của luật sư hoặc khi luật sư tham gia vào một vụ việc pháp lý có tính chất thời sự nào đó thì mọi thông tin về luật sư sẽ luôn thu hút sự quan tâm đặc biệt của cộng đồng, xã hội.

Một số chủ đề bạn thường bắt gặp trên các kênh truyền thông và mạng xã hội hiện nay ví dụ như khách hàng than phiền về chất lượng dịch vụ pháp lý tệ hại hay phí dịch vụ pháp lý quá cao của luật sư, luật sư bị khách hàng kiện ra tòa vì vi phạm thỏa thuận, luật sư vi phạm pháp luật, luật sư có quan hệ tình cảm không trong sáng. Bạn thấy đó, nghề luật sư rõ ràng được báo chí, kênh truyền thông và mạng xã hội đặc biệt quan tâm cho nên một khi đã chọn luật sư là nghề nghiệp của mình, bạn cần chuẩn bị tâm lý chấp nhận một số hạn chế nhất định trong hoạt động đời thường của mình hằng ngày mà nhiều khi làm cho quyền tự do cá nhân của bạn bị giới hạn theo.

 Lúc lên đỉnh cao, lúc xuống vực sâu

Nếu muốn trở thành một luật sư chuyên nghiệp, đặc biệt là trở thành luật sư tranh tụng tại tòa án hay trung tâm trọng tài, những điều được trình bày dưới đây là thực tế mà bạn không thể tránh khỏi. Đó là những lục bạn sẽ ở trên đỉnh cao danh vọng khi bạn đại diện cho khách hàng tham gia tranh tụng cho một vụ kiện nào đó của khách hàng tại tòa án hay trung tâm trọng tài và giành chiến thắng trọn vẹn cho họ. Có thể nói, ở vào thời điểm đó bạn sẽ một bước lên mây, vừa được khách hàng khen ngợi và trả phí dịch vụ pháp lý hậu hĩnh theo thỏa thuận, bạn còn có thể được thưởng thêm tiền từ khách hàng, lại vừa có cơ hội được khách hàng tin tưởng giao thêm các vụ việc pháp lý mới của họ hay sẽ được khách hàng giới thiệu những khách hàng mới. Trong một số vụ án đình đám, bạn còn có thể được báo chí, kênh truyền thông và mạng xã hội săn đón phỏng vấn, viết bài và rồi tiền tài, danh vọng từ đó sẽ lũ lượt đến với bạn.

Tuy nhiên, như một lẽ tất yếu, không luật sư nào có thể “đánh đâu thắng đó” trong suốt thời gian hành nghề mấy chục năm của mình. Việc thắng hay thua trong các vụ kiện nhiều khi không thể kiểm soát bằng chính bản thân của bạn vì nó còn bị chi phối bởi nhiều yếu tố khác cả khách quan lẫn chủ quan trên thực tế. Khi đó, nếu khách hàng của bạn không thật sự thấu hiểu và thông cảm cho bạn thì dù họ biết rõ ràng rằng những bằng chứng mà họ cung cấp cho bạn quá yếu nên dẫu bạn có là luật sư tài ba và có cố gắng hết sức thì cũng không tài nào làm thay đổi được một cách đáng kể vị trí pháp lý yếu thế của họ trong vụ kiện, bạn sẽ cảm thấy như mình bị rơi xuống vực sâu thẳm, phải lặng lẽ bước ra khỏi phòng xử án trong sự hờ hững, không thèm đếm xỉa hay quan tâm của khách hàng. Ở tình huống xấu hơn, một số khách hàng thậm chí còn tìm cách tránh mặt và không chịu trả hết phí dịch vụ pháp lý cho bạn như đã thỏa thuận chỉ với lý do duy nhất là họ đã bị thua kiện vì bạn không phải là luật sư giỏi. Do đó, bạn hãy chuẩn bị cho mình một tinh thần vững vàng để vực dậy sau mỗi lần bị khách hàng của mình đối xử như thế.

 Bị xã hội xem là nghề mưu sinh trên nỗi đau của người khác

Luật sư cũng giống như bác sĩ cho nên hãy nói qua về nghề bác sĩ. Bệnh nhân khi gặp bác sĩ để khám chữa bệnh thì phải trả tiền khám bệnh và tiền thuốc điều trị cho bác sĩ. Điều này là lẽ đương nhiên nhưng trên thực tế không phải bệnh nhân nào cũng có điều kiện chi trả các khoản chi phí như vậy. Trong một số trường hợp, khi bệnh nhân gặp phải căn bệnh nan y chết người nhưng có hoàn cảnh khó khăn, lại không có mua bảo hiểm y tế, hay nếu có mua nhưng bệnh của họ lại nằm ngoài danh mục các loại bệnh được bảo hiểm chỉ trả thì số tiền khám chữa bệnh thực sự trở thành gánh nặng vô cùng lớn, xoáy sâu vào nỗi đau của bệnh nhân. Nhiều bệnh nhân vì lý do nào đó mà phải bán nhà, cầm cố tài sản có giá trị hay thậm chí phải đi vay nóng bên ngoài để trả tiền cho bác sĩ. Tuy nhiên, trên thực tế người bệnh vẫn sẵn sàng thực hiện điều đó với mong mỏi được bác sĩ nhanh chóng chữa cho khỏi bệnh để không còn phải chịu đau đớn về mặt thể xác. Vì thế, cho dù chi phí khám chữa bệnh có cao đến đâu thì bác sĩ vẫn luôn được bệnh nhân tôn trọng và xem như là “ân nhân cứu rỗi” của họ.

Luật sư cũng gần giống như bác sĩ vậy, khi khách hàng có bệnh, tức là khi họ vướng vào một vấn đề pháp lý nào đó, thì họ sẽ nhờ luật sư khám bệnh và điều trị của họ, tức là luật sư sẽ tư vấn và bảo vệ quyền lợi của họ trong vụ việc pháp lý đó. Nếu gặp phải vụ việc pháp lý có tính chất phức tạp, đòi hỏi luật sư phải tốn rất nhiều thời gian, công sức cho vụ việc đó thì phí dịch vụ của luật sư cũng sẽ cao hơn mức phí bình thường để bù đắp cho khoảng thời gian và công sức mà luật sư bỏ ra. Điều này, xét trên khía cạnh nào đó, cũng tạo thêm gánh nặng cho khách hàng, đặc biệt khi họ đang gặp khó khăn tài chính. Bên cạnh đó, trên thực tế không thể phủ nhận một số luật sư đã lợi dụng khó khăn pháp lý của khách hàng để tìm kiếm lợi ích cá nhân cho họ. Theo đó, những luật sư đó đã làm cho khách hàng càng bị tổn thương hơn qua việc tính phí dịch vụ pháp lý quá cao nhưng không hợp lý với tính chất vụ việc, hoặc ép khách hàng phải trả phí dịch vụ pháp lý theo phần trăm giá trị tranh chấp của khách hàng dựa vào mức độ thành công của vụ việc. Điều này vô hình trung làm cho cộng đồng và xã hội chưa nhìn thấy được mục đích cao cả thực sự của nghề luật sư đã được cộng đồng, xã hội thừa nhận, để rồi từ đó có cái nhìn chưa thật chính xác về nghề này.

Bài viết này của tôi được viết chủ yếu dựa vào những kiến thức pháp luật bao quát mà tôi đã được học ở trường đại học cũng như những kinh nghiệm hành nghề luật sư chuyên sâu của tôi trong gần 25 năm qua. Nếu bạn thấy rằng những thông tin chia sẻ của tôi ở trên là hữu ích cho việc theo đuổi đam mê với nghề luật sư của bạn, xin hãy ủng hộ tôi bằng một cú click chuột vào website này nhé www.phuoc-partner.com. Cám ơn bạn rất nhiều và chúc bạn thành công chinh phục nghề luật sư của mình. Xin chào bạn.